Jopke Rozenberg-van Lisdonk
boven: sergeant-majoor Maartje Roos
Drie Nederlandse specialisten aan het woord
Verheugd noemen ze de C-390 smooth en vernuftig, maar ze zeggen ook de iconische ‘ruwe’ C-130 te gaan missen. Transitieteamleden Darryl, Luuk en Roy behoren tot de happy few die in Portugal al ervaring opdoen met de vervanger van de Hercules. Als vlieger, loadmaster en techneut werden ze als een van de eerste Nederlanders opgeleid op het nieuwe toestel. Wat maakt het opereren met deze aanwinst zo anders?
De C-130 Hercules deed in 1994 zijn intrede bij de Koninklijke Luchtmacht. De indiensttreding van de Embraer C-390M staat voor eind volgend jaar gepland. Foto: sergeant-majoor Jan Dijkstra
‘Drie keer C-130 is C-390: meer snelheid, meer bereik, meer vracht’
Wie:
vlieger luitenant-kolonel Darryl Jongebreur
C-130-ervaring:
14 jaar, waarvan een aantal jaar als wapeninstructeur
“Gekscherend zeg ik weleens: drie keer C-130 is C-390. Dit moderne toestel heeft meer snelheid, meer bereik en een grotere vrachtcapaciteit dan de C-130. Bovendien vliegt de C-390 een stuk soepeler. De C-130 kun je vergelijken met een auto zonder stuurbekrachtiging, de C-390 heeft die wel in de vorm van fly-by-wire en lijkt wat dat betreft een beetje op een F-16. Met de twee straalmotoren heb je veel extra vermogen en vlieg je veertig procent sneller dan met de C-130. Het vliegbereik wordt nog eens vergroot doordat je het toestel in de lucht kunt bijtanken. Met buddy-buddy aerial refuelling kan de ene C-390 de andere – zijn buddy dus – van brandstof voorzien. Dat is handig wanneer je veel vracht wilt wegvliegen van een kort baantje. Dat lukt namelijk niet met een volle brandstoftank, omdat het toestel dan te zwaar is. Eenmaal in de lucht kan het toestel worden bijgetankt om vervolgens een lange vlucht naar de plaats van bestemming te vliegen. Een risicovolle landing om bij te tanken hoef je dan niet te maken. Deze manier van opereren is best bijzonder.
Ook ‘off-airport’ landen, zoals op het strand, kan goed met dit toestel. Dat komt door het enorme en robuuste hoofdlandingsgestel met acht wielen die het gewicht goed verdelen en zo de druk op de ondergrond beperken. Als vooraf bekend is dat er geen landing zone voor handen is, kunnen we de vracht voorbereiden op een dropping. Het best werkbare inzetplan kunnen we binnen een dag bedenken en uitvoeren. Dat maakt dat we de C-390 flexibel en snel met veel vracht kunnen inzetten. En dat ook nog eens over grote afstand in lastig terrein.
Een ander pluspunt van de C-390 is het Enhanced Vision System. Dit is een vooruitkijkend infraroodsysteem dat het zicht in het donker flink verbetert. Het beeld wordt rechtstreeks op de Head-Up Display van de vliegers geprojecteerd. Zo kunnen we bij nacht en ontij onze missies beter uitvoeren.”
Foto: Kenneth van den Hoek
‘De configuratie wissel je in een handomdraai’
Wie:
loadmaster sergeant-majoor Luuk
C-130-ervaring:
12 jaar, waarvan 4 jaar als instructeur
“Bij de C-130 werkt alles manueel. Dat is een groot verschil met de digitaal-zware C-390. Bij cargodroppings hoef ik nu niet meer handmatig spanbanden door te snijden. Droppen gebeurt nu digitaal door het te programmeren. Bovendien kunnen we nu makkelijker in één vlucht eenheden en ladingen meenemen; de configuratiemogelijkheden zijn groter. Alle opties zijn standaard weggewerkt in de vloer. In een handomdraai trek je het omhoog of duw je het naar beneden. Bij de C-130 moesten we de benodigde configuratie steeds omwisselen door het handmatig eruit en erin te monteren.
Ook heeft de C-390 een targeting pod, dat is feitelijk een verrekijker, waarmee de crew en de eenheden aan boord een beter beeld krijgen van de situatie op de grond.
