Jopke Rozenberg-van Lisdonk
sergeant Sjoerd Hilckmann
‘Extreem goede voorbereiding op het echte werk’
Logistiekelingen, data- en netwerkspecialisten ondersteunen iedere vliegoperatie. Maar ruimte om zélf te trainen, heeft het Mission Support Detachement doorgaans niet. Daarom reisden mannen en vrouwen van 312, 313, 322 en 901 Squadron in september af naar de vliegbasis Aviano in Italië om daar een fictief F-35-vliegprogramma vanuit een Forward Operating Location te ondersteunen. Tijdens oefening Lightning Logistics Bonzo zorgden door de oefenleiding in scène gezette sabotageacties voor uitdagende testcases.
De Forward Operating Location bouwen de oefendeelnemers grotendeels zelf op. Een oude vliegtuigshelter krijgen ze daarvoor in bruikleen.
Stroomkabels lopen via kogelgaten naar de PC’s
Aan de rand van de vliegbasis heeft het Nederlandse detachement zijn kamp opgeslagen: werkplaats- en voorraadcontainers en een met rood-witlint afgezette bedrijfsstoffencontainer staan in een keurige opstelling op een voormalig vliegtuigplatform. De naastgelegen – wat vervallen – shelter is door de host nation in bruikleen gesteld. Erin is een klein kantorencomplex vol kogelgaten dat tegenwoordig dienst doet als oefenlocatie voor de Force Protection. De CIS’ers (Communicatie en Informatie Systemen, red.) hebben de stroomkabels zoveel mogelijk ‘weggewerkt’ door ze met tape over de muren via de kogelgaten naar de PC’s te leiden. Struikelgevaar geëlimineerd.
Stroomkabels lopen via kogelgaten naar de PC’s
Niet alledaags
De binnenkant van deze shelter heeft er wel eens beter uitgezien, beaamt detachementscommandant (detco) kapitein Dinant. “Maar in real life kun je er wel zo bij zitten in een out-of-area-situatie”, zegt hij. En precies dat maakt deze oefenlocatie toch wel realistisch. Net als de achtergrondgeluiden van overvliegende Amerikaanse F-16’s en Black Hawks. De Dolomieten vormen een niet alledaagse indrukwekkende skyline. “Ook de verplaatsing naar het buitenland draagt bij aan het realistische gevoel”, gaat Dinant verder. “Maar denk ook aan de verkennings- en voorbereidingsfase, waarin we moesten afstemmen met de Italianen en de hier gevestigde Amerikanen. Die taal- en cultuurbarrières maken het werk anders. Jezelf onderdompelen in een vrijwel totaal vreemde setting, weg van huis, met alleen je collega’s dagenlang om je heen, is al een leerschool op zich.”
Kapitein Dinant: “De Amerikanen zijn nieuwsgierig naar onze manier van mobiel opereren en kwamen even een kijkje nemen op ons kamp.”
‘Vertrouwen op de vakspecialisten aan wie ik leiding geef’
Wie: Tweede luitenant Andor
Functie: S4 Ground (sectiehoofd logistiek); in Nederland plaatsvervangend Hoofd Logistiek, 312 Squadron
Ervaring: In januari geslaagd voor de Koninklijke Militaire Academie (KMA), sinds mei op functie.
“Met een klein clubje sectiehoofden en specialisten gingen we vooraf op site survey. We maakten afspraken met het veld hier en inventariseerden van welke faciliteiten we gebruik konden maken. Dat was allemaal echt. Mijn kapitein begeleidde me erbij. Tijdens de eerste dagen van de oefening vond ik het lastig controle te pakken, maar gaandeweg veranderde dat.
In het begin werkte iedere sectie vooral op zijn eigen eilandje. Maar al snel ga je nadenken in het bredere plaatje en ontdek je dat zaken die voor mijn sectie gevolgen hebben, ook doorwerken bij andere secties. Ik leer hier communiceren met andere sectiehoofden, maar ook gebruikmaken van en vertrouwen op de vakspecialisten aan wie ik leiding geef. Ik merk ook dat mijn mensen proactief naar mij toekomen als ze ergens tegenaan lopen. Geregeld vraag ik ervaren collega’s, de Grey Cell en de detco om feedback op mijn handelen. Deze oefening is voor mij een extreem goede voorbereiding op het echte werk.”
Overleggen, plannen, delegeren en monitoren. Als sectiehoofd kun je er grotendeels je dagen mee vullen.
Ontdekken en ondervinden
“Zelf ontdekken en ondervinden, is leren”, stelt de detachementscommandant. Veel oefendeelnemers komen net kijken bij Defensie, vertelt hij. Alle jonge officieren kwamen de afgelopen twee jaar van de KMA af. De onderofficieren vormen daarentegen een mix van ervaren en relatief onervaren collega’s. “Dat is in real life ook zo. De adjudanten en sergeant-majoors zijn altijd de ervaren mensen. Bij de sergeanten kan dat wisselend zijn.” Uiteraard wordt de groep niet volledig in het diepe gegooid. Al moeten deelnemers het ‘hoe’ van de opdrachten in de scenario’s zelf invullen. “Als er essentiële zaken verkeerd dreigen te gaan, dan sturen we wel bij door het stellen van kritische vragen”, stelt Dinant gerust.
‘Minder ervaren collega’s coachen vind ik hartstikke leuk’
Wie: Sergeant-majoor Frank
Functie: Netwerkbeheerder CIS, 901 Squadron
Ervaring: Sinds juni sergeant-majoor, daarvoor drie jaar sergeant netwerkbeheerder. Ging op missie naar Roemenië en Polen.
