Coen Heil
Eva Huizing Photography, Archief Mediacentrum Defensie
Categorie Bedrijfskleding Rijk geeft kleding tweede leven
Een afgedragen uniform hoeft niet op de afvalberg te eindigen. De Categorie Bedrijfskleding Rijk van de Directie Inkoop en het KPU-bedrijf van het Commando Materieel en IT (COMMIT) zoeken naar mogelijkheden voor hergebruik. Tijdens de Algemene Plenaire Kennissessie (APK) op 23 september in Arnhem bespraken rijksorganisaties en circulaire koplopers nieuwe toepassingen voor oud textiel, zoals wandpanelen en polo’s.
Luitenant-kolonel Koert-Jan, categoriemanager Bedrijfskleding van COMMIT, bundelt de inkoopbehoefte van rijksorganisaties en vertaalt die naar inkoopopdrachten met duurzaamheidseisen. Aan Materieelgezien licht hij toe hoe rijkspartijen en markt samen werken aan een duurzamere textielketen.
Luitenant-kolonel Koert-Jan stuurt op duurzamere kleding en hergebruik van textiel.
Hoe werken de Categorie Bedrijfskleding Rijk en het KPU-bedrijf samen aan verduurzaming?
“De sectie Categorie Bedrijfskleding Rijk valt onder de Directie Inkoop van COMMIT. Ik werk rijksbreed en het KPU-bedrijf behoort tot mijn grootste klanten. De rijksbrede opdracht uit het Nationaal Plan Circulaire Economie is om de textielketen te verduurzamen en toe te werken naar een circulaire economie voor textiel in 2050. Vanuit mijn rol bundel ik de behoefte aan bedrijfskleding van verschillende rijksorganisaties en vertaal die, met duurzaamheidseisen, naar inkoopopdrachten. Mijn inkoopcollega’s maken daar contracten van.
Onder meer het KPU-bedrijf gebruikt die overeenkomsten en verzorgt de operationele uitvoering. Het zorgt dat kleding beschikbaar is voor het personeel. Wij richten ons op het strategische contractmanagement en sturen vooral aan op verdere doorontwikkeling van de kleding en de verduurzaming ervan.”
Luitenant-kolonel Koert-Jan: “We stellen eisen aan het aandeel gerecycled materiaal in nieuwe kleding.”
Hoe zwaar weegt duurzaamheid bij de inkoop?
“Voor een aanbesteding waarbij Defensie de behoeften van de krijgsmachtdelen bundelt is de prijs niet doorslaggevend. Die mag maximaal 50 procent van de gunning uitmaken. Minimaal 50 procent hangt af van duurzaamheid, circulariteit en maatschappelijk verantwoord inkopen. Ook stellen we eisen aan het aandeel gerecycled materiaal in nieuwe kleding. Afhankelijk van het product beginnen we bijvoorbeeld met 10 procent en bouwen we dat op naar 20 procent of meer. Bij de meest recente aanbesteding van overalls ligt dat aandeel hoger. Daar gaan we zelf oude kleding aanleveren als grondstof voor nieuwe garens. Die kunnen vervolgens terechtkomen in de stof van de overalls.”
In plaats van de verbrandingsoven dient het nu als grondstof voor nieuwe toepassingen, zoals deze akoestische wandpanelen
Wat gebeurt er met bedrijfskleding die terugkomt?
“Via een retourcontract komt gebruikte kleding van de rijkspartijen samen bij sociaal werkbedrijf Biga Groep in Zeist. Daar wordt het textiel gesorteerd en beoordeeld. Kan een kledingstuk opnieuw worden gedragen, dan krijgt het indien nodig een reiniging, reparatie of nieuwe verpakking. Daarna gaat het terug naar de organisatie die het kan gebruiken.
Voor het KPU-bedrijf gaat jaarlijks voor ongeveer 14 miljoen euro aan kleding en uitrusting retour de keten in die door gebruikers eerder is ingeleverd. Na inspectie, eventuele reparatie en reiniging krijgt die een tweede leven. Zo houden we kleding langer in gebruik. Langer dragen en minder snel nieuw kopen is de meest duurzame oplossing. Daarbij willen we voorkomen dat de grondstof in de verbrandingsoven terechtkomt.”