Voorin ziet de crew het ingezoomde beeld van de grond op de cockpitdisplays, achterin wordt het gepresenteerd op een groot scherm in de cabine. De pod wordt bediend vanaf een werkstation in de cockpit door de combat system operator, dat is een vlieger of loadmaster die hiervoor speciaal is opgeleid. Dit station wordt ook gebruikt voor het uitvoeren van de aerial refuelling-missies.
Qua geluid en trillingen vliegt de C-390 veel comfortabeler. Dat urenlange gebrom aan boord van de C-130 ga ik wat dat betreft niet missen. Al is het wel een iconisch, authentiek en daarmee indrukwekkend vliegtuig.”
Foto: sergeant-majoor Maartje Roos
‘Je werkt veelal op basis van informatiegestuurd onderhoud’
Wie:
mechanicamonteur sergeant-majoor Roy
C-130-ervaring:
3 jaar als ploegbaas, voorheen monteur op de F-16, KDC-10 en A330 MRTT
“In de transitie naar de C-390 komt met name mijn kennis op de moderne MRTT goed van pas. Bij de C-390 werk je veelal op basis van informatiegestuurd onderhoud. Via een boordcomputer krijgen we een melding en daarmee al een richting waar het probleem zich voordoet. Je kunt ook via de computer uitlezen wat er is voorgevallen.
Dat is een groot verschil met het analyseren van een technische klacht op een C-130, waar dit soort software ontbreekt. Verder zal de C-390 op termijn beter kunnen voorspellen welk onderhoud eraan komt. Een ander groot verschil is verder de grote hoeveelheid avionica in dit toestel. Bij een C-130 heb je vooral veel motoren- en propelleronderhoud.”
Foto: Kenneth van den Hoek
C-390: van ‘green aircraft’ naar tactisch toestel
De C-390 rolt niet direct als militair tactisch toestel de fabriek uit. Vliegtuigbouwer Embraer levert een zogenoemd ‘green aircraft’. Dit basisvliegtuig kan daarna volledig naar wens van de klant verder worden op- en afgebouwd.
De aanpassingen voor de Nederlandse, Oostenrijkse en Zweedse toestellen worden uitgevoerd door de Fokker Service Group (FSG) op Vliegbasis Woensdrecht. Die doet dat in samenwerking met de Nederlandse kennisindustrie. Zodra de vliegtuigen met de benodigde missiesystemen zijn opgebouwd naar tactische exemplaren, worden ze overhandigd aan de betreffende luchtmacht.
Foto: Kenneth van den Hoek
Planning uitfaseren C-130 en infaseren C-390
De eerste C-130 (met staartnummer G-781) vliegt uit op 8 december en zal landen op de voormalige Vliegbasis Soesterberg. Daar krijgt het een mooie plek in de collectie van het Nationaal Militair Museum. De andere drie Herculessen vliegen door tot de eerste twee C-390’s in het vierde kwartaal van 2027 op Vliegbasis Eindhoven arriveren. Dan kan een tweede Hercules uitfaseren. Vanaf dan opereren oud en nieuw twee aan twee.
De derde C-390 wordt kort daarop in 2028 verwacht. Wanneer in de loop van 2028 voldoende aircrews zijn opgeleid en een deel van de testfase (het zogenoemde Operational Test & Evaluation-traject) achter de rug is, is het 336 Squadron met de C-390 Initial Operational Capable (IOC). Dat is ook het moment dat de luchtmacht afscheid neemt van de laatste twee C-130’s. De bedrijfsvoering van het squadron kan zich dan volledig focussen op de C-390. Het vliegbedrijf is efficiënter en effectiever met één type, dan gesplitst werken met twee vliegtuigtypes.
Vervolgens krijgen de eerste drie exemplaren een update en uitbreiding van diverse missiesystemen. Dat gebeurt gefaseerd door de FSG in 2029 en 2030. Zo gaat het vrijwel altijd met hoog innovatieve technologieën: doorontwikkelingen vinden zowel plaats tijdens de productiefase als (kort) daarna met kort-cyclische updates. Daardoor zijn de eerste versies van een product vaak snel aan vernieuwing toe. Met de updates blijven de vliegtuigen ‘houdbaar’ in een snel veranderende wereld.
De laatste twee C-390’s arriveren naar verwachting in 2031 op Eindhoven. Deze bevatten dan al de meeste moderne en uitgebreide versies van missiesystemen. Wanneer de gehele vloot van vijf toestellen operationeel inzetbaar is, moet ook het gehele squadron-personeel gereed zijn voor complex optreden. De eenheid is dan Full Operational Capable (FOC).






