Sla over en ga naar de inhoud
Een podium en de publieksruimte van de schouwburg staan vol met deelnemers aan het symposium die de armen in de lucht heffen.

De Kracht van Wij

5 min

Coen Heil 

Jarno Kraayvanger 

Lessen uit de biologie en militaire praktijk 

Hoe maak je een team sterker met mensen die verschillende talenten, achtergronden en perspectieven met zich meebrengen? Tijdens het symposium Kracht van Wij in Apeldoorn stond afgelopen dinsdag het thema ‘Leidinggeven aan verschillen’ centraal.  

Verschillen benutten gaat niet vanzelf. Het vraagt om leidinggevenden die luisteren, mensen waarderen en ruimte geven aan verschillende kwaliteiten. Deze aspecten - en meer - komen deze dinsdag aan bod tijdens lezingen, workshops en ontmoetingen waarin defensiemedewerkers onderzoeken hoe diversiteit en inclusiviteit bijdragen aan samenwerking. In de verschillende zalen van Theater & Concert Orpheus in Apeldoorn is het dinsdag dan ook een komen en gaan van bezoekers. Er is volop gelegenheid om ervaringen uit te wisselen en met collega's in gesprek te gaan.  

Durf vaste patronen los te laten 

Mensen en apen 

Gedragsbioloog Patrick van Veen, een van de sprekers, heeft een trainings- en adviesbureau dat inzichten uit de gedragsbiologie gebruikt om teams en organisaties te verbeteren. Hij zoekt daarbij de antwoorden deels in de dierenwereld. Met anekdotes over apen laat hij zien dat mensen en apen sociale wezens zijn. Hun gedrag biedt volgens hem interessante lessen over samenwerking en leiderschap. Zo is er volgens Van Veen in apengroepen nauwelijks plek voor incompetente leiders. Een leider die de groep niet beschermt, verliest de steun en wordt afgezet. 

Durf vaste patronen los te laten en te kijken naar de mogelijkheden van mensen, luidt een van zijn boodschappen. Van Veen noemt dat sociaal opportunisme. Kijk naar wat iemand kan en wie iemand is, in plaats van het tegenovergestelde. Ook pleit hij ervoor gesprekken te voeren over de betekenis van inclusiviteit in het gedrag van mensen.

Tijdens lezingen (van onder andere Van Veen), workshops en ontmoetingen verkennen defensiemedewerkers hoe diversiteit en inclusiviteit de samenwerking versterken.

Kwetsbaarheid is professionaliteit 

Emoties horen erbij 

Luitenant-kolonel der mariniers Stefan, politiek adviseur van de staatssecretaris van Defensie, put uit dertig jaar ervaring bij het Korps Mariniers. Zijn kijk op leiderschap veranderde in de loop der jaren. Toen hij begon, hoorde hij dat hij zijn emoties moest uitschakelen. Inmiddels denkt hij daar anders over. Emoties doen er wel degelijk toe. Kwetsbaarheid is professionaliteit, benadrukt hij nu. In zijn huidige manier van leidinggeven staan twee principes centraal: moed en geven om. Daarnaast zet de luitenant-kolonel zich al jaren in om meer vrouwen bij de mariniers te betrekken. Echter, tot nu toe is het geen enkele vrouw gelukt de opleiding af te ronden. Al lijkt dat een kwestie van tijd. 

Politiek adviseur van de staatssecretaris van Defensie luitenant-kolonel der mariniers Stefan begon dertig jaar geleden bij het Korps Mariniers. Emoties doen ertoe, stelt hij, en kwetsbaar zijn hoort bij professioneel werken.

Omarm het als iemand anders is

Eerst de mens, dan het oordeel 

Hoe bepaalde inzichten in de praktijk werken, blijkt uit het verhaal van kapitein Demelza, diversiteits- en inclusiebeleidsadviseur bij de Koninklijke Marechaussee. Zij is een van de initiatiefnemers van het symposium. Voor haar begint een sterk team bij het herkennen en waarderen van individuele kwaliteiten. “Op het moment dat je de mensen waardeert en weet waar hun kracht, passie en intrinsieke motivatie liggen, kunnen mensen met plezier naar hun werk. Ook kunnen ze dan met zelfvertrouwen hun ding doen.” 