Voorbeelden van nieuwe textielproducten, zoals t-shirts en polo's.
En met kleding die niet meer draagbaar is?
“Dan kijken we of we het materiaal kunnen benutten op een andere manier. Bij kleding die niet opnieuw als kleding kan dienen, verwijderen we eerst de veiligheidskenmerken. Vervolgens wordt het textiel verknipt en in balen geperst. Waar het voorheen vaak in de verbrandingsoven belandde, leveren we het nu als grondstof aan ondernemers.
Met zes koplopercontracten werken we aan nieuwe toepassingen. Denk aan wandpanelen, stoffering voor meubilair, T-shirts, sokken en polo’s. We stellen grondstof beschikbaar en nemen 30 procent van het eindproduct terug. De ondernemer moet de overige 70 procent gebruiken om de producten verder in de markt te zetten. Zo helpen we bedrijven hun toepassingen te ontwikkelen, een afzetmarkt op te bouwen en geven we invulling aan onze rol als launching customer.”
Innovatieve wandpanelen gemaakt van gerecyclede grondstoffen laten de toekomst zien van de circulaire keten.
Wandpanelen, stoffering, t-shirts, sokken en polo’s
Hoe ver kan de verduurzaming gaan?
“De drager staat altijd voorop. Kleding moet functioneel, veilig en van goede kwaliteit zijn. Je kunt veel gerecycled materiaal toepassen, maar als de kleding stug wordt en niet prettig zit, werkt het niet. We willen kleding die lang meegaat én voldoet aan de eisen van de gebruiker en bij voorkeur zo duurzaam mogelijk is.
Daarom moeten leveranciers tijdens de contractperiode blijven innoveren. We leggen in contracten vast dat ze samen met de deelnemende rijksorganisaties aan nieuwe oplossingen werken. Dat vraagt tijd, samenwerking en soms een lange adem.”
Van rol garen tot gerecycled kledingstuk. Er zijn verschillende mogelijkheden voor een circulaire textielketen.
Met zes koplopercontracten werken we aan nieuwe toepassingen.
Wat is nodig om de textielketen verder te verduurzamen?
“Uiteindelijk draait het om vraag creëren. We kunnen veel ontwikkelen, maar zonder afnemers gebeurt er weinig. Daarom zoeken we naar mogelijkheden om ondernemers aan bestaande contracten te koppelen en hun producten breder af te zetten. Het Rijk kan en moet daarin een voorbeeldrol vervullen. Door gedragen kleding opnieuw te gebruiken en materialen een nieuwe bestemming te geven, zetten we concrete stappen naar een circulaire textielketen.
De ambitie reikt verder dan Defensie alleen. Door oude kleding opnieuw te benutten en de vraag naar producten van gerecycled textiel te vergroten, wil de Categorie Bedrijfskleding Rijk ook andere rijksorganisaties en marktpartijen in beweging brengen. Want pas als er voldoende afnemers zijn, kunnen de nieuwe toepassingen op grotere schaal hun weg vinden.”
Rijksorganisaties en ondernemers delen in Arnhem ideeën over de praktische toepasbaarheid van nieuwe circulaire materialen.
Wat was het doel van de kennissessie in Arnhem?
“De bijeenkomst bracht verschillende rijksorganisaties en ondernemers bij elkaar. De ondernemers lieten zien wat inmiddels mogelijk is. Daarna bespraken we in tafelrondes waar organisaties behoefte aan hebben en welke toepassingen kansen bieden.
Het gaat om de stap van ontwikkeling naar daadwerkelijke afname. Er zijn bedrijven die oude kleding kunnen verwerken tot nieuwe materialen en producten. Maar als niemand die producten koopt, komt de keten niet op gang. Door de vraag te bundelen, kunnen we meer volume creëren en ondernemers helpen hun oplossingen verder te ontwikkelen. De opgehaalde ideeën bekijken we binnen de categorie bedrijfskleding en volgen we op, samen met de betrokken partijen.”