Coen Heil
sergeant Jasper Verolme
Onder druk moet alles kloppen
Ze rijden in formatie, reageren op een aanval en verlenen medische hulp onder druk. Op oefenterrein De Vlasakkers trainden persoonsbeveiligers van de Koninklijke Marechaussee hoe ze moeten handelen als een beveiligingsopdracht plotseling omslaat in een ernstig incident. De oefening maakt deel uit van een doorlopende trainingscyclus. Naast optreden in scenario’s onderhouden de medewerkers hun vaardigheden, oefenen ze in leidinggeven en leren ze van hun eigen handelen.
De Persoonsbeveiliging Binnenland (PBB) ontstond drie jaar geleden binnen het eskadron Hoog Risico Beveiliging (HRB). Dat hield zich oorspronkelijk bezig met de beveiliging van hoogrisico-objecten, zoals het gebouw van de Tweede Kamer en dat van de AIVD. Door de toenemende druk op persoonsbeveiliging sprong de Marechaussee in het gat en bouwde zij een afdeling op voor persoonsbeveiliging. “We zijn van letterlijk niets naar een volwassen eenheid gegroeid”, vertelt hoofdteamleider PBB kapitein Roy. Inmiddels ligt de nadruk op het bestendigen van die capaciteit en het verder inregelen van trainingen en opleidingen.
Persoonsbeveiliging is het sluitstuk van een breder pakket aan beveiligingsmaatregelen. “Eigenlijk dus de last resort”, schetst Roy. Eerst zijn er andere zichtbare en onzichtbare maatregelen, zoals de beveiliging van een woning of cameratoezicht. Pas als uit informatie of een dreigingsinschatting blijkt dat iemands leven wordt bedreigd en dat die dreiging het functioneren van de rechtsorde kan verstoren, komt persoonsbeveiliging in beeld. Tot de doelgroep behoren onder anderen ministers, rechters, advocaten, officieren van justitie en journalisten.
De naam PBB doet vermoeden dat de eenheid uitsluitend in Nederland opereert. Inmiddels is het inzetgebied groter. Ook in het buitenland kunnen Te Beveiligen Personen (TBP’s) bescherming nodig hebben. PBB beveiligt hen in landen waar de dreiging binnen het taakgebied valt van de eenheid. Bij bijzondere opdrachten in omstandigheden met een hoge dreiging of in oorlogsgebieden komt de Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten (BSB) in beeld. “Er is nu een heel spectrum aan mogelijkheden”, licht Roy toe.
De afgelopen drie jaar stonden vooral in het teken van de opbouw. Nu richt PBB zich op het bestendigen van de organisatie. Roy vergelijkt de ontwikkeling met die van een bedrijf. “We waren een start-up en zijn nu bezig met de scale-up.” De nadruk ligt op het verder inregelen van processen, het ontwikkelen van tactische trainingsprocedures en het gereedstellen van personeel. Ook het onderhouden van vaardigheden vraagt voortdurend aandacht. “Ik denk dat we een explosieve groei hebben doorgemaakt. Die groei omzetten in continuïteit, dat is echt onze volgende stip op de horizon.”
Op een woensdag in oktober trainen de teams op de Vlasakkers. De oefening maakt deel uit van een trainingscyclus waarin elk team vier aaneengesloten dagen traint. Deze cyclus wordt zes keer doorlopen, telkens met een ander team. Zo onderhouden de medewerkers hun vaardigheden en leren ze die onder druk toe te passen. “Ik vind het mooi dat wij persoonsbeveiliging door de militaire bril doen”, betoogt Roy. De trainingen bouwen voort op bestaande militaire opleidingen en vaardigheden.
De scenario’s zijn uitdagend. Zo oefenen de teams hoe ze moeten handelen wanneer voertuigen worden belaagd door een drone of te maken krijgen met explosieven of andere dreiging. De medewerkers rijden in formaties en werken in verschillende samenstellingen. Binnen elk team geeft een commandant leiding aan het optreden. Hij coördineert de acties. Dat vraagt ook om duidelijke aansturing wanneer gewonden hulp nodig hebben. “Als er daadwerkelijk moet worden gehandeld, in dit geval medisch, dan moet dat natuurlijk ook worden gecoördineerd”, vertelt Roy.
Een belangrijk onderdeel van de training is medisch handelen. Bij iedere beveiligingsopdracht maakt een opgeleide medewerker deel uit van het team. Die militaire opleiding biedt een basis om gewonden te helpen als dat nodig is. Op de Vlasakkers onderhouden de teams deze vaardigheden onder verhoogde druk. “Dat is de militaire vorm van medisch handelen in het veld, toegespitst op ons werk”, vertelt Roy. In de scenario’s oefenen de medewerkers bijvoorbeeld hoe ze medisch moeten optreden na een aanslag.
De oefening is bewust gebaseerd op een worstcasescenario. “We trainen altijd op honderd procent”, onderstreept Roy. Daarmee bedoelt hij dat de medewerkers oefenen met de volle intensiteit van een ernstig incident, ook al komt zo’n situatie gelukkig niet dagelijks voor. Minstens zo belangrijk als het uitvoeren van de handelingen is de evaluatie achteraf. Wat was de bedoeling, wat gebeurde er daadwerkelijk en waar zat het verschil? De teams bespreken die vragen en passen de lessen toe in een volgend scenario. “Het is altijd tweeledig”, benadrukt de teamleider. Het gaat zowel om individuele vaardigheden als om het vermogen van een team om het eigen optreden te evalueren.
De militaire achtergrond komt ook terug in de voorbereiding van een inzet. De PBB brengt capaciteit, inlichtingen en logistiek samen om een operatie voor te bereiden. Roy: “Wij zijn heel flexibel. En dat komt omdat we in die aanloopfase van de oprichting allerlei partners intern erbij hebben getrokken.” Bij iedere inzet kijkt de eenheid wat nodig is voor de operatie en hoe de beschikbare mensen het best kunnen worden ingezet. “Dat maakt dat we slim kunnen omgaan met capaciteit.”
Voor Roy is juist die combinatie van een militaire werkwijze en persoonsbeveiliging bijzonder. De PBB werkt midden in de maatschappij, maar kan voor training terugvallen op militaire locaties en expertise binnen Defensie. Medewerkers moeten hun vaardigheden blijven onderhouden en tegelijkertijd kunnen schakelen wanneer een beveiligingsopdracht daarom vraagt, besluit de hoofdteamleider. “Ik vind het fantastisch”, vat hij zijn werk samen. “In dit taakveld is het ook wel echt uniek om zo kort op de operatie te zitten.”
