Door klimaatverandering wordt het in Nederland steeds vroeger in het jaar warmer en droger. Daardoor neemt het risico op natuurbranden toe. Ook tijdens militaire oefeningen.
Tegelijk blijft oefenen wel belangrijk. De huidige veiligheidssituatie in de wereld vraagt om een sterke en goed getrainde krijgsmacht. Dat moet wel zo veilig mogelijk gebeuren voor mens, natuur en omgeving
Chinook blust een natuurbrand.
Afspraken tijdens oefeningen
Om te oefenen in periodes van extreme droogte heeft Defensie duidelijke afspraken gemaakt in een protocol. Hierin staat wanneer militairen open vuur, (oefen)munitie en explosieven mogen gebruiken. Vanwege eerdere natuurbranden is het protocol verder aangescherpt om tijdens oefeningen het risico op een natuurbrand te verkleinen.
Belangrijke maatregelen daarbij zijn onder meer:
- Geen pyrotechnische middelen zoals rookpotten bij natuurbrandrisico fase 2;
- Blusmiddelen binnen 25 meter van de oefenlocatie;
- De terreinopzichter bepaalt of een oefening doorgaat of wordt stopgezet;
- Extra aandacht voor natuurbrandrisico’s in de opleiding van militairen.
Brandveiligheidsplan
Naast het protocol bij oefeningen is er een brandveiligheidsplan. Daarin staat hoe de inrichting van natuur- en militaire oefenterreinen de gevolgen van brand kunnen beperken. Dat gebeurt door:
- Terreinen zo in te richten dat de brandweer snel toegang heeft.
- Beplanting die brandverspreiding afremt.
- Aanleggen van ‘stoplijnen’ zoals brandgangen om een eventuele brand snel in te sluiten.
Oefenen is nooit zonder risico, maar met deze maatregelen wil Defensie de kans op natuurbranden zo klein mogelijk maken.
Voor het Artillerie Schietkamp 't Harde en Infanterie Schietkamp de Harskamp heeft Defensie een eigen bedrijfsbrandweer met eigen brandveiligheidsplannen. Ook hierin staat hoe de terreinen kunnen worden ingericht om risico’s te beperken.
Een maatregel is bijvoorbeeld brede loofhoutsingels aanleggen die brand kunnen afremmen. Of bestaande bossen omvormen naar minder brandbaar bos. Dat zorgt tegelijkertijd voor een hogere biodiversiteit. Daarnaast weten hulpdiensten door de plannen waar zij op het terrein moeten zijn.
Brandbestrijding natuur in heel Nederland
Een natuurbrand verspreidt zich vaak snel. Het bestrijden ervan moet daarom in korte tijd gebeuren. Dat is niet altijd eenvoudig, omdat natuurgebieden vaak dichtbebost en moeilijk begaanbaar zijn. Militairen staan met materieel en specifieke kennis op afroep klaar om te helpen bij brandbestrijding van natuur in Nederland. Dat gebeurt vanuit de lucht en vanaf de grond.
Blushelikopters
Bij het blussen van branden vanuit de lucht zet de luchtmacht Cougar- en Chinook-transporthelikopters in. Als de helikopter op de plek van de brand is, bevestigt het Mobile Air Operations Team van Defensie een bambi bucket onder de helikopter. Dit is een grote waterzak die onder de helikopter hangt. Na het opstijgen klapt deze waterzak als een omgekeerde paraplu open. De Cougar vervoert maximaal 2.500 liter, de Chinook 7.600 liter.
De inzet van blushelikopters gebeurt op verzoek van een veiligheidsregio. Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland is namens Brandweer Nederland coördinator voor het blussen met helikopters.
Vuurzwepen
Bij heide- en duinbranden worden ook vuurzwepen ingezet. Dat is een soort bezem met aan het einde verende metaalstrippen. Bij een natuurbrand woelen militairen met vuurzwepen de grond om en voorkomen zo dat het vuur opnieuw oplaait.
Brandgangen en bereikbaarheid
De landmacht zet de Leopard-genietank met bulldozerblad en kraan in voor het vlak maken van ruig terrein. Daarnaast maakt die ook brandgangen. De brede stroken die de tank graaft, voorkomen dat het vuur in korte tijd overslaat.
Calamiteitenputten
Het waterboordetachement van 101 Geniebataljon helpt veiligheidsregio’s uit voorzorg met het slaan van calamiteitenputten. De putten voorzien de brandweer van bluswater op plekken in natuurgebieden waar dat onvoldoende beschikbaar is. Bijvoorbeeld als er geen meertje of waterleidingnet in de buurt is.
Defensie Natuurbrandbestrijding Ondersteuningsmodule (DNOM)
De DNOM is een samengestelde militaire eenheid die op verzoek van een veiligheidsregio te hulp schiet bij het bestrijden van brand. Met goed toegerust personeel en materieel is de DNOM zeer geschikt om brandweer en hulpdiensten te assisteren. Soms in aanvulling op de blushelikopters, maar ook zelfstandig.
De loadmaster houdt de bambi bucket in de gaten.