André Twigt
luitenant-ter-zee 2 Daan Gooijers
Voorbereiding mogelijke missie Evertsen in Straat van Hormuz is afmattend
Het luchtverdedigings- en commandofregat Zr.Ms. Evertsen is sinds begin oktober het vlaggenschip voor een internationale coalitie, die zich voorbereidt op een mogelijke missie in de Straat van Hormuz. Commandeur George Pastoor treedt op als commandant van het Forward Headquarter, dat de Multinationale Militaire Missie voor de Straat van Hormuz aanstuurt. Aan hem vijf vragen over hoe je je voorbereidt op een operatie in een hoog risicogebied, terwijl de scheepsbemanning dag en nacht oorlogswacht draait.
De boordheli van de Evertsen verricht tijdens de voorbereiding op een mogelijke missie in de Straat van Hormuz onmisbare diensten. Commandeur George Pastoor (hier op archiefbeeld) is commandant van het Forward Headquarter.
‘Waar internationale veiligheid en het recht op vrije doorvaart onder druk staan’
Wat maakt deze missie op dit moment zo belangrijk voor Nederland en onze bondgenoten?
“De Evertsen bevindt zich in een gebied waar de internationale veiligheid en het recht op vrije doorvaart onder druk staan. De blokkade van de Straat van Hormuz bedreigt onze economie en die van de wereld. Dat merken we iedere keer aan de benzinepomp als we gaan tanken. De voedselzekerheid wordt erdoor beïnvloed, waarbij inflatie zorgt voor hoge prijzen. Dat komt ook doordat een groot deel van de scheepvaart richting Europa moet omvaren langs Kaap de Goede Hoop. Wat twintig tot dertig extra vaardagen en hogere brandstof-, verzekerings- en transportkosten oplevert.”
Twee zeestraten
De Straat van Hormuz tussen Iran en Oman is sinds februari 2026 afgesloten, nadat de Verenigde Staten Iran aanvielen. De blokkade met mijnen en schepen is catastrofaal voor de commerciële scheepvaart en heeft grote gevolgen voor de olie- en gasvoorziening wereldwijd.
Wat is precies de opdracht van de Evertsen en welke verantwoordelijkheden brengt die met zich mee?
“De Evertsen is vooruitgeschoven om gereed te zijn voor een eventuele militaire missie in de Straat van Hormuz. Met de Nederlands/Engels/Franse staf aan boord is het fregat het vlaggenschip. De missie gaat pas van start als de veiligheidssituatie het toelaat, de politieke Stuurgroep van de 39 deelnemende landen groen licht geeft én de internationale Task Force van varende en vliegende eenheden er gereed voor is. Laatstgenoemde is een belangrijke uitdaging, want vanwege het internationale karakter nemen ook niet-NAVO-landen deel aan de missie.”
Zr.Ms. Evertsen is vooruitgeschoven om gereed te zijn voor een militaire missie, die meerdere internationale deelnemers telt.
‘Kijken naar het mijnenvrij maken van de Straat van Hormuz’
U opereert met internationale marines. Hoe zorgt u ervoor dat alle partijen effectief samenwerken?
“Om effectief samen te werken, houden we in de eerste week van december een voorbereidende oefening. We kijken voor de missie naar het mijnenvrij maken van de Straat van Hormuz om een veilige doorgang voor de scheepvaart te garanderen. Dat doen we met mijnenjagers en onderwaterdrones. Deze eenheden moeten worden beschermd door fregatten om de luchtdreiging weg te nemen. Met landen die niet binnen de NAVO vallen, is dat soms een uitdaging, waar we veel van leren. Om de missie mogelijk te maken, leggen we hier contacten met omliggende landen, in het bijzonder met Oman. Belangrijk omdat voor ons de mogelijkheden om te bevoorraden beperkt zijn.”
De Evertsen bereidt zich voor op een missie vol onzekerheden.
Wat vraagt deze inzet van de tweehonderd opvarenden en hoe bereidt u hen voor op de omstandigheden waarmee ze te maken kunnen krijgen?
“De bemanningsleden van de Evertsen hebben inmiddels een goed beeld van hoe we kunnen gaan opereren. Ze zijn zich ervan bewust dat we werken in een gebied waar dagelijks raketten kunnen overvliegen. Die omstandigheden vergen veel van hen. Het schip verkeert voortdurend in een hoge staat van paraatheid en we lopen oorlogswacht. Die continue inzet eist zijn tol. Het is daarom belangrijk om geregeld een haven op te zoeken om de druk wat van de ketel te halen.”
Tijdens de voorbereiding op de internationale operatie doet de Evertsen verscheidene exotische havenplaatsen aan.
Wat leert deze missie de Koninklijke Marine over het optreden in internationale verbanden? En wat neemt ze hiervan mee naar toekomstige operaties?
“Ondanks dat we geen directe dreiging ondervinden en er geen missiles op ons worden afgeschoten, hebben we hier te maken met dreiging. Die draagt er aan bij dat we de capaciteiten van onze scheepssensoren beter leren kennen, wat ons helpt de werking ervan te verbeteren. Ook leren we veel over de strijdende partijen. Voor ons is dat enorm leerzaam, aangezien wij hierop onze tactieken aanpassen. Die ervaringen delen we weer met onze eigen vlooteenheden en met NAVO-schepen in de regio.”
Internationale varende eenheden bereiden zich tijdens de komende oefening voor op de mogelijke missie in de Straat van Hormuz. Wanneer die doorgaat is nog onbekend.
‘Hoe langer we hier zijn, hoe beter we begrijpen hoe het hier werkt’
“Maar ook de technici aan boord pikken veel op van opereren in warme gebieden. Zeewater van meer dan dertig graden heeft een onmiskenbaar effect op de platformsystemen, met name de koelsystemen. Daarbij valt er ook voor de logistiek winst te behalen. Even een haven binnenvaren om te bevoorraden, is er hier niet bij. Afgezien van de administratieve rompslomp is goede voeding in Afrika niet overal verkrijgbaar. Omgaan met de hitte betekent ook dat je personeel achter de wapens aan dek niet te lang mag blootstellen aan gevoelstemperaturen van soms meer dan vijftig graden Celsius. Hoe langer we hier zijn, hoe beter we begrijpen hoe het hier werkt.”
De Evertsen opereert in een gebied met een hoog dreigingsniveau.
Als u straks terugkijkt op deze missie, mits die er komt…Wanneer is die dan voor u persoonlijk geslaagd?
“Als we erin slagen een stabiele factor te zijn in de regio, de Straat van Hormuz mijnenvrij is en we de scheepvaart een veilig gevoel geven wanneer ze door de zeestraat vaart. Je loopt een risico wanneer je met een westerse bril naar het conflict kijkt en je als Europeaan de fout maakt partij te kiezen. Mijn focus is om landen rondom de Straat van Hormuz te laten begrijpen wat de intentie van onze missie is. Namelijk door middel van een defensieve operatie een cruciale levensader voor de wereld weer toegankelijk te maken.”