“Mijn werk tijdens missies en oefeningen is altijd de real deal. Dat ik nu zelf mag oefenen, is nieuw. We krijgen probleemscenario’s voorgeschoteld waarmee we tijdens een inzet te maken kunnen krijgen. Hiermee vergroot ik mijn kennis in mijn eigen vakgebied. Bovendien leer ik nog beter opereren in teamverband en met andere secties. Zo moesten we in het begin een paar keer onze spullen verplaatsen, dat lukt niet zonder de jongens van de GU (Grond Uitrusting, red.) die de stroom voor ons realiseren.
Ik heb inmiddels al enige ervaring met operationeel optreden, maar voor een aantal collega’s is dit compleet nieuw: van de detco-briefing, het kamp opbouwen, je werkplaatscontainer inrichten tot het operationeel krijgen van de systemen. Mijn minder ervaren collega’s coachen vind ik hartstikke leuk om te doen. Natuurlijk vertel ik ze niet alles; laat het maar op je afkomen.”
Bij een out-of-area-operatie bouw je je eigen mobiele werkplek op.
Werken in een fluitketel
Bijsturen doet Dinant overigens niet in de rol van oefenleiding, aangezien hij als detco zelf ook op de proef wordt gesteld. Die taak is vooral weggelegd voor de club experts die in oranje hesjes rondloopt, de zogenoemde ‘Grey Cell’. Deze ervaren collega’s verzinnen de scenario’s, observeren en evalueren. Een van hen is adjudant Koen van het 901 Squadron. Hij heeft inmiddels vijf uitzendingen op zijn naam staan en weet dus goed waarover hij het heeft als het gaat om werken onder tijdsdruk in een out-of-area-situatie. “Het is soms net als werken in een fluitketel: onder hoge druk beslissingen nemen en uitvoeren. Dát wil je hier zo goed mogelijk trainen. Er is een centraal doel en je hebt elkaar nodig om het te behalen. Dat betekent overleggen, maar ook wrijving en compromissen sluiten.”
‘Ze laten je ook even zweten’
Wie: Tweede luitenant Max
Functie: Junior Database Administrator, 313 Squadron
Ervaring: Sinds mei op functie, daarvoor projectofficier Opleiden en Trainen op de Staf Defensity College.
“Met mijn collega’s ben ik verantwoordelijk voor het operationeel houden van het platform ALIS (het centrale IT- en logistieke zenuwstelsel voor de F-35, red.). We krijgen nu te maken met verstoringen die – gelukkig – weinig voorkomen, maar waar wel procedures voor gelden om ze te verhelpen. Onder tijdsdruk samenwerken en problemen oplossen, is een aardige uitdaging. Ik heb ondervonden dat vertrouwen op jezelf en op je team daarbij heel belangrijk is. En dat dit groeit naarmate je langer samenwerkt. De grootste uitdaging vond ik tot nu toe in mijn eigen handelen; ik had beter moeten communiceren. Slechte communicatie heeft effect op andere afdelingen en uiteindelijk dus op de vliegoperatie. Het is fijn om dit in een veilige leeromgeving te ontdekken. Aan ervaren collega’s vraag ik regelmatig: ‘Neem me even mee, waar is dit fout gegaan?’. Dat zijn constructieve gesprekken. De evaluators zijn heel toegankelijk. Ze helpen waar nodig, maar laten je ook even zweten. Dat is hoe het moet zijn.”
Communicatie is cruciaal in elke operatie. De vakspecialisten van de Grey Cell observeren in hun oranje hesjes de handelingen en gesprekken. Op de foto linksboven adjudant Koen (l.).
Crash-actie
Evaluator Koen luistert mee met de jonge sectiehoofden die overleggen over een crash-actie die ze moeten plegen in opdracht van het NASOC (National Air and Space Operations Center). Morgen om 13.00 uur moet een deel van het materiaal inpak- en verplaatsgereed zijn. De netwerkbeheerder wil de stroom eraf halen en zijn materialen gaan inpakken, maar de logistieke evenknie heeft juist die stroom nog even nodig om in ALIS het voorraadbeheer te updaten. Alle meegebrachte reserve-onderdelen (die tijdens deze oefening ook echt op locatie zijn) moeten worden omgeboekt van locatie Italië naar Nederland. Dat is niet met één druk op de knop gebeurd, helaas. “Iedereen moet met zijn sectie zijn doelen wegzetten in de tijd en daarmee onderhandelen”, legt Koen uit. “Hier gaat het om prio’s herkennen, maar ook de logische stappen zetten die nodig zijn in deze puzzel. Dat is extra lastig onder tijdsdruk.”
Het verplaatsen van containers is een precies karwei en in Nederland zeker geen alledaagse klus.
Hoe kun je de operatie ook offline blijven ondersteunen?
Hoofd koel
Andere scenario’s die de revue passeren variëren van gebrek aan reserveonderdelen en storingen aan support equipment zoals koelingkarren voor de F-35 tot aan internetstoringen, stroomuitval en cyberdreigingen. Het zijn casussen uit de echte praktijk, die gelukkig niet veelvuldig voorkomen. Maar áls het dan gebeurt, is enige ervaring wel handig. Want hoe vraag je versneld reserveonderdelen aan en hoe kun je de operatie ook offline blijven ondersteunen? “Iedere eenheid heeft fall-back procedures”, weet de detachtementscommandant. “Om die te kunnen trainen zijn oefeningen als deze essentieel.”
De volgende dag is de crash-actie duidelijk in rustiger vaarwater beland. De afstemmingsoverleggen zijn achter de rug, iedereen werkt gedisciplineerd zijn taken af binnen het strakke tijdsschema. De inmiddels meer ervaren militairen houden daarbij het hoofd koel. Missie geslaagd.
Uiteindelijk moet alles weer worden ingepakt en komt er aan oefening Lightning Logistics Bonzo bijna een einde.