kapitein Arjen de Boer
sergeant Jasper Verolme en archief Mediacentrum Defensie (MCD)
Modernisering Apache gevechtshelikopters ligt lekker op schema
De luchtmacht beschikt binnenkort weer over een complete vloot Apache gevechtshelikopters. De toestellen hebben een forse, broodnodige upgrade gehad. Maar wat is er nu anders? En waarom was dit nodig?
Zet ze naast elkaar en de verschillen vallen niet meteen op. Er staan twee Apache gevechtshelikopters, allebei krachtige aanvalsmachines. Donkergroen van kleur, plek voor twee bemanningsleden, onder de cockpit een boordkanon en aan de zijkanten ophangpunten voor geleide raketten.
Toch zijn er grote verschillen, weet luitenant-kolonel Boudewijn, commandant van 301 Squadron en zelf Apache-vlieger. De linker is de Apache AH-64 Delta, de rechter de Apache AH-64 Echo. De laatste variant is een enorme upgrade, hiermee is de Attack Helicopter (daar staat de AH voor) klaar voor een grootschalig conflict met een gelijkwaardige, technologisch goed uitgeruste tegenstander.
Zoek de verschillen. Op het eerste gezicht verschillen de Apache en Delta (links) en Apache Echo niet veel. Wel kenmerkend voor de Echo is de radarbol die bovenop kan worden gemonteerd.
Slimme machine
“Het verschil zit vooral onderhuids, in de sensoren en datacommunicatiesystemen”, legt Boudewijn uit. “Als ik nu vlieg, is mijn kist continu in contact met andere wapensystemen. Dat kunnen vliegtuigen of helikopters zijn, maar ook onbemenste systemen.” De Apache Echo helpt Boudewijn om al die data snel te analyseren en zaken te prioriteren. Zo kan het toestel voorstellen om een vlucht- en aanvalsplan aan te passen vanwege dreigingen in een gebied. “Alles bij elkaar vergroot dit de slagkracht enorm, één plus één is dan echt drie”, zegt de commandant.
Taken en inzet
De Apache is in de eerste plaats een aanvalshelikopter. Zijn primaire taak is het uitschakelen van vijandelijke doelen, zowel diep in vijandelijk gebied als dichter bij het front. Daarnaast is het toestel veelzijdig inzetbaar. Zo kan hij luchtdoelen aanvallen, gebieden bewaken, grondtroepen en transporthelikopters beschermen en gebieden verkennen.
De Apaches zijn onderdeel van het Defensie Helikopter Commando van de Koninklijke Luchtmacht. 301 Squadron opereert met de Apache vanaf Vliegbasis Gilze-Rijen. Een aantal Apaches is ingedeeld bij 302 Squadron op Fort Hood in Texas, Verenigde Staten.
Een C-17 transportvliegtuig kan twee deels gedemonteerde Apache gevechtshelikopters vervoeren.
Twee erbij
Boudewijns eenheid vliegt nu al een tijdje met de nieuwe Echo-variant. Maar het squadron is nog niet helemaal compleet. In 2023 kwamen de eerste Echos vanuit de Verenigde Staten terug naar Nederland. Sindsdien komen er om de zoveel tijd nieuwe toestellen binnen, en vorige week vrijdag was het weer zover. Op Vliegbasis Woensdrecht landde in de ochtendschemer een C-17 transportvliegtuig met in het laadruim twee Echos.
“Volgend jaar komen er nog meer Apache Echos naar Nederland. Dat zijn dan echt de laatste toestellen”, weet majoor Saskia, die aan boord van de C-17 zat. Namens het Commando Materieel en IT (COMMIT) is zij als liaison officier nauw betrokken bij de upgrade van de Apaches. Sterker nog, ze woont al 5,5 jaar in Amerika om daar de contacten tussen Nederland en de VS soepel te houden. “Mijn rol is vooral coördinerend en ik rond de inspectie af samen met Amerikaanse collega’s. Maar er heeft een heel COMMIT-projectteam aan gewerkt. Onder wie een financial controller, contractmanager, integrated logistic support manager en een projectmanager. We hebben dit echt als een team aangelopen.”
