André Twigt
KPLBDA Eefje Zoetemelk
Arctic Shield toont mariniers het ware Groenland
Op Groenland opereerden de mariniers onlangs met hun rubberboten in een wereld van vooral totale leegte. Ver ten noorden van de plaats Kangerlussuaq zijn geen havens of winkels. En hulp inroepen of halen, kun je er ook vergeten. “Nog nooit hebben we zo vaak Qua Patet Orbis geroepen.”
De mariniers trainden voor het eerst op Groenland. Dat gebeurde niet op een daarvoor ingericht oefenterrein, maar in een gebied waar de omgeving dicteert wat wel en niet mogelijk is. 40 zeesoldaten deden mee aan Arctic Shield. Deze recente Deens-geleide NAVO-oefening telde meer dan 400 deelnemers uit 11 landen. Het grootste deel van deze buitenmodel koudweertraining speelde zich af nabij het zuidelijke Narsarsuaq en Qaqortoq. De Nederlanders opereerden in een gebied zo’n 100 kilometer boven de noordelijker gelegen plaats Kangerlussuaq.
Ten noorden van Kangerlussuaq opereerden de mariniers in een omgeving die dankzij hun winter-getraindheid toch bekend aanvoelde.
Geen weg terug
De Littoral Manoeuvre Sub-eenheid 1 (LMS 1) uit Texel, aangevuld met zeesoldaten van het 21e Strike Squadron uit Doorn was 2 weken actief in een gebied van werkelijk ongekende omvang. Om het oefengebied te bereiken, moesten de mannen eerst 100 kilometer door een fjord varen, dat in totaal dubbel zo lang is.
De nietige Landing Crafts Rubber Motorized gingen volledig op in het landschap. Het water was breed, de bergen hoog en leven ontbrak nagenoeg. “We kwamen alleen een jager tegen, die een praatje maakte over het leven hier”, vertelt majoor der mariniers Jan, commandant van de samengestelde eenheid. “En we zagen verder alleen een poolvos, wat muskusossen en rendieren.”
Grote afstanden, steil terrein, kou en snel veranderende weersomstandigheden stellen hoge eisen aan mens en materieel.
Het fjord was op de kaart zelfs tweemaal zo lang
Geen civiele voorzieningen
De majoor deed met zijn LMS 1 in Noorwegen veel ervaring op met opereren in koud, ruig terrein. Groenland voelt daardoor vertrouwd aan. Groot verschil is het ontbreken van infrastructuur. “Even naar een winkel gaan om een onderdeel voor een boot te halen, kun je hier wel vergeten.” Voor tactisch optreden en transport zijn de boten in Groenland onmisbaar.
Qua weer valt het in september in de buurt van Kangerlussuaq nog wel mee, met temperaturen rond het vriespunt. In de winter zakt het kwik echter tot min 35 graden Celsius. Frisjes, maar ook onder die omstandigheden moeten mariniers in staat zijn te (over)leven, zich te verplaatsen en te vechten. Ook de Littoral Manoeuvre Sub-eenheid 1, die net als de Strike Squadrons gespecialiseerd is in amfibisch optreden onder zeer zware omstandigheden.
Ook bij min 35 graden Celsius moeten mariniers kunnen (over)leven, zich verplaatsen en vechten.
Verdergaan of wachten
De mariniers ontkwamen niet helemaal aan verplaatsingen met de benenwagen. Onder leiding van een eigen mountain leader trokken ze het terrein in. Drones hielpen hier om van boven meer zicht op het gebied te bieden. De enorme afstanden en omstandigheden maken Groenland zonder meer aantrekkelijk als realistisch oefengebied. In geval van nood is die onmetelijkheid echter killing, omdat medische voorzieningen beperkt én ver weg zijn. “We zien daarom bijvoorbeeld af van lange verplaatsingen bij nacht.”
Boven de poolcirkel richtten de mariniers een Forward Operating Base in. Hiervandaan voerden ze meerdere strandverkenningen uit. Ze leerden het gebied beter lezen en weten nu waar je wel en niet aan land kunt gaan. Ook hebben ze ervaren wat het weer kan doen en ontwikkelden ze plannen voor wat te doen bij storingen. “Een klein mankement kan je hier dagenlang ophouden.”
Het contact is tweeledig: de mariniers krijgen een kijkje in een voor hen onbekende wereld en de lokale bevolking maakt kennis met de Nederlandse militairen en hun manier van werken.
Het 'echte groene Groenland', zoals de Vikingen het zagen
Afstanden die indruk maken
In 2 weken tijd legden de koudweer-specialisten met hun open vaartuigen meer dan 1.000 kilometer af. Een afstand die ook op ervaren mariniers indruk maakt. “Wie aan Groenland denkt, stelt zich meestal een wit landschap voor”, spreekt majoor Jan uit ervaring. “Maar dat is lang niet overal zo; in de zomer zie je hier naast witte toppen veel groen en steken er bruine rotsen boven het water uit.”
Volgens de overlevering is dit het 'echte groene Groenland', zoals de Vikingen het rond het jaar 985 zagen, aldus Jan. Volgens de commandant is de invloed van de warme golfstroom nu vooral in het zuiden en zuidoosten goed merkbaar “Hier tref je dan ook de meeste infra en de vliegvelden aan.”
Het landschap kan vooral in het zuiden van Groenland snel veranderen
Open dag en spreekbeurt
Arctic Shield draaide niet alleen om varen, verkennen, klimmen, schieten en overleven. Er was ook ruimte voor ontmoetingen met Groenlanders, die zeker geïnteresseerd waren in de NAVO-militairen. Tijdens hun verblijf in Kangerlussuaq hielden de Nederlanders een open dag en een spreekbeurt op een basisschool. Voor de Groenlanders informatief en voor de mariniers een inkijkje in een voor hen onbekende samenleving.
“Groenland is een heel apart land”, weet Jan inmiddels. “Nog nooit hebben we zo vaak ‘Qua Patet Orbis’ (‘Zo wijd de wereld strekt’, red.) geroepen. Nergens is de wereld zo weids als hier. Ik had nooit gedacht ooit voet op Groenland te zetten. Maar mocht het nog een keer gebeuren, dan weet ik nu enigszins wat je er kunt verwachten.”
Oefening van 11 landen
De Nederlandse mariniers zijn tijdens Arctic Shield niet de enige bezoekers op Groenland. In het zuiden van het eiland trainden Franse infanteristen, Belgische drone-eenheden en Finse en Deense special forces. Ook waren militairen van de Deense, Noorse en Zweedse Home Guard aanwezig.
Canada bracht specialistische kennis in rond opereren in het poolgebied. En Duitsland leverde onder meer logistieke ondersteuning en waarnemers, net als Polen en Slovenië die naast waarnemers ook met liaisonpersoneel vertegenwoordigd was. Arctic Shield maakt deel uit van de bredere NAVO-activiteiten in het Hoge Noorden, gebundeld onder de naam Arctic Sentry.
Het gebied waar de mariniers oefenden, ligt zo’n 100 kilometer boven Kangerlussuaq. Groenland telt ongeveer 50.000 inwoners, verspreid over een gebied van 2.170.000 vierkante kilometer.
