Sla over en ga naar de inhoud
Artists impression van een donkergrijze Nederlandse Caracal met registratie W-01 die vliegt voor lucht met grijswitte wolken.

Productie Caracal van start

7 min

kapitein Nico Schinkelshoek

en artists impressions: Airbus

Grote stap voor Nederlandse SOF-capaciteit

De productie van de H225M Caracal draait sinds vorige maand op volle toeren. Een belangrijke mijlpaal voor 300 Special Operations Squadron (SOS), dat de eerste toestellen in 2030 verwacht.

Directeur Projecten bij COMMIT commodore Peter Arts spreekt bij de ceremonie op 7 oktober zo’n negentig aanwezigen toe, onder wie vertegenwoordigers van COMMIT, het Defensie Helikopter Commando (DHC) en het Netherlands Special Operations Command.

Zo’n twee jaar geleden, op 5 november 2024, tekende het Commando Materieel en IT (COMMIT) de contracten met Airbus Helikopters. Naast handtekeningen voor de gloednieuwe Caracals werden ze ook gezet voor de levering van een zogenoemde missie-uitrusting en een ondersteuningspakket, bestaande uit onder meer reserveonderdelen. Dat de productie van de kisten onlangs begon, betekent een volgende stap in de ontwikkeling van de Nederlandse capaciteit voor speciale operaties. De eerste helikopters gaan nu namelijk daadwerkelijk over de productieband in het Zuid-Franse Marignane, nabij Marseille.

 

Commandant DHC commodore Pier Schipmölder zet volgens luchtmachttraditie zijn handtekening op de Caracal in aanbouw. Er volgen nog veertien krabbels.

‘We hebben specifieke eisen’

Nederlandse wensen

Nederland is straks niet het enige land met Caracals in de helikoptervloot. Binnen Europa zetten Frankrijk en Hongarije de toestellen al volop in. Toch krijgt ons land geen exacte kopie van die heli’s. “Wij willen de Caracal inzetten voor het uitvoeren en ondersteunen van speciale operaties in het land- en maritieme domein, dus we hebben specifieke eisen voor het toestel”, zegt Petrick, Projectleider Vervanging Medium Utility Helikopter bij COMMIT. “Als je de helikopter bijvoorbeeld puur inzet voor transport, heb je een minder complex platform nodig.”

De eerste stap is daarom het aanpassen van de bestaande constructie van Airbus. Petrick: “We laten bijvoorbeeld verschillende soorten communicatiemiddelen integreren in het frame, inclusief datalinks. Allemaal volgens de NAVO-standaarden, zodat de Caracal in internationaal verband kan optreden. Maar denk ook aan sensoren voor het zelfbeschermingssysteem. Daarvoor legt de fabrikant onder meer bekabeling aan. Zij doen allerlei aanpassingen aan de constructie om dat mogelijk te maken.”

Na de ceremonie zijn naast de fabriek vooral Caracals in diverse stadia van afbouw op de productielijn te bewonderen.

 

Slagkracht behouden én versterken

“De invoering van de helikopter is het laatste puzzelstuk om de nieuwe SOF (Special Operations Forces, red.)-capaciteit compleet te krijgen.” Dat zegt luitenant-kolonel Sander over de geplande komst van de Caracal bij 300 SOS. Als Business Change Manager binnen het overkoepelende programma SOF AIR Rotary Wing richt hij zich op de transformatie van de eenheid. Naast bijvoorbeeld de personele gereedstelling van het squadron en veranderingen in de bedrijfsvoering, gaat het daarbij dus ook om de komst van dit nieuwe materieel.

Een van de vragen die hem op dat laatstgenoemde vlak bezighoudt: wat brengt deze nieuwe helikopter aan SOF-capaciteit bij Defensie? “Met de komst van de Caracal breiden onze handelingsopties op SOF-gebied aanzienlijk uit”, vertelt hij. De helikopter kan bijvoorbeeld langer in de lucht blijven en grotere afstanden afleggen dan de voorganger waarmee 300 SOS nu nog vliegt, de Cougar. Bovendien biedt het toestel volgens Sander ‘nieuwe, tactische vrijheden’. “Bijvoorbeeld door de mogelijkheid om bij te tanken in de lucht. Daardoor vergroten we onze reikwijdte nog eens en daarmee verkleinen we risico’s tijdens kritieke missies.”

De Caracal is daarnaast ontworpen om snel bepaalde onderdelen aan te passen, zoals een nieuwe radio. Handig, aangezien de uiteenlopende geplande en ongeplande inzetten van 300 SOS om andere capaciteiten kunnen vragen. “De Caracal maakt ons flexibeler, vooral binnen het NFSO-optreden (non forseeable special operations, red).”