Om in de C-17 te passen zijn de rotorbladen van de Apaches gehaald.
Er is meer
De Apache Echo is op meer fronten verbeterd. Moderne composieten rotorbladen en een verhoogd motorvermogen zorgen voor betere vliegprestaties. Verder beschikt de heli over Link 16. Dit is een beveiligde, digitale datalink waarmee (NAVO-)eenheden elektronisch gegevens uitwisselen.
Kenmerkend zijn ook de actieve en passieve sensoren op de Echo, zoals de ‘radarbol’ bovenop en de antennes daaronder. Deze sensoren ondersteunen de bemanning bij het uitvoeren van taken en het verzamelen en delen van informatie.
Het ontladen van de twee heli’s was een secuur klusje. Uiteraard om beschadigingen te voorkomen.
In elkaar zetten
“Fantastisch dat we weer twee nieuwe Apaches erbij hebben”, zegt luitenant-kolonel Franklin, programmamanager Apache bij de luchtmacht. “In het proces hebben we nauw met COMMIT samengewerkt en nu nemen wij het over. Al blijven we natuurlijk contact houden. Bijvoorbeeld over bepaalde reserveonderdelen die nog moeten komen.”
Nu is het vooral zaak om deze twee toestellen weer in elkaar te zetten. Rotorbladen erop en minutieuze technische inspecties. Voordat deze Apaches daadwerkelijk operationeel zijn, moet de luchtwaardigheid tot in de kleinste details zijn gewaarborgd. Het slotstuk is de beoordeling van de Militaire Luchtvaartautoriteit (MLA) of de heli’s luchtwaardig zijn of niet. “Alles bij elkaar zijn we nog wel enkele weken bezig”, zegt Franklin. “Maar daarna kunnen we de Apaches overdragen aan een operationele eenheid.”
De AH-64E is hoofdzakelijk een aanvalshelikopter. Al kan-ie ook worden ingezet om andere toestellen te beveiligen en escorteren.
Gevulde eenheid
Zo wordt 301 Squadron steeds completer, ziet commandant Boudewijn. Maar het is niet alleen het wapensysteem dat verandert, benadrukt hij. Ook alle operatie- en trainingsconcepten zijn op de schop gegaan. “Samen hebben we bedacht hoe we het beste uit dit toestel kunnen halen. Het kan zoveel meer”, aldus de Apache-vlieger. “Vroeger bestond een squadron hoofdzakelijk uit vliegers en techneuten. Maar nu zijn we ook een datalab aan het bouwen. Het toestel genereert zoveel interessante data, die mogen we niet verloren laten gaan. Daar kunnen we van leren.”
Apaches kunnen goed laagvliegen en diep in vijandelijk gebied doordringen om daar doelen uit te schakelen.
Niet achterhaald
Met alle dreigingen op het moderne slagveld, zoals cyber, luchtdoelraketten en drones, betogen sommige critici dat de aanvalshelikopter zijn beste tijd heeft gehad. Maar daar is de commandant van 301 het zeer mee oneens. “Met de Apache kunnen we laag en verscholen diep in vijandelijk gebied doordringen om een zware klap uit te delen. We zoeken het initiatief in de aanval. Maar dat doen we natuurlijk niet alleen.”
Hij wijst op de eerdergenoemde samenwerking met andere wapen- en sensorsystemen. Een Apache is op zichzelf al slagvaardig, maar juist in dat complexe netwerk komt zijn kracht volledig tot zijn recht. “Als NAVO vechten we niet alleen”, zegt Boudewijn, “Het is niet de hele wereld tegen enkel één Apache. We vechten in een complex netwerk en elke dag zijn we bezig die samenwerking te verbeteren. Alleen dan maken we in een grootschalig conflict het verschil. Onze nieuwe Apaches spelen daar een belangrijke rol in.”