Coen Heil
sergeant Brian Vonk
Wargame KIM brengt verschillende methodieken samen
In de sportzaal van het Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM) in Den Helder is deze week weinig ruimte voor fysieke belasting. 110 adelborsten – aspirant-officieren van de Koninklijke Marine – beoefenen met een wargame militaire besluitvorming. Die wargame maakt onderdeel uit van blended learning, waardoor de militaire studenten in aanraking komen met verschillende werkmethoden. Ook doen ze mee aan een onderzoek, waarbij ze ondersteuning krijgen van een AI-tool.
De oefening Operation Nine Waves laat jonge deelnemers kennismaken met het werk van de marineofficier. In de wargame, gemaakt door het Multi Domain Warfare Education Centre (MDWEC) en het KIM, bemensen de adelborsten een militaire staf die verantwoordelijkheid draagt voor het uitvoeren van een gecompliceerde missie in het Arctische gebied. Verdeeld over een rode en een blauwe zaal bemensen ze hun stafcellen. De adelborsten bestuderen informatie, overleggen en nemen besluiten. De gedrevenheid spat ervan af.
Het plan wat uit dit proces stroomt, wordt vervolgens via simulatie-software daadwerkelijk uitgevoerd. Het resultaat vormt de start voor de volgende ronde. Een van de hulpmiddelen bij de wargame is een AI-tool van het Data Science Centre of Excellence (DSCE). Op basis van de beschikbare informatie doet de tool een voorstel voor een mogelijke aanpak. Ook legt hij uit waarom hij met dat voorstel komt. Juist die uitleg staat centraal in het onderzoek van luitenant-kolonel Herwin, coördinator van het DSCE. “De kernvraag is: hoe ervaren gebruikers deze uitleg? En is dat afdoende voor de taak die zij hebben?”, licht hij toe.
Met blended learning komen de adelborsten in aanraking met verschillende werkmethoden
Het onderzoek richt zich niet in de eerste plaats op de vraag of de AI het beste plan bedenkt. Het draait om wat gebruikers nodig hebben om een voorstel te beoordelen. Welke informatie willen ze zien? Hoeveel uitleg hebben ze nodig? En kunnen ze achterhalen waarop de AI zijn antwoord baseert? “Het gaat niet over de kwaliteit van de course of action. Dat is niet de kern van het experiment”, zegt Herwin.
De wargame maakt deel uit van een innovatieve manier van lesgeven aan het KIM.
Niet zomaar overnemen
Juist onder tijdsdruk ontstaat een risico. AI geeft een overtuigend antwoord en de klok tikt door. Hoe voorkom je dat een gebruiker het voorstel zonder nadenken overneemt? “Voorkomen is misschien een groot woord, eenrisico mitigeren zou ik beter kunnen zeggen”, aldus Herwin. Volgens hem begint dat bij de inrichting van het werkproces. “Als je zegt: je krijgt een suggestie vanuit een AI-tool en dan heb je dertig seconden om een beslissing te nemen, dan heb je niet een proces ingericht om kritisch naar die suggestie te kijken.”
Daarnaast moeten gebruikers weten waarmee ze werken. Wat kan AI wel en waar liggen de beperkingen? “Uiteindelijk is het wat mij betreft niet heel veel anders dan andere tooling die we gebruiken”, geeft de luitenant-kolonel aan. “Wanneer wij een ander soort gereedschap gebruiken of een voertuig introduceren, dan ga je daarmee opleiden, je gaat daarmee trainen, er komt een manual bij kijken. Dat kun je ook met AI.”
Tijdens de wargame gingen de adelborsten met AI aan de gang. Hoe beïnvloedt dat hun besluiten?
‘Klaar voor een snel veranderende wereld’
Innovatiemanager voor het Koninklijk Instituut voor de Marine Job is onder de indruk van de manier waarop de jonge adelborsten de oefening aanpakken. Volgens hem vraagt de snel veranderende wereld om officieren die flexibel denken en openstaan voor nieuwe manieren van werken. “Ik wil bij die jonge generatie aspirant-officieren een mindset kweken. Dat ze uiteindelijk op de vloot een rol gaan vervullen waarbij ze vooral anders moeten gaan kijken naar het werk dat ze doen.”