Dat vraagt volgens Demelza om oprechte belangstelling. Door gesprekken te voeren, ontdek je waar iemand energie van krijgt en welke talenten iemand heeft. Ook bij weerstand is het belangrijk nieuwsgierig te blijven naar de ander. Een gezamenlijke doelstelling, sociale veiligheid en vertrouwen vormen daarbij de basis. “Omarm het als iemand anders is, out of the box denkt of een totaal ander perspectief heeft, ook als je daarbij weerstand voelt”, onderstreept de beleidsadviseur. “Wees nieuwsgierig, wie weet wat het je brengt. Misschien wel de oplossing, een ander eindresultaat, positieve flow of nieuwe ontwikkelingen. Dus echt, waar staan wij met elkaar voor? Wat zijn de gelijke delen? Wat zijn de doelen die we samen voor ogen hebben? Dat je daar met elkaar wel één visie deelt.” 

“Wees nieuwsgierig, wie weet wat het je brengt”, aldus kapitein Demelza, diversiteits- en inclusiebeleidsadviseur bij de Koninklijke Marechaussee.

Sociale veiligheid 

Er is nog werk aan de winkel, benadrukt adjudant bij Directie Kennis Strategie & Innovatie (DKSI) van de Marechaussee Renaldo. Hij is oprichter van het platform KNAK. Een initiatief dat mentale gezondheid en psychische klachten (zoals PTSS, depressie en burn-out) bespreekbaar maakt binnen Defensie. Hij stimuleert medewerkers om problemen en gevoelens bespreekbaar te maken. Binnen Defensie moeten collega's weten hoe het met elkaar gaat. Tijdens een operatie moet je immers op elkaar kunnen vertrouwen. 

Renaldo hoort geregeld verhalen van mensen met stress-gerelateerde klachten. Ook ziet hij hoe medewerkers negatieve reacties krijgen op sociale media wanneer ze hun ervaringen delen. Voor de adjudant is sociale veiligheid dan ook niet vanzelfsprekend. "Mijn ideaal is dat Defensie eruitziet als een sociaal veilige werkomgeving. Ik zie nog te vaak dat het niet zo is." Hij pleit ervoor minder snel te oordelen en meer te kijken naar de kwaliteiten van mensen. Ook zelfinzicht is belangrijk. Leidinggevenden moeten durven erkennen dat ze niet alles weten. 

"Mijn ideaal is dat Defensie eruitziet als een sociaal veilige werkomgeving. Ik zie nog te vaak dat het niet zo is", stelt Renaldo, adjudant bij Directie Kennis Strategie & Innovatie (DKSI) van de Marechaussee.

Divers is niet automatisch inclusief 

Symposium vraagt om vervolg 

Op de vraag wanneer het symposium een succes is, antwoordt Renaldo opvallend: "Nou, als het niet meer hoeft te bestaan." De verhalen maken pijnlijk duidelijk dat het leidinggeven aan verschillen geen kwestie is van één enkele maatregel. Het vraagt om aandacht, zelfreflectie en gesprekken die de symposiumzaal overstijgen. Een divers samengesteld team is immers niet automatisch een inclusief team, aldus Renaldo. 

Voor Demelza is het evenement nadrukkelijk bedoeld voor iedereen binnen Defensie, niet voor een specifieke minderheidsgroep. Het doel is dat iedere medewerker met plezier naar het werk gaat. In Orpheus komen de verschillende perspectieven een dag lang samen. Maar de echte uitdaging begint wanneer bezoekers terugkeren naar hun eigen afdeling, team of eenheid. Daar moet blijken of iedereen daadwerkelijk de ruimte krijgt om mee te doen. 

De bezoekers konden kiezen uit acht workshops

Prikkelend, actief en leerzaam 

Martijn, hoofd Loopbaanbegeleiding bij Commando Materieel en IT (COMMIT), werkt met een divers team. Tijdens de workshop Living Library, waar bezoekers in gesprek gaan met mensen die vanuit hun eigen ervaringen vertellen, krijgt hij een nieuw inzicht. Hij merkt dat de mensen met wie hij spreekt behoorlijk mondig zijn. Maar geldt dat voor iedereen? 

"Wat doen we met de mensen die niet mondig zijn? Daar dacht ik ineens aan. Hoe creëer je ruimte voor hen die dat niet durven?” Het gesprek zet hem aan het denken over zijn eigen team. Ook daar wil hij ruimte blijven bieden aan collega's die minder makkelijk hun stem laten horen. Voor Martijn is het symposium desgevraagd geslaagd. "Prikkelend, actief en leerzaam”, vat hij de dag samen.

Defensiekrant

Editie 432026