‘Hier zie je wat partijen écht kunnen’

Varen, vliegen én duiken. Samen met bondgenoten oefende de Koninklijke Marine afgelopen maand met de gezamenlijke inzet van maritieme onbemenste systemen. Zo’n 30 collega’s reisden af naar Portugal, waar zij deelnamen aan de oefening Robotic Experimentation and Prototyping augmented by Maritime Unmanned Systems (REPMUS26).

Van de herfst is nog weinig te merken op Troia, een schiereiland op iets meer dan een uur rijden van hoofdstad Lissabon. Met temperaturen rond de 30 graden Celsius is het warm. Ook in de kleine marinehaven aan de smalle kuststrook. Het is een van de hoofdlocaties van de jaarlijkse innovatie-oefening, die voor de gelegenheid is omgedoopt tot ontmoetingsplaats voor militairen, kennisinstellingen en industrie.

“Hier varen, vliegen en duiken assets uit meerdere landen door elkaar heen”, vertelt luitenant ter zee 1 (KMR) Wouter. Hij behoort tot de ongeveer 15 collega’s die meedoen aan REPMUS26 vanuit de Portugese marinehaven. Vanaf daar sturen zij onder meer vliegende drones aan, zoals de Evo. Een wit camouflagenet, gespannen tussen tijdelijke kantoorruimtes, biedt daarbij enige bescherming tegen de brandende zon.

Optreden gebeurt tijdens REPMUS26 in losse scenario’s die steeds moeilijker worden. Van inlichtingen verzamelen tot havenbescherming en uiteindelijk de verdediging van een vlootverband. Realistische scenario’s en daarom essentieel om gezamenlijk te oefenen.

“We moeten nu omschakelen van technische testen naar de tactische ontwikkeling van de systemen”, benadrukt hij. “Hiermee werken we aan de interoperabiliteit. Uiteindelijk treden we in daadwerkelijke situaties eveneens op met bondgenoten”, onderstreept hij het belang van de internationale samenwerking.

Waar die samenwerking vanaf het schiereiland vooral plaatsvindt met systemen op het water en in de lucht, gebeurt dat iets verderop met name onder de zeespiegel. Ook in en rondom Sesimbra, de tweede oefenlocatie, is volop bedrijvigheid. Wie vanaf de vissershaven naar de Atlantische Oceaan tuurt, ziet daar een blauwwit schip dobberen. Op de Geosea bevinden zich de overige marinecollega’s: nog eens zo’n 15 in totaal.

Normaliter is Gijs actief bij de MCM Module Groep (MMG) van de Mijnendienst, een gespecialiseerd onderdeel dat werkt met onbemande en autonome systemen. Nu zorgt hij er met een team van zo’n 10 matrozen voor dat de deelnemers van de oefening hun werk zo goed mogelijk kunnen uitvoeren.

Om al die systemen in het water te krijgen en er na afloop van de serial weer uit te halen, is hij samen met een groepje nauten van de MMG druk in de weer. Met name met de RHIB. “Wij zijn hier vooral voor de spullen aan boord”, vat de matroos hun bijdrage samen. “Het is mooi om tegelijkertijd zoveel mogelijk mensen te ondersteunen.”

Terug naar Troia, waar een ferry toeristen, militairen en bewoners al de hele dag heen en weer pendelt tussen het vasteland en het schiereiland. Ook zij zien de onbemenste bootjes rondvaren en aanschouwen de drones die zo nu en dan zoemend opstijgen. Op haar beurt ziet luitenant ter zee 2 Romy vanaf haar positie aan de kade het gifgroene vaartuig met enige regelmaat op de achtergrond voorbijkomen.

“We verzamelen informatie over waterdieptes, de vorm van de bodem en objecten. De Otter helpt ons daarbij”, legt Romy uit. Het systeem is sinds dit voorjaar in gebruik bij de Koninklijke Marine, maar doet ook dienst bij de Portugese marine. “De data die we hiermee ophalen, gebruiken voor zeekaarten en andere militaire producten.”

Als operator is de hydrograaf bezig met de bediening van en het onderhoud aan de Otter. Ook het verwerken van de data behoort tot haar taken. “De Otter heeft een compact formaat. Daardoor kunnen we het systeem met 2 personen inzetten. Dat maakt ons niet langer afhankelijk van een groter schip, met uitgebreide bemanning. Een ander voordeel is dat we ermee kunnen meten op plaatsen waar een groter opnamevaartuig van de marine minder makkelijk komt, zoals ondiep water. Dat is bijvoorbeeld handig bij strandverkenningen voor mariniers, waarbij we de kustlijn en het verloop van de bodem in kaart brengen. Zodat zij veilig kunnen landen.”

Terwijl de oefendag het einde nadert, blikt Wouter ook alvast vooruit. Volgens hem blijft het noodzakelijk dat de marine ook de komende jaren deelneemt aan internationale oefeningen met onbemenste systemen, zoals REPMUS. Die zijn niet alleen goed voor de samenwerking, ze tonen ook een realistischer beeld dan de reclamefolder van de fabrikant, vindt hij. “Hier zie je wat partijen écht kunnen. Uiteindelijk zoeken we allemaal naar de parels; en dat hoeven echt niet de duurste systemen te zijn.”