Daarvoor zijn ook nieuwe onderwijsvormen nodig. “De wereld verandert snel. En wij moeten klaar zijn om daar op in te kunnen spelen. Op een flexibele, schaalbare manier”, besluit de manager. Wargaming, simulatie en AI bieden mogelijkheden om het onderwijs te vernieuwen en adelborsten al vroeg met nieuwe technologie te laten werken.
De wargame is een mooi platform voor blended learning: invulling geven aan het maritieme militaire planningsproces gevolgd door fysieke en digitale uitvoering. Met andere woorden: een combinatie van klassiek onderwijs en digitale (praktijk)lessen.
Het amfibische gedeelte van de planning is fysiek uitgevoerd met een zogenoemde sandtable, waar adelborsten van de vloot en het Korps Mariniers maquettes konden bouwen en grondoperaties konden plannen. Maritieme plannen voerden ze uit via simulatie. De adelborsten kwamen zo met meerdere domeinen van oorlogsvoering in aanraking. Ook maakten ze kennis met wat opereren binnen deze domeinen met zich mee brengt. Maar ook met de verschillende methodes die hierbinnen gebruikt worden.
Leren in de praktijk
Voor het DSCE biedt de wargame de kans om de AI-tool niet alleen in een laboratorium, maar ook in een realistische onderwijsomgeving te testen. “Wij zagen een kans om de tool die wij hebben ontwikkeld te valideren in een daadwerkelijke wargame”, zegt luitenant-kolonel Herwin. “Wij wilden graag in een zo realistisch mogelijke setting werken.”
Dat levert beide partijen iets op. De onderzoekers verzamelen ervaringen van de adelborsten, terwijl de deelnemers AI kunnen gebruiken bij hun eigen opdracht. Na afloop beantwoorden ze vragen over het gebruik van de tool. Hebben ze het voorstel overgenomen of aangepast? En heeft het hun besluit beïnvloed? “Daar zijn we wel benieuwd naar. Maar ik zie het even als een bijkomend voordeel”, aldus de coördinator DSCE. “De kern gaat echt over die uitleg.”
Wargaming, simulatie en AI bieden mogelijkheden om het onderwijs te vernieuwen en adelborsten al vroeg met nieuwe technologie te laten werken.
Generatieve AI is niet altijd het antwoord
Geen wondermiddel
Maar generatieve AI is volgens Herwin geen oplossing voor alles. “Generatieve AI is nu veel in het nieuws, maar is echt niet de heilige graal.” Een taalmodel kan informatie verzinnen die overtuigend klinkt. Ook is niet altijd goed te achterhalen hoe het precies tot een antwoord komt. “Je moet goed kijken voor welke functie je een AI in wil zetten”, schetst de overste. “Generatieve AI is niet altijd het antwoord.”
Experiment binnen een oefening
Tijdens de wargame komen onderwijs en onderzoek samen. Het KIM moderniseert de opleiding, het MDWEC levert de wargame-expertise en het DSCE onderzoekt hoe AI kan ondersteunen bij militaire besluitvorming.
De luitenant-kolonel is enthousiast over de samenwerking. “Ik vind het super mooi om te zien hoe dus ook het KIM haar opleiding moderniseert en daar echt ruimte voor biedt.” Ook de sfeer stemt hem vrolijk. “Er hangt gewoon een heel positieve sfeer. Mensen vinden dit leuk.”
Eerst plannen en uitdokteren, daarna simuleren.
Kritisch kijken naar AI
Voor adelborst Anne-Sophie is werken met AI tijdens de wargame nieuw. De tool helpt haar om snel veel informatie te verwerken en plannen op te stellen. “Je krijgt in één keer plannen aangereikt”, vertelt ze. “Je kunt eruit halen wat je niet nodig hebt en filteren wat je wel kunt gebruiken.”
Toch zijn die plannen niet altijd technisch correct of operationeel uitvoerbaar. Anne-Sophie overlegt daarom zo nodig met mensen die kennis hebben van het betreffende vakgebied. Als er iets niet klopt, vraagt ze zich af of de rest wel klopt. “Ik scan zelf locaties, tijden en afstanden.”
De oefening bevalt haar goed. “Het is heel leuk om deze wargame te mogen spelen. Normaal gesproken kom je dit pas aan het eind van je vlootcarrière tegen. Het is bijzonder dat wij dit mogen spelen.”