kapitein Arjen de Boer
sergeant Jasper Verolme
Moderniseringstraject gevechtshelikopters gaat laatste fase in
Defensie heeft er weer twee gemoderniseerde Apache AH-64E’s bij. De ‘Echos’ zijn afgelopen vrijdag afgeleverd op vliegbasis Woensdrecht. Het was een bijzonder transport in opdracht van het Commando Materieel en IT (COMMIT), dat hulp kreeg van diverse partners.
In de ochtendschemer suist het forse silhouet van een C17-transportvliegtuig over vliegbasis Woensdrecht. Verderop maken de vliegers een draai om de daling in te zetten. Met de bijna opkomende zon in de rug. De landing gaat met beleid, want in het laadruim staat een kostbare vracht vastgesnoerd aan de bodemplaten: twee complete, volledig gemoderniseerde Apache Echo gevechtshelikopters. Nou ja, bijna compleet dan.
Een C17 transportvliegtuig kan twee deels gedemonteerde Apache gevechtshelikopters vervoeren.
Want om de heli’s in het laadruim te krijgen, zijn in Amerika wel eerst de rotorbladen eraf geschroefd. Het doet dan ook wat kaal aan, als een molen zonder wieken. Maar zo kan het opgetrommelde grondpersoneel de Echos wel, met wat duwen en steken, van de laadklep rollen. Heel voorzichtig, centimeter voor centimeter, om beschadigingen te voorkomen.
Een kist die volledig voldoet aan wat Nederland wil hebben
Soort ‘kindjes’
Majoor Saskia zat ook in de C17 en houdt de boel goed in de gaten. In zekere zin moeten de Apaches voor haar bijna als een soort ‘kindjes’ voelen. Want namens het Commando Materieel en IT (COMMIT) zit zij al 5,5 jaar als liaisonofficier in de VS. “Ik heb nauw met de Amerikanen samengewerkt om te zorgen dat er voortgang blijft in dit project. Zodat de luchtmacht een kist krijgt die volledig voldoet aan wat Nederland wil hebben.”
Majoor Saskia werkt namens COMMIT in de Verenigde Staten. Zij zit daar al 5,5 jaar als liaisonofficier voor de upgrade van de gevechtshelikopters.
Vernieuwd wapensysteem
“Sinds de contractondertekening in 2018 heeft COMMIT er van A tot Z voor gezorgd dat wij hier nu bij een compleet vernieuwd wapensysteem staan”, zegt Saskia. “Mijn rol is vooral coördinerend en ik rond vandaag de inspectie af samen met Amerikaanse collega’s. Maar er heeft een heel COMMIT-projectteam aan gewerkt. Onder wie een financial controller, contractmanager, integrated logistic support manager en een projectmanager. We hebben dit echt als een team aangelopen.”
Centimeter voor centimeter worden de Apaches uit het laadruim geduwd. Heel voorzichtig om beschadigingen te voorkomen.
Machtig wapensysteem
De twee geleverde toestellen zijn onderdeel van een groot moderniseringsprogramma. De Apache Echo is de opvolger van de Delta. Een upgrade was hoog nodig gezien de veranderde veiligheidssituatie en wapenwedloop in de wereld. Eigenlijk staat er een compleet andere helikopter dankzij de geavanceerde radars, sensoren en radio- en navigatiesystemen. Maar hier eindigde het lijstje verbeteringen niet. Moderne composieten rotorbladen en een verhoogd motorvermogen zorgen voor betere vliegprestaties en meer wendbaarheid.
Samenwerking
De twee Echos werden vanuit de Verenigde Staten getransporteerd door een C17-transportvliegtuig van een samenwerkingsverband tussen NAVO-landen. Daarnaast was er ook nauwe samenwerking tussen COMMIT, fabrikant Boeing, de NAVO, de Defensie Verkeers- en Vervoersorganisatie (DVVO) van het Defensie Ondersteuningscommando (DOSCO) en het Air Support Command op Vliegbasis Woensdrecht.
