kapitein Riemer Witteveen
sergeant-majoor Barend Westerveld
…het trainen van Oekraïners in Duitsland
Eind 2022 ging de ‘European Union Military Assistance Mission in support of Ukraine’ (EUMAM) van start. Onder die paraplu verzorgt ook Nederland al vier jaar lang militaire trainingen voor Oekraïners. Luitenant-kolonel Erik Stijnman is als Senior National Representative de hoogste Nederlandse militaire vertegenwoordiger binnen de Staf EUMAM in het Duitse Strausberg. Hij vertelt over de huidige stand van zaken.
Hoe ziet de Nederlandse inzet eruit?
“Onder EUMAM valt een aantal trainingscenters in zowel Duitsland als Polen. Diverse landen dragen daar hun steentje bij aan de steun aan Oekraïne. Vanuit Nederland zijn het vooral eenheden van 13 Lichte Brigade, 43 Gemechaniseerde Brigade en 11 Luchtmobiele Brigade die de Oekraïners opleiden. Daarnaast geven Nederlandse specialisten medische trainingen en met mij werken er nog vier Nederlanders in Strausberg als onderdeel van een multinationale staf. We coördineren daar de circa tweehonderd opleidingen die EUMAM rijk is. We regelen de randvoorwaarden voor de trainingen, de locaties en de trainers. We bepalen wat er getraind moet worden en hoe de programma’s eruitzien. Voorheen droeg Nederland ook bij aan Interflex, een vergelijkbare trainingsmissie van het Verenigd Koninkrijk. Die trainingscapaciteiten zijn nu ook ondergebracht bij EUMAM.”
‘Tussen de regels door willen de Oekraïners ook van ons leren plannen en evalueren en zijn ze geïnteresseerd in de Nederlandse manier van leiding geven en communiceren.’
Wat kunnen wij de Oekraïners leren?
“Nederland biedt op dit moment de Basic Recruitment Training (BRT) aan. Later dit jaar en volgend jaar komt daar een cadettentraining bij. Bij de BRT leren de Oekraïners met diverse wapensystemen werken, medische verzorging in het veld en het vinden, herkennen en omgaan met explosieven. Maar ze krijgen ook les in oorlogsrecht en het opereren in loopgraven. Daarnaast biedt Nederland nog specialistische medische trainingen. Andere landen geven ook andere trainingen, tot fabriekstraining en het onderhoud van specifieke voertuigen aan toe. Tussen de regels door willen de Oekraïners ook van ons leren plannen en evalueren en zijn ze geïnteresseerd in onze manier van leiding geven en communiceren.”
De ‘European Union Military Assistance Mission in support of Ukraine’ is inmiddels al vier jaar aan de gang.
Waar liggen de uitdagingen?
“De landen die bijdragen aan EUMAM zijn allemaal landen in vredestijd. Daar komt een bepaalde snelheid van handelen en regelgeving bij kijken. Maar Oekraïne heeft nu meer tijdsdruk. Zij vinden dat sommige zaken wel erg lang duren. Ze willen natuurlijk zo snel mogelijk militairen opleiden om in te kunnen zetten. Wij kunnen daarom ook niet onze eigen normen hanteren. Daarbij komen nog culturele verschillen tussen alle landen die bijdragen. Zo willen de Duitsers een jaar vooruit plannen, net zoals wij dat gewend zijn, maar weten de Oekraïners niet hoeveel mensen ze dan kunnen leveren en waar de behoeftes dan liggen.”
Aan het front zijn veel loopgraven. Het trainen op drills in de loopgraven is dan ook een vast onderdeel van de BRT.
‘We kunnen zelf nog niet zo snel leren en schakelen als de Oekraïners dat moeten doen’
Wat kunnen wij leren van de Oekraïners?
“Als we onze bijdrage aan EUMAM goed blijven aanpakken, dan is dat ook een investering in onszelf. De oorlog in Oekraïne duurt nu al bijna vijf jaar, maar we kunnen zelf nog niet zo snel leren en schakelen als de Oekraïners dat moeten doen. Daar hebben wij de instituties en regelgeving nog niet voor. Uiteindelijk gaat het om de totstandkoming van je gevechtskracht. Wat mij betreft schakelen we nog te langzaam. Want stel dat wij onze aantallen ook snel moeten uitbreiden, hoe organiseren wij onszelf dan? Hanteren we dan onze eigen kwaliteitsnormen? We moeten misschien bepaalde risico’s accepteren, al betekent dat niet dat we onze checks en balances van tafel moeten vegen. Dit soort vraagstukken behandelen we ons op het hoofdkwartier.”
Hoe ziet de toekomst eruit voor EUMAM?
“Ook voor komend jaar staan er op meerdere locaties in Duitsland trainingen gepland. Voor volgend jaar heeft het Special Training Command aangegeven ongeveer 5.600 Oekraïense cadetten te kunnen gaan trainen, waarbij ook een aantal medische trainingen op het programma staan. Hier levert Nederland ook trainers voor. We blijven dus trainingen geven, al is het vooraf moeilijk te zeggen of ons aanbod aansluit bij het aantal nieuwe mensen dat Oekraïne weet te rekruteren. We moeten ons daarom flexibel blijven opstellen. Daarnaast verzorgen de Oekraïners de BRT steeds meer zelf in eigen land. Dat heeft een aantal voordelen: logistiek is dat handiger, maar zo kunnen ze nieuwe tactieken en kennis van het front ook veel sneller toepassen in de training. In ieder geval blijven we onze trainingscapaciteit ontwikkelen. Zo kunnen we aansluiten aan de realiteit aan het front; we moeten altijd zo dicht mogelijk bij de operationele context blijven.”
