Kapitein Saminna van den Bulk
Rob Gieling
Luchtmacht test MOSkit
Een landingsbaan creëren als er ergens geen stroom is? Dan zorgt de Mobile Operation Strip kit (MOSkit) voor de noodzakelijke verlichting. Eind oktober waren de gebruikerstesten op vliegbasis Deelen voor deze snel neer te zetten mobiele baanverlichting.
“Ruimte goed verdelen! Lamp pakken en plaatsen!” Met gezwinde spoed bewegen luchtmachters naar de groene aanhangwagens langs de landingsbaan. Met gele unit in de hand lopen ze naar de rand van de baan. Een proces dat zich om de 30 meter herhaalt. Het is de eerste gebruikerstest van de MOSkit. Het mobiele baanverlichtingssysteem dat het Commando Lucht- en Ruimtestrijdkrachten sinds deze zomer rijker is.
Eind oktober waren de gebruikerstesten op vliegbasis Deelen.
Eerste luitenant Corjan is junior engineer Support Equipment en normsteller bij de afdeling Lucht- en Ruimtevaartsystemen van het Commando Materieel en IT (COMMIT). Hij kijkt mee hoe de lampen in hoge snelheid langs het asfalt verschijnen. “Het betreft een aanschaf- en vervangingsproject. De luchtmacht beschikte over vier sets, maar die waren nog verre van bruikbaar. Ze waren dan ook al enkele decennia oud”, legt hij uit. “Sinds dit project in 2024 startte, ziet de wereld er anders uit. Er is dreiging op het Europese continent. Ook in situaties van stroomuitval of operaties out-of-area moeten onze luchtmachters kunnen opereren. Maar voor die veilige landing, heb je wel een flexibel inzetbaar systeem nodig.”
1, 2, 3
Een MOSkit bestaat uit twee aanhangwagens. Deze zijn als een broer en zus. Beide wagens bevatten samen 92 energiezuinige LED-lampen, maar een is uitgerust met het besturingssysteem. In totaal schafte de luchtmacht 3 sets aan. Leverancier S4GA leverde het systeem al aan zeker twintig krijgsmachten, waaronder aan onze oosterburen. Ook luchthaven Schiphol maakt gebruik van een soortgelijke kit van S4GA.
Snel en flexibel
Daarom slaan onder meer hij en projectleider van de luchtmacht (Programma Management Missie-ondersteunende Systemen Blauw, ook wel MOS Blauw) Lindert de handen ineen. Een van de belangrijke eisen? “De Luchthavendienst moet de verlichting zelf kunnen neerzetten”, vertelt Lindert. Een grote container die op een oplegger vervoerd wordt: dat gaat niet werken. “Daarom zijn onze kits uitgerust met een in hoogte verstelbare dissel. Daardoor mogen de aanhangwagens onder andere zowel achter een VW Amarok, als een Scania-vrachtwagen vervoerd worden.”
De lampen zijn aan beide kanten van de wagens te pakken. Een wieltje aan de onderzijde van de wagen geeft het moment aan waarop de luchtmachters een lamp moeten plaatsen. Dit gebeurt om de 30 of 60 meter, met een maximum van 100 meter.
Dan nemen ze een kijkje in de aanhangwagens. Met een druk op de knop springen alle energiezuinige LED-lampen aan, samen genoeg om een baan van drie kilometer lang te beslaan. De lampen komen in drie kleuren. De witte zijn bedoeld voor langs de baan, waar de groene de start markeren. De rode lampen vormen het einde van de landingsbaan. Hoe lang de lichtbronnen meegaan, hangt af van hoe fel ze schijnen. Bij slecht weer moeten de lampen harder schijnen om voor de vlieger goed zichtbaar te zijn. Op vol vermogen gaan ze minimaal 120 uur mee, maar bij ‘normaal’ gebruik is dit dus langer.
Aan alles is gedacht. Want wie flexibel wil optreden, moet te allen tijde inzetbaar zijn. In de wagen laadt de verlichting automatisch op. Zonnepanelen op het dak voorzien de aanhangwagens van energie. Zijn er defecten, zoals een kapotte lamp? De werkplaats van Woensdrecht kan dit zelf oplossen. QR-codes op het systeem leiden naar handleidingen. Zo, op bijvoorbeeld de telefoon van de monteur.
Langs de baan plaatsen de luchtmachters een speciale lamp met rood-wit licht. Deze Precision Approach Path Indicator, kortweg PAPI, is een belangrijk hulpmiddel tijdens de landing. Corjan legt uit hoe het werkt. “De PAPI maakt dat de vlieger ziet of die de landingsbaan in de juiste hellingshoek benadert. Het systeem is daarnaast uitgerust met functionaliteiten voor inzet met nachtapparatuur.”
De Precision Approach Path Indicator (rechtsboven en linksonder) is een belangrijk hulpmiddel voor de vlieger tijdens de landing.
Opladen als een iPhone
“Het oude systeem was behoorlijk gedateerd en had flink wat ouderdomskwalen. Met de MOSkit zijn we weer up-to-date”, vertelt kapitein Johan, op dat moment nog hoofd van de Luchthavendienst op vliegbasis Woensdrecht. “De lampen kun je, door ze in de wagen te zetten, opladen als een iPhone. Het mesh-netwerk maakt dat alle lampen aangaan als je er één aan zet. Dat maakt dit systeem enorm gebruiksvriendelijk.”
Johan vertelt dat de bestaande baanverlichting op vliegbases in Nederland erg solide is ingericht met reservesystemen. “Ik zie de meerwaarde van de MOSkit in geval van erg grote nood of bij grootschalig onderhoud van de huidige baanverlichting, maar vooral bij optreden buiten bestaande vliegbases. Denk aan een situatie wanneer er snel een landingsbaan moet worden ingericht. Of wanneer een host nation ergens ter wereld werkt met baanverlichting die niet aan onze eisen voldoet.”
Veilige landing
Een half uur: zo snel weten de luchtmachters met de MOSkit een landingsbaan te creëren. Een druk op de knop en alle LED-lampen lichten op. Dan is het wachten tot het avond wordt. Met hulp van de kit landt een Cougar op de baan. Corjan, die betrokken blijft als normsteller van het systeem, kijkt terug op een ‘soepel project’. En Lindert? “Ik vind het ontzettend gaaf dat we dit hebben kunnen doen. We kijken nu nog naar kleine details, maar het systeem is volledig operationeel.”