Kapitein Jouke was de spin in het web om dit transport mogelijk te maken. Vervoer per vliegtuig was eigenlijk de enige logische optie.
Gevoelig materieel
De C17 van de Heavy Airlift Wing (HAW) is geen taxibusje dat na één telefoontje langs komt vliegen. Nederland heeft jaarlijks een bepaald aantal uren aanspraak op zo’n toestel, vertelt kapitein Jouke die zich namens DVVO heeft gericht op het vervoer. Hij is qua transport de spin in het web, vooral vooraf. “COMMIT heeft bij ons de vraag neergelegd voor strategische transportcapaciteit van de VS naar Nederland. Wij kijken vervolgens wat er precies nodig is. Over de weg of per spoor vanuit Amerika vielen al snel af”, legt de landmachter uit.
Tijdens de vlucht zaten de heli’s goed vastgesnoerd aan de laadvloer om ongewenste bewegingen te voorkomen.
Dan blijft het vliegtuig over
“Via zee was ook geen optie vanwege mogelijke corrosie aan de helikopters. Dus dan blijft het vliegtuig over. Ik zorg er dan voor dat de juiste middelen op de juiste tijd en de juiste plek worden ingezet.” Een belangrijke kwestie was bijvoorbeeld: of zaken doen met een burgermaatschappij die beschikt over enorme Antonov-transporttoestellen? Of toch via de HAW, waar ook Nederlandse militairen werken? “Omdat het om gevoelig materieel gaat, wilde COMMIT liever een militair transport”, zegt Jouke. “Gelukkig is dat in overleg met alle partners gelukt.”
Overdragen
Kort na het lossen rijdt grondpersoneel de Apaches naar een grote, tl-verlichte onderhoudsloods. Daar gebeurt samen met de Amerikanen een laatste check of alles goed is gegaan. “We controleren bijvoorbeeld serienummers en of alles volgens contract is geleverd”, zegt Saskia terwijl op de achtergrond monteurs zich klaarmaken voor inspectie. “Dan worden de toestellen overgedragen aan COMMIT. Ik draag de Apaches vervolgens over aan het programmamanagement van de luchtmacht zodat zij de helikopters gereed kunnen stellen.”
“In het proces hebben we nauw met COMMIT samengewerkt en nu nemen wij het over. Al blijven we natuurlijk contact houden”, aldus luitenant-kolonel Franklin, programmamanager Apache bij de luchtmacht.
Fantastisch dat we er weer twee nieuwe Apaches bij hebben
Contact houden
“Allereerst, fantastisch dat we weer twee nieuwe Apaches erbij hebben”, zegt luitenant-kolonel Franklin, programmamanager Apache bij de luchtmacht. “In het proces hebben we nauw met COMMIT samengewerkt en nu nemen wij het over. Al blijven we natuurlijk contact houden. Bijvoorbeeld over bepaalde reserveonderdelen die nog moeten komen.”
Nu is het vooral zaak om deze twee toestellen weer in elkaar te zetten. Rotorbladen erop, technische inspecties tot in de kleinste details. Voordat deze Apaches daadwerkelijk operationeel zijn, moet de luchtwaardigheid zijn gewaarborgd. Tot slot krijgen we vanuit de Militaire Luchtvaartautoriteit (MLA) een ‘go’ of de heli’s luchtwaardig zijn of niet. “Alles bij elkaar zijn we nog wel enkele weken bezig”, zegt Franklin. “Maar daarna kunnen we de Apaches overdragen aan een operationele eenheid.”
Met een beetje passen en meten ging het ontladen lekker vlot, binnen anderhalf uur was het gepiept.
Laatste loodjes
Voor majoor Saskia wordt het dit keer een kort bezoek aan Nederland. De klus zit er nog niet op. Eind deze week vliegt ze weer naar de VS, terug naar wat ze inmiddels ‘thuis’ is gaan noemen. Daar is namelijk genoeg werk te doen. “Volgend jaar komen er nog meer Apache Echos naar Nederland. Dat zijn dan echt de laatste toestellen.”