Geluidhoeveelheid en vlieghoogten

Voor vliegbases in Nederland is afgesproken hoeveel geluid ze mogen produceren. Ook gelden er bepaalde vlieghoogten voor militaire en civiele vliegtuigen en helikopters. Voor laagvliegoefeningen gebruikt Defensie vaste routes en gebieden.

Oefenen in laag boven de grond vliegen is nodig omdat vliegers tijdens hun missies daar ook mee te maken kunnen krijgen. Door zo laag mogelijk te vliegen blijft een vlieger buiten het zicht en radarbeeld van een tegenstander. Dit vergroot de kans op een succesvolle operatie en verhoogt de overlevingskans van de vlieger.

Animatievideo: Waarom vliegen luchtmachthelikopters zo laag?

(beeldtekst: Waarom vliegen luchtmachthelikopters zo laag?)

U heeft het vast wel eens gehoord. Het geluid van een laag overvliegende luchtmacht helikopter. Maar weet u waarom deze helikopters af en toe zo laag overvliegen?

In omstandigheden waarbij sprake is van een verhoogde dreiging is vliegen op hoogte geen optie, de vliegers moeten laag blijven om zich te verschuilen. Dekking  zoeken doen vliegers dan op lage hoogte achter obstakels, zoals een rij bomen, een bosperceel, een heuvel of gebouw.  

Hierdoor kan de helikoptervlieger ongezien zijn taken uitvoeren of buiten het radarbeeld van de tegenstander blijven. En voorkomen dat de helikopter wordt beschoten vanaf de grond.

Laagvliegen en gebruik maken van de dekking van het terrein is zelfbescherming voor de helikoptervlieger. Maar dit vraagt om specifieke training en ervaring. Obstakels zijn bij laagvliegen pas laat zichtbaar.

Onze helikopters mogen in heel Nederland niet lager dan 45 meter boven de grond vliegen, maar in laagvlieggebieden mogen helikopters zo laag vliegen als dat voor de uitvoering van de opdracht noodzakelijk is. In Nederland zijn speciale helikopterlaagvlieggebieden aangewezen. Het oefenen met laagvliegen kan dag en nacht nodig zijn. Daarom wordt het laagvliegen bij duisternis ook regelmatig ‘s avonds geoefend.

(beeldtekst: facebook.com/luchtmacht, instagram koninklijkeluchtmacht @dhcluchtmacht, luchtmacht.nl/vliegbewegingen)

Waar liggen de oefengebieden boven Nederland?

Klik op de nummers voor meer informatie over de laagvliegroutes en laagvlieggebieden.

Infographic laagvliegroutes en -gebieden

Schietgebied / laagvlieggebied Vliehors Range

Oefengebied Nederlandse luchtvaartuigen en NAVO-bondgenoten voor verbeteren schiet- en gooitactieken met munitie en/of explosieven.

Schietgebied / laagvlieggebied Noordzee

Oefengebied marine voor verbeteren reddingsoperaties boven zee.

Laagvlieggebied Wieringermeerpolder

Oefengebied marine voor verbeteren navigeren en positioneren helikopters in onbekend terrein.

Laagvlieggebied Noord-Drenthe

Oefengebied luchtmacht voor verbeteren navigeren en positioneren helikopters in onbekend terrein.

Laagvlieggebied Midden-Drenthe

Oefengebied landmacht en luchtmacht voor verbeteren verplaatsen grondtroepen landmacht.

Laagvlieggebied West-Drenthe

Oefengebied luchtmacht voor verbeteren navigeren en positioneren helikopters in onbekend terrein.

Laagvlieggebied Veluwe / Randmeren

Oefengebied landmacht en luchtmacht voor verbeteren verplaatsen grondtroepen landmacht.

Laagvlieggebied Salland

Oefengebied luchtmacht voor verbeteren navigeren en positioneren helikopters in onbekend terrein.

Laagvlieggebied Ginkelse Heide

Oefengebied landmacht en luchtmacht voor verbeteren verplaatsen grondtroepen landmacht.

Laagvlieggebied Voorne-Putten / Hoeksewaard

Oefengebied luchtmacht voor verbeteren navigeren en positioneren helikopters in onbekend terrein.

Laagvlieggebied Maas / Waal

Oefengebied luchtmacht voor verbeteren navigeren en positioneren helikopters in onbekend terrein.

Laagvlieggebied Oirschot

Oefengebied landmacht en luchtmacht voor verbeteren verplaatsen grondtroepen landmacht.

Laagvlieggebied De Peel

Oefengebied landmacht en luchtmacht voor verbeteren lucht- en grondverdediging.

Laagvliegroute jachtvliegtuigen

Oefengebied luchtmacht. De minimum vlieghoogte bedraagt 75 meter (250 feet) boven hindernissen.

