Stijn Jaspers
Cynthia Leiwakabessy & Mediacentrum Defensie
11 Luchtmobiele Brigade thuis na vredesmissie Bosnië en Herzegovina
175 militairen van 11 Luchtmobiele Brigade zijn deze week teruggekeerd uit Bosnië en Herzegovina. De infanteriecompagnie was daar onderdeel van de Europese troepenmacht EUFOR (European Union Force) Althea. Doel van de EU-missie is het bewaren van de vrede en veiligheid in het Balkanland. Kapitein Ino en sergeant Jelle blikken terug op de afgelopen zes maanden die in het teken stonden van interactie met de plaatselijke bevolking én stevig trainen.
“We hadden een breed takenpakket”, vertelt sergeant Jelle. Hij was in Bosnië en Herzegovina groepscommandant van zeven luchtmobiele infanteristen. “Het multinationaal bataljon van EUFOR Althea levert onder andere force protection (beveiliging), kan bij incidenten snel optreden als quick reaction force, ondersteunt trainingen van de strijdkrachten, crowd and riot control (oproerbeheersing) en voert peace support operations uit.”
Afgelopen woensdag keerden de militairen van 11 Luchtmobiele Brigade terug. Op Vliegbasis Eindhoven zijn zij herenigd met hun geliefden.
Temporary Staging Areas
Jelle en zijn team hebben in een half jaar tijd het hele land gezien. Dat gebeurde met name bij de peace support operations. Die patrouilles waren door heel Bosnië en Herzegovina. “We waren niet alleen in de grote steden, maar juist ook in de kleinere dorpen en afgelegen gebieden”, vult hij aan. Hier verbleven zij in Temporary Staging Areas (TSA). Dit zijn verblijfplaatsen die over heel Bosnië zijn verspreid en dienen als vooruitgeschoven post.
“Het is belangrijk om zo verspreid mogelijk over het land aanwezig te zijn, omdat EUFOR onafhankelijk en onpartijdig moet kunnen optreden. Dat vraagt dat je niet alleen zichtbaar bent op de plekken waar de aandacht al naartoe gaat, maar ook daar komt waar vrijwel niemand komt. Je moet weten wat er speelt, contact maken met de bevolking en zelf een beeld vormen van de situatie.”
Gastvrijheid
De gastvrijheid van de lokale bevolking heeft indruk gemaakt op de sergeant. “Mensen die weinig hebben, zijn het meest vrijgevig”, vertelt Jelle. “Wij zijn door zoveel mensen uitgenodigd voor een kop koffie of thee. En altijd werden er lekkernijen op tafel gezet. Mijn indruk is echt dat het overgrote deel van de bevolking blij was met onze aanwezigheid en vooruit wil met hun land.”
Culturele sensitiviteit is belangrijk in een land waar etnische groepen op gespannen voet met elkaar leven.
Culturele sensitiviteit
Tijdens de patrouilles gingen de militairen, als enige eenheid van de Europese troepenmacht, actief in gesprek met de bevolking. “De Nederlandse militairen waren hierdoor echt de thermometer van het EU-missiegebied”, zegt kapitein Ino van het Communicatie & Engagement Commando (C&E Commando). “Door te spreken met de drie etnische groepen, de Bosniakken, Bosnische Kroaten en Bosnische Serviërs, probeer je erachter te komen wat er in de samenleving speelt. En soms broeit.”
Culturele sensitiviteit is hierbij super belangrijk vertelt Ino. “Het was onze taak als C&E-team om de luchtmobiele infanteristen goed voorbereid de poort uit te laten gaan. Dat deden we door middel van onze analyses. Daarin nemen we alles mee: van geschiedenis tot culturele gebruiken en van media tot politieke actualiteit. Uiteindelijk met als doel om zo goed mogelijk voorbereid te zijn om met de bevolking de diepte in te kunnen gaan. Of juist om te voorkomen dat je onbedoeld iemand kwetst.”
’Tientallen uren Bosnische taal- en cultuurlessen waren goud waard’
Ino en zijn C&E-collega’s moesten voor hun rotatie zelf ook aan de bak om bekend te raken met de Bosnische taal en cultuur. Zij volgden maar liefst vijftig uur aan taal- en cultuurlessen om tijdens het contact met de bevolking een gesprek te kunnen starten. “Onze basiskennis vooraf was goud waard om het ijs te breken”, vertelt Ino. “Maar gelukkig hadden we ook onze fantastische lokale tolken waardoor we in de gesprekken echt de diepte in konden.”
Begrijpen en contact maken
Het Communicatie & Engagement Commando (C&E Commando) is specialist in het overtuigen van anderen. De eenheid coördineert civiel-militaire samenwerking, voert psychologische operaties uit en is specialist in communicatie. Hiervoor werkt de eenheid nauw en gecoördineerd samen met gevechtseenheden. Dankzij deze ondersteuning krijgen die meer bewegingsvrijheid en worden ontlast tijdens hun operatie.
