kapitein Arjen de Boer
korporaal Joshua Heim en 1GNC
…de nieuwe missie van 1 German-Netherlands Corps
Zestien nationaliteiten werkten de afgelopen weken nauw samen tijdens Avenger Triad ‘26. Deze oefening van 1 German-Netherlands Corps (1GNC) was een stresstest voor een nieuwe manier van opereren. Mobieler, minder zichtbaar. Zo blijft het hoofdkwartier relevant in een snel veranderende wereld, met een verhoogde dreiging.
Tijdens de oefening Avenger Triad ’26 is er elke avond een grote briefing waarbij militairen uit verschillende landen samenkomen om de laatste stand van zaken omtrent het gevecht mee te krijgen.
Wat houdt 1GNC nou precies in?
Lang verhaal kort; in 1995, niet lang na het einde van de Koude Oorlog, is een Duits en een Nederlands hoofdkwartier samengevoegd. Het idee was om de kosten te drukken, maar ondertussen wel de kennis en kunde van het aansturen van grote legerformaties op peil te houden. Dit concept heeft zich toen ontwikkeld tot een wereldwijd inzetbaar hoofdkwartier voor NAVO-landstrijdkrachten. In een conflictsituatie zou 1GNC enkele divisies toegewezen krijgen om het gevecht te voeren. Het hoofdkwartier is drie keer daadwerkelijk operationeel ingezet. Dat was in 2003, 2009 en 2013 in Afghanistan.
Het Duits-Nederlandse legerkorps 1GNC is sinds eind juni het tactische NAVO-hoofdkwartier voor Estland en Letland. Tijdens een officiële overdacht nam 1GNC deze taak over van het Multinational Corps North East (MNC NE), dat zich nu focust op Litouwen en Polen.
Maar dat is inmiddels verleden tijd. Hoe gaat 1GNC met zijn tijd mee?
De Russische oorlog tegen Oekraïne heeft laten zien dat een grote oorlog is Europa ‘gewoon’ kan gebeuren. Ook een aanval op het NAVO-bondgenootschap is niet langer ondenkbaar. Vooral de Baltische staten (Estland, Letland en Litouwen) krijgen speciale aandacht als het gaat om bescherming tegen Russische agressie. Als Rusland aanvalt, zou dat heel goed in die regio kunnen zijn, denken strategen en analisten. Daarom heeft 1GNC sinds afgelopen zomer de verantwoordelijkheid voor de verdediging van Estland en Letland. Het hoofdkwartier voert het bevel over een Estse divisie, waarin ook Franse en Canadese eenheden zitten. In Letland is een multinationale NAVO-divisie gelegerd. Alles bij elkaar gaat het een tienduizenden militairen.
Op het wapenschild van het legerkorps staat een zwaard dat wordt vastgehouden door een 'Duitse' en een 'Nederlandse' hand. Dit symboliseert de soevereiniteit van de landen en de slag- en gevechtskracht van het Legerkorps. De spreuk ‘Communitate valemus’ betekent ‘samen zijn we sterk’.
Wie werken er op dat hoofdkwartier? Alleen Nederlanders en Duitsers zoals de naam zegt?
1GNC is qua personeel voornamelijk opgebouwd uit Duitse en Nederlandse militairen. Zij vormen zo’n tachtig procent van het personeelsbestand. De rest bestaat uit een internationale mengelmoes van bondgenoten. In totaal zijn er zestien landen vertegenwoordigd. Denk bijvoorbeeld aan Denen, Italianen, Canadezen, Spanjaarden en Amerikanen. En nu ook collega’s uit Estland en Letland. Zij zijn een essentiële schakel voor 1GNC. Zij kennen immers het land, de gewoonten en weten heel goed welke dreiging er van buurland Rusland uitgaat. Zij brengen een gevoel van urgentie met zich mee, zodat de rest van het hoofdkwartier haarfijn beseft wat er op het spel staat.
In nieuwe, snel verplaatsbare werkcontainers kan het multinationale, tactische hoofdkwartier grote legeroperaties aansturen.
Heeft dat hoofdkwartier een vaste locatie, met adres?
In zeker zin wel, want 1GNC heeft van oudsher de thuisbasis in het Duitse Münster. Maar vanwege de nieuwe taakstelling in de Baltische staten heeft het hoofdkwartier in die regio uiteraard ook militairen zitten. Maar als de nood aan de man is, werken zij dan wel in snel verplaatsbare mobiele werkcontainers. Op die manier opereert 1GNC zo verspreid mogelijk, desnoods vanuit meerdere landen. Dit maakt het hoofdkwartier minder kwetsbaar. De oorlog in Oekraïne laat zien dat het slagveld transparant is; de vijand ziet dankzij allerlei sensoren in de lucht en ruimte razendsnel wat de tegenstander doet. Dus is kleiner, onopvallend en verspreid optreden het nieuwe adagium. Dit concept werd de afgelopen weken getest tijdens de oefening Avenger Triad die vandaag afloopt.
Het commando over 1GNC wisselt tussen Duitse en Nederlandse generaals. Nu is het de beurt aan de Duitse luitenant-generaal Peter Mirow (links). Hij nam het commando vorig jaar over van zijn Nederlandse ranggenoot Nico Tak.
Hoe oefent zo’n groot hoofdkwartier eigenlijk?
In dit geval met een geavanceerd computerspel, om het simpel te zeggen. Er is een scenario verzonnen waarbij een troepenmacht Estland en Letland binnenvalt. Vooraf is vastgesteld hoe groot die troepenmacht is, waar zij in de aanval gaan en wat hun doelstellingen zijn. De militairen van 1GNC moeten hier telkens op reageren, want de situatie verandert continu.
Zo zijn er telkens talloze grote en kleinere keuzes die de uitkomst van het gevecht kunnen beïnvloeden. Denk maar aan een schaakbord, dit strategische spel telt in totaal 32 stukken op een bord met 64 velden. Wie wil winnen moet continu kansen en risico’s inschatten en tig zetten vooruitdenken. En dit terwijl de mogelijkheden eindeloos zijn. Commandanten maken keuzes op basis van keiharde feiten en scherpen analyses, maar ook hun fingerspitzengefühl. Daarom wordt bij Defensie soms wel gesproken van krijgskunst als kunst én wetenschap.