Laagvliegroute jachtvliegtuigen

Oefengebied luchtmacht. De minimum vlieghoogte bedraagt 75 meter (250 feet) boven hindernissen.

Laagvliegroute helikopters en propellorvliegtuigen

Oefengebied vliegeropleiding. De minimum vlieghoogte bedraagt 75 meter (250 feet) boven hindernissen.

Vlieghoogten

Voor militaire en civiele vliegtuigen en helikopters gelden minimale vlieghoogten. Deze zijn vastgelegd in de Regeling VFR-nachtvluchten en minimum vlieghoogten voor militaire luchtvaartuigen:

  • jachtvliegtuigen: minimaal 360 meter (1.200 feet);
  • helikopters: minimaal 45 meter (150 feet);
  • propellervliegtuigen: minimaal 300 meter (1.000 feet);
  • voor opleidingsdoeleinden bestemde propellervliegtuigen: minimaal 150 meter (500 feet).

In de laagvlieggebieden (militaire helikopters) en op laagvliegroutes (militaire vliegtuigen) in Nederland mag lager worden gevlogen:

  • jachtvliegtuigen: minimaal 75 meter (250 feet);
  • helikopters: lager dan 45 meter (150 feet);
  • propellervliegtuigen: minimaal 75 meter (250 feet).

Geluidszonering

Laagvliegen kan hinder veroorzaken voor mensen die onder of in de buurt van laagvliegroutes en -gebieden wonen. Daarom houdt de lokale en provinciale overheid bij nieuw te bouwen woningen rekening met geluidszonering, dat is de hoeveelheid geluid per gebied. Ook wordt rekening gehouden met de hoogte van nieuwe gebouwen. 

Bestaande woningen en andere geluidsgevoelige gebouwen hebben binnen een bepaald deel van de geluidszone geluidswerende voorzieningen gekregen.

Video: De wereld van geluid bij de luchtmacht

Deze film uit december 2016 geeft uitleg over geluid. Weet u bijvoorbeeld wat een KE-zone is? Of wat een badkuip met  geluid van vliegbewegingen is? Verder is te zien hoe de luchtmacht in gesprek gaat met burgers over geluidshinder.

In Nederland heeft Defensie een aantal militaire vliegbases. Vanaf deze bases vinden vluchten plaats met militaire straaljagers, helikopters, transportvliegtuigen en lesvliegtuigen. Er wordt niet alleen geoefend vanaf en op de bases, maar ook in speciaal daarvoor aangewezen helikopter laagvlieggebieden en op laagvliegroutes. Tevens wordt in het buitenland geoefend, hierbij wordt een deel van het geluid geëxporteerd.

De uitvoering van de taken om onze vrede, vrijheid en veiligheid te handhaven gaat gepaard met geluid. Mensen kunnen daar hinder van ondervinden. De wet- en regelgeving stelt dat de hoeveelheid geluid die per jaar per basis mag worden geproduceerd wordt vastgelegd middels berekende geluidscontouren. Deze zogenaamde Kosten-eenheden contouren ofwel Ke-contouren liggen om elke vliegbasis.

De Ke-contour is als een badkuip die wordt gevuld met het geluid van vliegbewegingen. Hoe meer geluid, hoe sneller hij vol is. Ook het tijdstip van een vlucht wordt meegenomen. Dezelfde vlucht 's nachts vult de badkuip bijvoorbeeld 10 keer zo snel, omdat er dan meer hinder is. Middels planning wordt de hoeveelheid geluid over het jaar verspreid. Bij het bepalen van de Ke-contouren wordt gebruik gemaakt van berekeningen en niet van geluidmetingen. Een meting is vooral een momentopname op een specifieke locatie en daarnaast zijn daarvoor geen wettelijke kaders vastgesteld.

Militaire vliegtuigen en helikopters volgen vastgestelde aanvlieg- en vertrekroutes. Veiligheid staat daarbij echter voorop. Door weersomstandigheden, een zwerm vogels, ander luchtverkeer of noodomstandigheden kan het voorkomen dat vliegtuigen een andere route moeten kiezen. Het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum rapporteert middels de gegevens van de luchtmacht of er wordt voldaan aan de wettelijke eisen, deze rapportages zijn openbaar.

De luchtmacht controleert, als eerstelijnshandhaver, alle vluchten. De luchtmacht wordt gecontroleerd door een onafhankelijke tweedelijnshandhaver, de Militaire Luchtvaart Autoriteit. Ook al blijven wij binnen de wet- en regelgeving, dan nog kunnen mensen hinder ondervinden van geluid. Voor meldingen inzake overlast kan iedereen terecht bij Defensie. De meldingen worden geregistreerd, gecontroleerd, behandeld en teruggekoppeld met de melder. Tevens is er voor elke vliegbasis de Commissie Overleg Voorlichting en Milieu.