KAP Jaap Wolting
Paul Tolenaar, Thomas van Oorschot, archief Dempster Wintersberger
Jonge soldaat toonde in Uruzgan zijn ware aard
‘Wat goed is komt snel’ is een uitdrukking die niet van toepassing is op het Kruis van Verdienste dat Dempster Wintersberger op 10 september 2026 ontving. Bijna 20 jaar duurde het, voor Defensie zijn heldhaftige optreden in Afghanistan – dat hoogstwaarschijnlijk het leven redde van zijn groepscommandant – waardeerde met een dapperheidsonderscheiding. Voor Wintersberger doet het er niet toe dat er eerst talloze jaren verstreken. Bovendien: “Het gaat niet alleen om het krijgen van het eremetaal. De groepscommandant waar ik tegenop kijk, heeft mij voorgedragen. Dát is de echte eer.”
“Hey, volgens mij moet je hier zijn!” Voor een loods op een bedrijventerrein in Weesp steekt een bouwvakker grijnzend zijn arm omhoog. Vrolijk gezicht, shirt vol vlekken, afgedragen werkschoenen met stalen neuzen. Een enorme werkbus staat dubbel geparkeerd. Eenmaal in z’n kantoor op de eerste verdieping toont Wintersberger (anno 2026 eigenaar van een bouwbedrijf, red.) een nette polo. “Ja ik heb dan wel een klus in de binnenstad, maar voor de foto’s trek ik natuurlijk even een schoon shirt aan.”
Dempster Wintersberger praat vol enthousiasme over de actie waardoor hij jaren na dato het Kruis van Verdienste ontving.
Wintersberger handelde op eigen initiatief onder direct vijandelijk vuur
How times have changed… Deze Wintersberger heeft een volle haardos, en als je beelden van zijn missie uit 2007 vergelijkt met het heden, is het hard zoeken naar overeenkomsten. Niks mis met de versie van 19 jaar geleden trouwens. Die jonge soldaat-1 toonde in Uruzgan zijn ware aard, ‘handelde op eigen initiatief onder direct vijandelijk vuur en verrichte handelingen die verder gingen dan redelijkerwijs van hem verwacht mocht worden op basis van zijn ervaring, functie en leeftijd’. Het zijn de letterlijke woorden uit de beoordeling.
Terwijl hij flesjes water en mokken koffie op tafel zet, spoelen we terug naar 2007. Kakarak, Afghanistan. Wat weet de voormalig anti-tankschutter van 12 Infanteriebataljon Luchtmobiel ‘Regiment Van Heutsz’ nog van die dag?
Soldaat der eerste klasse Dempster Wintersberger, bovenluiks tijdens een actie in Afghanistan.
Terug naar de overwatch
“We gingen met het Provincial Reconstruction Team (PRT, een civiel-militair samenwerkingsverband dat onder meer hielp bij het versterken van het lokale gezag en het verbeteren van de veiligheid, red.) vanaf de overwatch naar een oord, waar het PRT contact legde met de dorpsoudsten. De Alfagroep klikte aan bij het PRT, Bravo – waar ik deel van uit maakte – en Charlie zorgden ter beveiliging voor een cordon. In het begin zat ik nog heel ontspannen, zonder helm op, van de zon te genieten. Ik weet nog dat ik dacht ‘we zijn hier al 2 maanden en er gebeurt nooit wat’.
Toen zag ik ineens iemand met een geweer over een qualamuur springen. Plotseling kwamen er meer van zulke waarnemingen. De sfeer sloeg om en we rondden snel af om weer naar de overwatch te gaan. Tijdens de verplaatsing kwam het vijandelijk vuur – KKW en RPG – opeens van alle kanten. Toen het uiteindelijk lukte om dekking te vinden achter een afgebrokkeld qualamuurtje, konden we heel even op adem komen. Ik zat alleen wel het verst vandaan bij de plek waar ik die vent met een wapen had waargenomen.”
“De Alfagroep klikte aan bij het Provincial Reconstruction Team, Bravo – waar ik deel van uit maakte – en Charlie zorgden ter beveiliging voor een cordon.”
Het vijandelijke vuur kwam ineens van alle kanten
In de vuurlinie van de moskee
“Al schreeuwend probeerde ik dat duidelijk te maken, maar iedereen was druk bezig met zijn eigen sector. Het enige wat ik dacht was ‘die vijand komt eraan’. In plaats van op instructies te wachten, rende ik helemaal terug naar voren. Toen ik daar hijgend aankwam, stond ik oog in oog met een gewapende strijder. De afstand tussen ons was 30 meter. In een split second schoot ik hem neer en zag ik hem vallen. Mijn groepscommandant bevond zich al die tijd in de vuurlinie van de moskee, waar veel tegenstanders zaten. Toen ik in die richting keek, zag ik het vuur op me afkomen en uiteenspatten op de muur.”
Alfagroep gooide handgranaten
“Het is heel vreemd: toen er op me geschoten werd, leek het net alsof dat met een klappertjespistool gebeurde. Alsof er een klein kind op je schiet. Hoe dan ook, ik rende naar mijn groepscommandant, dook op hem af en trok hem met een worstelbeweging over me heen. Pas toen zaten we allemaal (relatief) veilig achter het muurtje. Over de comms hoorden we toen: ‘Jongens niet schrikken, de Alfagroep gaat met handgranaten gooien.’ Het was close combat, en dit was mijn eerste keer. Ondertussen bestookte de vijand onze Charliegroep met RPG’s, waarbij sommige raketten voor hun MB insloegen als blindganger. We moesten ons er met het mes tussen de tanden uitvechten. Die dag hadden we allemaal een engeltje op onze schouder.”