Maar, de grootste verandering zit volgens de overste in de digitale inrichting en de Command & Control (C2)-capaciteit. “300 SOS is een volwaardig partner in het SOF-domein. De Caracal versterkt deze positie”, zegt Sander. “Dankzij geavanceerde connectiviteit en uitbreiding naar het digitale- en ruimtedomein, fungeert de helikopter als cruciale informatiehub.” De Caracal kan gegevens uitwisselen met andere platformen en eenheden op land en water en in de lucht. “Deze informatiegestuurde aanpak versterkt de samenwerking binnen de volledige SOF-keten.”

De overstap is ook een noodzakelijke modernisering. De huidige Cougar is met zijn dertig jaar een systeem op leeftijd. “Om onze slagkracht te waarborgen in een steeds complexere omgeving, moeten we voldoen aan de modernste standaarden. De Caracal is een van de garanties dat we die slagkracht behouden én versterken”, besluit Sander.

Kijk voor meer over 300 SOS het artikel op pagina 4 in deze Vliegende Hollander.

Archieffoto van het testen van tanken in de lucht van een Caracal bij een Airbus A400M.

Donkergrijs bleek geschikter voor de Caracal

Prototypes

Met de start van de productie is het ontwerp overigens nog altijd niet definitief, vertelt de COMMIT-projectleider. De eerste twee toestellen zijn prototypes. Het zou bijvoorbeeld kunnen dat ergens aanpassingen nodig zijn in het airframe. Airbus is daarom iets eerder gestart met de productie, zodat er meer tijd overblijft in de fase waarin het mogelijk lastiger wordt. Dat traject van engineering en integratiewerkzaamheden loopt parallel aan de productie. We laten namelijk nogal wat systemen integreren in de Caracal.”

Dat betekent ook dat de overige tien Caracals er in eerste instantie waarschijnlijk iets anders gaan uitzien. “Het derde toestel dat Airbus bouwt, is eigenlijk de eerste die we leveren aan de luchtmacht”, legt hij uit. Dit wil overigens niet zeggen dat nummer één en twee van mindere kwaliteit zijn. “Bovendien worden deze twee toestellen later alsnog omgebouwd naar de eind-configuratie zoals de overige toestellen meteen al worden afgeleverd.”

Als het frame klaar is, begint de tweede productiefase. Op de Final Assembly Line worden systemen geïnstalleerd en het airframe verder afgebouwd aan de binnen- en buitenkant.

Dat laatste krijgt overigens een ander uiterlijk dan eerst gedacht. Volgens het oorspronkelijke plan zou de Caracal dezelfde kleur krijgen als de grijze Cougar. Donkergrijs bleek toch geschikter. “Dat past beter bij het type operatie dat de krijgsmacht met het toestel wil uitvoeren”, verklaart Petrick.

 

Artists impression van een donkergrijze Nederlandse Caracal met registratie W-01.

 

Onderlinge afstemming

Tussen het tekenen van de contracten met Airbus Helikopters en de start van de productie zat het team van Petrick allesbehalve stil. Een deel van de systemen aan boord, zoals de communicatiemiddelen, is afkomstig uit andere landen. “Wij kijken niet alleen mee met het engineering- en integratiewerk, wij zijn ook druk geweest om alle apparatuur op contract te zetten en de juiste informatie aan te leveren bij Airbus”, vertelt hij.

 

Voor het doorleveren van het materieel aan Airbus zijn ook exportvergunningen nodig. “Dat vergt continu afstemming.”

Petrick looft de ‘open en transparante’ samenwerking met het team van Airbus, maar is ook zeer te spreken over de samenwerking binnen Defensie. “Zowel binnen COMMIT als met de gebruiker, de luchtmacht. Maar ook met NLD SOCOM (Netherlands Special Operations Command, red.) en andere defensieonderdelen. We hebben veel partijen om ons heen die ondersteuning leveren aan dit project, en dat is ook écht nodig.”

De Franse luchtmacht vliegt al vele jaren met de Caracal. Niet in het donkergrijs zoals 300 SOS ze krijgt, maar zelfs nog een tint lichter grijs dan de Cougar waarmee het squadron nu vliegt. Foto: Armee de l’Air et de l’Espace

Volgend jaar een nieuwe mijlpaal

Verdere verloop

Volgend jaar is de eerstvolgende mijlpaal van het project, als de ontwerpfase volledig moet zijn afgerond. Daarna vindt de zogenoemde Critical Design Review plaats. “Dan is het ontwerp van de Nederlandse configuratie definitief”, zegt Petrick. Halverwege 2028 starten de grondtesten en gaan de eerste certificatie- en kwalificatievluchten van start, als onderdeel van het vliegprogramma. Allemaal nog in Frankrijk. “We gebruiken daarvoor de eerste twee toestellen, want die beschikken over de basisconfiguratie die daarvoor nodig is. In 2029 begint de training voor de flight crew en het onderhoudspersoneel.

Begin 2030 arriveert dan de eerste Nederlandse Caracal bij het Defensie Helikopter Commando op Gilze-Rijen. Vooralsnog verloopt alles volgens schema. Petrick: “De start van de productiefase was daarin een cruciaal moment.”

de Vliegende Hollander

Editie 112026