In het C&E Commando zitten specialisten op het gebied van cognitieve beïnvloeding. Van civiel-militaire samenwerking tot ‘psychologische operaties’. Het werk draait om het begrijpen van mensen, en het contact maken met mensen. Daarmee maakt deze eenheid het verschil. Het commando beïnvloedt het gedrag van de vijand op zo’n manier dat dit een positieve uitwerking heeft op de strijd.
Quick Response 2026
Groepscommandant Jelle vindt het een enorme luxe dat 11 Luchtmobiele Brigade zoveel verschillende dingen heeft kunnen doen tijdens de uitzending. “Wij zijn toch wat meer gewend om stevig operationeel bezig te zijn. Rennend en schietend door bossen, plat gezegd. Het patrouilleren door dorpen en actief met de lokale bevolking in gesprek gaan om informatie op te halen, zit daar in ieder geval meestal niet bij. Nu wel. En daardoor hebben we onze soft skills echt verbeterd.”
‘Vooral de samenwerking met de Italianen is positief bijgebleven’
En doordat EUFOR Althea een multinationale missie is, hebben Jelle en zijn collega’s ook flink kunnen oefenen met militairen uit maar liefst 24 landen. Zoals tijdens Quick Response 2026, de grootste oefening van EUFOR Althea van het jaar.
Sergeant Jelle: “We oefenden met onze bondgenoten hoe we snel en gezamenlijk kunnen optreden. In een van de scenario’s begon de actie vanuit de lucht. Italiaanse parachutisten sprongen vanaf ongeveer vierduizend voet en landden op een aangewezen dropzone. Hun opdracht: het gebied veiligstellen en een landingsplek vrijmaken voor een CH-47 Chinook die ons als luchtmobiele infanteristen afzet. Wij voerden vervolgens een korte verkenning uit en kwamen in actie tegen een gesimuleerde vijandelijke eenheid in het gebied.”
Tijdens Quick Response 2026 oefenden de 11 Luchtmobiele Brigade met bondgenoten, waaronder de Italianen die de luchtmobiele infanteristen afzetten met een Chinook.
Een super waardevolle trainingsweek, volgens Jelle, waarmee de EU-missie haar gereedheid en aanwezigheid bevestigde voor het behoud van de stabiliteit in Bosnië en Herzegovina en de bredere Westelijke Balkan.
Verkiezingen
De uitzending van 11 Luchtmobiele Brigade was verlengd om ook rond de verkiezingen van 4 oktober beschikbaar te zijn. De militairen hebben zich voorbereid op verschillende scenario’s, waaronder grootschalige ongeregeldheden. Als Quick Reaction Force stonden zij klaar om snel op te treden.
De verkiezingen in Bosnië en Herzegovina zijn uiteindelijk overwegend rustig verlopen. Sergeant Jelle en zijn collega’s hoefden niet in actie te komen. Ook dat hoort volgens de groepscommandant bij een missie; ‘voorbereid en inzetbaar zijn, zonder dat optreden altijd nodig is’.
Missie gaat door
Met de rotatie van twee infanteriecompagnieën van 11 Luchtmobiele Brigade, twee leden van het National Support Element, meerdere stafofficieren en eenheden van het JISTARC (Joint Intelligence, Surveillance, Target Acquisition & Reconnaissance Commando) zijn het afgelopen jaar honderden Nederlandse militairen actief geweest in Bosnië en Herzegovina. De Nederlandse bijdrage aan EUFOR Althea is hiermee niet voorbij. De missie gaat door tot minimaal 31 december 2027, vooral met stafcapaciteit.
Zwarte bladzijde
De val van Srebrenica in 1995 is een zwarte bladzijde in de militaire geschiedenis. Kapitein Ino en sergeant Jelle bezochten Srebrenica en dat maakte indruk. De rondleiding was georganiseerd door het Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH). Beide militairen vertellen dat je daar ‘als Nederlandse militair niet zomaar rondloopt’. “Ik ben in 1997 geboren, maar je voelt op deze plek hoe diep de wonden nog zitten. Zeker als je ter plekke met overlevenden spreekt”, vertelt Jelle. “Het NIMH had het bezoek zorgvuldig voorbereid. We zijn echt door de geschiedenis meegenomen.”
Tijdens het bezoek kwamen zij bij toeval een oud-Dutchbatter tegen die in het gebied woont en jaarlijks terugkomt. Ook dat maakte indruk. Volgens Jelle leer je veel op een oefenterrein, ‘maar op zo’n plek word je geconfronteerd met de werkelijkheid achter ons vak'. “Het laat zien dat de gevolgen van militair handelen generaties lang voelbaar kunnen blijven. En daarmee begrijp je ook beter waarom onze aanwezigheid hier, jaren later, nog van betekenis is.”