Ook C-LAS luitenant-generaal Jan Swillens en Ridder Militaire Willems-Orde majoor Marco Kroon waren aanwezig bij de uitreiking van de dapperheidsonderscheiding.
Het was close combat, en dit was mijn eerste keer
Zien we Wintersberger ooit weer in GVT?
“Ik moet eerlijk zeggen dat ik er serieus over nadenk. Mijn vrouw moedigt het in elk geval zeker aan. ‘Demp, jij bent een mooi voorbeeld voor veel jonge gasten’, zei Stephanie laatst. Het moet wel in het gezinsleven passen. Ik run een bedrijf en voel me ook verantwoordelijk voor de jongens die er werken. Daarnaast heb ik dus mijn gezin, met 2 kleintjes die pas 1 en 4 jaar oud zijn.
Helaas kan ik mezelf niet in vieren splitsen; anders was de kogel allang door de kerk geweest. Als ik terugkom bij Defensie, zal dat waarschijnlijk bij de Nationale Reserve zijn. Er gaat eigenlijk geen dag voorbij dat mijn oude groepscommandant (inmiddels ook reservist, red.) me niet probeert over te halen.”
Dempsters vrouw Stephanie krijgt een knuffel van de Defensieminister. Dempster: “Ik denk er serieus over na om reservist te worden, maar het moet wel in het gezinsleven passen.”
Het gaat om jou en je buddy naast je
Intensief opwerktraject
De volgende vraag ‘kun je je op zoiets voorbereiden?’ heeft hij de afgelopen jaren vaker gehoord. Wintersberger neemt een slok water en kijkt bedachtzaam de ruimte in. “Dat vind ik een lastige. Ik had mijn rode baret eigenlijk net – wat voelde ik me stoer met dat ding! – en zat nog maar 3 maanden paraat. Gelukkig had mijn eenheid een zeer intensief opwerktraject gehad met ontzettend veel oefeningen, dus ik voelde me er op dat moment klaar voor. Ik was opgeleid op 4 wapens en de skills en drills waren er maximaal ingeslepen. De Wonju-compagnie liet niets aan het toeval over.
Bij mij was het tijdens die close combat overigens puur instinctief handelen: gewoon gaan en alles doen om samen keihard terug te slaan. Toen ik het vuur opende en die gewapende tegenstander uitschakelde, riep ik ‘treffer!’. Dat klinkt misschien stom, want dat doe je tijdens een oefening, maar alles aan die eerste TIC (Troops in Contact, red.) was zó onwerkelijk. Gelukkig is mijn hele club levend teruggekomen. En dat is ook meteen waar alles om draait; het gaat om jou en je buddy naast je.”
“Eenmaal terug op de overwatch kwamen de stoere verhalen”, lacht Wintersberger zijn tanden bloot. “En de jongens die trots waren dat ze al maanden niet gerookt hadden, heb ik nog nooit zo snel een sigaret zien opsteken als na die actie. Een collega vroeg opeens waarom mijn ops-vest beschadigd was. Een kogel uit een Kalasjnikov bleek te zijn afgeketst op mijn handgranaat. Dat zet je toch even aan het denken.”
Wintersberger 19 jaar geleden. De jonge soldaat van toen heeft Defensie jaren geleden verlaten en runt inmiddels zijn eigen bedrijf.
De laatste keer dat ik tranen in zijn ogen zag, was toen hij mij uitzwaaide toen ik naar Afghanistan vertrok
‘Dit hoorde er gewoon bij’
Achteraf is het optreden van Wintersberger erkend als uitzonderlijk moedig. Ziet hij het zelf eigenlijk als een heldendaad? “Dit hoorde er gewoon bij, vond ik. Wel heb ik bij deze TIC altijd het gevoel gehad dat het heel anders was afgelopen als we daar net iets anders hadden gedaan. Bij de andere TIC’s tijdens die missie had ik dat gevoel niet. Ik merk wel dat ik heel trots ben op dit eremetaal, net als mijn thuisfront trouwens.
“Mijn vader hield het niet droog toen ik hem vertelde dat ik het Kruis van Verdienste zou krijgen.”
Een tijdje geleden vertelde ik natuurlijk ook aan mijn vader dat ik in Schaarsbergen het Kruis van Verdienste zou krijgen. Hij heeft helaas Alzheimer en is niet altijd even scherp, maar dat kwam wel even binnen. Hij hield het dan ook niet droog. De laatste keer dat ik tranen in zijn ogen zag, was toen hij mij uitzwaaide toen ik naar Afghanistan vertrok. Dat is heftig, maar ook heel mooi. Het cirkeltje is rond.”
Wintersberger kijkt op zijn telefoon en wil overduidelijk weer aan de slag. “Ik ga weer snel terug naar de Leidschegracht, want ik moet nog een dorpel plakken.” 2 minuten later zit hij in z’n bus en vertrekt hij zoals hij arriveerde; hardwerkende Nederlander, wars van kapsones.
Waarom nu pas?
De oorspronkelijke aanvraag voor een dapperheidsonderscheiding is al een paar jaar na de missie ingediend, maar door procedurele omstandigheden is deze destijds niet volledig afgehandeld.
Op verzoek van direct betrokken oud-collega’s is de voordracht in een later stadium opnieuw in behandeling genomen. Dit hernieuwde onderzoek heeft uiteindelijk geleid tot het besluit tot toekenning van het Kruis van Verdienste.
