Multipurposefregat (M-fregat)

De marine heeft 2 multipurposefregatten (M-fregatten) voor oppervlakteoorlogsvoering op zee en onderzeebootbestrijding. Ook kunnen de schepen zichzelf verdedigen tegen dreigingen vanuit de lucht.

Specificaties

  • waterverplaatsing: 3.300 ton
  • lengte: 122 meter
  • breedte: 14,4 meter
  • diepgang: 6,2 meter
  • snelheid: 29 knopen
  • voortstuwing:
    • 2 Rolls Royce (Spey 1A) gasturbines (33.800 pk totaal)
    • 2 Stork-Werkspoor diesels (9.790 pk totaal)
  • bemanning: 150-160
  • bewapening:
    • 76mm-kanon Oto Melara;
    • Harpoon-antischeepsraket (AGM-84);
    • Mark 46-torpedo’s;
    • Mark 48-verticaal lanceersysteem voor NATO Sea Sparrow Missiles (Rim 7-radargeleide luchtdoelraketten);
    • Goalkeeper-snelvuurkanon voor nabij verdediging;
    • NH90-maritieme gevechtshelikopter.
  • In gebruik bij: Koninklijke Marine
Zr. Ms. Van Speijk vuurt een NATO Sea Sparrow Missile af tijdens een oefening voor de Noorse kust, februari 2014.

Zr. Ms. Van Speijk vuurt een NATO Sea Sparrow Missile af tijdens een oefening voor de Noorse kust, februari 2014.

Bewapening

De multipurposefregatten hebben een uitgebreid wapenarsenaal. Dit om bijvoorbeeld vijandelijke schepen uit te schakelen en om zichzelf te verdedigen tegen uiteenlopende dreigingen vanuit de lucht. Het 76mm-snelvuurkanon op het voordek kan met verschillende soorten munitie voor een groot aantal taken worden ingezet. Van scheeps- en vliegtuigbestrijding tot het ondersteunen van landoperaties.

Vanuit het Mark 48-verticale lanceersysteem kunnen 16 NATO Sea Sparrow Missiles worden gelanceerd. Het lanceersysteem voor de radargeleide luchtdoelraketten bevindt zich aan de achterzijde naast het helikopterdek. Hiermee kunnen onder alle weersomstandigheden en tot grote hoogte vliegtuigen en antischeepsraketten worden uitgeschakeld.

De Harpoon-antischeepsraketten voor de middellange afstand worden verschoten vanuit 8 schuin geplaatste lanceerbuizen op het middenschip. Deze ‘fire and forget’-raketten vliegen naar een vooraf ingesteld gebied, om daar hun eigen radar in te schakelen en zelfstandig het doel aan te vallen. En dan zijn er nog de 4 lanceerbuizen voor Mark 46-torpedo’s die zowel vijandelijke oppervlakteschepen als onderzeeboten kunnen uitschakelen.

Modernisering

In 2010 startte het Instandhoudingsprogramma M-fregatten (IPM) dat de 2 resterende fregatten volledig inzetbaar maakt tot 2020, zowel op de oceaan als in de kustwateren én in het hoogste geweldsspectrum. Het IPM werd uitgevoerd met België waaraan 2 M-fregatten (de Karel Doorman en Willem van der Zaan) zijn verkocht. Installaties die niet langer voldeden qua milieueisen of operationele inzetbaarheid zijn vervangen.

Seastar: de mast van het schip is vervangen vanwege de uitbreiding van het radarsysteem met Seastar voor oppervlaktesurveillance. Deze radar ziet kleine bootjes en zelfs zwemmers tussen de golven. Het complete militair computergestuurde aansturingssysteem is vervangen door een veel snellere uitvoering. Verder is het helikopterdek verlengd voor de komst van de NH90 als boordhelikopter. Ook is sommige communicatieapparatuur vervangen.

Gatekeeper: dit waarnemings- en alarmeringssysteem observeert 360 graden met infrarood- en hogeresolutiecamera’s. Door het systeem weet de bemanning wat er in de directe omgeving gebeurt. Ook is het een belangrijke aanvulling op de beveiliging als een schip voor anker ligt. De hoogtechnologische verwerkingssoftware kan zelfstandig objecten detecteren en identificeren.

Systemen

Ter zelfverdediging hebben de fregatten een radarmisleidingssysteem dat ze minder goed zichtbaar maakt op de radar;

De schepen zijn uitgerust met een onder water voortgesleepte hydrofoon. Deze is bestemd voor het opsporen van onderzeeboten. Het bestrijden van onderzeeboten is een belangrijke taak van de M-fregatten.

Bij de M-fregatten is de bewaking en bediening van de mechanische systemen grotendeels geautomatiseerd. Onder normale omstandigheden vaart het schip met een onbemande machinekamer. De bediening vindt plaats door 1 persoon met behulp van een aantal beeldschermen.

Eigen ontwerp

Het ontwerp van de M-fregatten is in eigen beheer bij de Koninklijke Marine gemaakt, in nauwe samenwerking met bouwwerf De Schelde in Vlissingen en ontwerpbureau Nevesbu. Bij het ontwerp zijn voor het eerst stealth-technieken toegepast, zoals de schuine wanden van het brugdeel. Verder is veel aandacht besteed aan de verzorging en de voorzieningen voor de opvarenden. Er is meer privacy en het comfort is sterk verbeterd.

Karel Doormanklasse

M-fregatten worden ook wel als de Karel Doormanklasse aangeduid. Hr. Ms. Karel Doorman werd als eerste M-fregat in gebruik genomen. De klasse telde 8 schepen, alle vernoemd naar bekende Nederlandse zeeofficieren. De overgebleven fregatten zijn:

  • Zr. Ms. Van Speijk (F828, 1995 in dienst)
  • Zr. Ms. Van Amstel (F831, 1993 in dienst)

De overige 6 M-fregatten zijn verkocht aan België, Chili en Portugal:

  • Hr. Ms. Abraham van der Hulst, december 2005 overgedragen aan Chili;
  • Hr. Ms. Karel Doorman, maart 2007 overgedragen aan België;
  • Hr. Ms. Tjerk Hiddes, april 2007 overgedragen aan Chili;
  • Hr. Ms. Willem van der Zaan, april 2008 overgedragen aan België;
  • Hr. Ms. Van Nes, januari 2009 overgedragen aan Portugal;
  • Hr. Ms. Van Galen, januari  2010 overgedragen aan Portugal.