Nederland geeft militaire steun aan Oekraïne in de oorlog tegen Rusland. Defensie stuurt materieel, geeft training aan Oekraïense militairen en verricht onderhoud. Daarnaast zet Nederland forensische opsporingsteams in voor het verzamelen van bewijs van oorlogsmisdaden.
Vanaf februari 2022
De militaire steun vanuit Nederland begon in februari 2022 toen Rusland steeds meer militairen naar de grens met Oekraïne stuurde. Op 24 februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen. Voor Nederland is het belangrijk dat Oekraïne de oorlog niet verliest. Het kabinet vindt het daarom erg belangrijk om steun te blijven geven aan het versterken van de Oekraïense strijdkrachten.
Als het delen van informatie de operationele veiligheid van Oekraïne of Nederland in gevaar brengt, deelt het kabinet de informatie alleen vertrouwelijk met de Tweede Kamer. Ook houdt Defensie bij het openbaar maken rekening met de belangen van bondgenoten, partners en de industrie. Per moment wordt bekeken wat kan.
Op kleinere schaal verzorgen Nederlandse militairen specialistische opleidingen en trainingen, zoals rij- en vaaropleidingen, medische training en training op het gebied van ontmijning en de bediening van drones.
Daarnaast zet Nederland grotere eenheden in om Oekraïense strijdkrachten te trainen:
Operatie Interflex
In het Verenigd Koninkrijk krijgen Oekraïense rekruten snel en op grote schaal een basistraining. In 5 weken leren ze tactische training, wapenleer en schietopleiding, medische zorg, humanitair oorlogsrecht en de omgang met explosieven en cyberdreiging. Na de opleiding vertrekken de militairen naar het front.
Nederland levert sinds oktober 2022 tientallen instructeurs voor de training. Naast het Verenigd Koninkrijk als gastland leveren ook Canada, Denemarken, Finland, Nieuw-Zeeland en Zweden instructeurs.
Europese trainingsmissie EUMAM
Defensie levert militairen voor de trainingsmissie van de Europese Unie (EUMAM) in Duitsland. Dit begon april 2023 door 43 Gemechaniseerde Brigade met het trainen van Oekraïense infanteriecompagnieën. En daarna het trainen van bataljons- en brigadestaven in commandovoering, strategie en tactiek. Ook ondersteunden militairen bij de Leopard 1-tankbemanningsopleiding, medische cursussen en pantsergeniecursussen. Vanaf 2024 levert 11 Luchtmobiele Brigade een eenheid van zo'n 150 militairen om Oekraïense collega's beter voor te bereiden op het front. Daarnaast heeft Nederland in 2025 ook bijgedragen aan het opleiden van mariniers in Roemenië.
Voor de EU Military Assistance Mission levert Nederland ook 2 officieren aan het hoofdkwartier in Brussel, 6 militairen bij het Special Training Command in het Duitse Strausberg en 1 militair bij het Combined Arms Training Command in het Poolse Zagan.
F-16-trainingen
Oekraïense vliegers worden opgeleid om met F-16-jachtvliegtuigen te opereren. Dit gebeurt op een leslocatie in Roemenië waar ook Roemeense militairen training krijgen: het Europese F-16-trainingscentrum (EFTC). Dit trainingscentrum was een idee van Nederland, dat samen met Denemarken leiding geeft aan het coördineren van Europese inspanningen voor Oekraïense F-16-capaciteit. De Verenigde Staten ondersteunen hierbij. Nederland levert voor de trainingen 12 tot 18 F-16’s. De jachtvliegtuigen blijven eigendom van Nederland. Vliegtuigfabrikant Lockheed Martin geeft de trainingen en onderhoudt de vliegtuigen.
Nederland levert een ongeveer 40-koppig forensisch en opsporingsteam om onderzoek te doen naar oorlogsmisdaden in Oekraïne. De experts komen vooral vanuit de marechaussee. Ze werken op verzoek van Oekraïne, onder de vlag van het Internationaal Strafhof (ICC). Het Nederlandse team is in 2022 in mei en november ingezet. In april en in oktober 2023 vertrokken ze weer voor een paar weken naar Oekraïne. In 2024 ging het om 2 rechercheurs die vanaf half november 4 weken in Oekraïne waren.
Nederland leverde inmiddels voor € 11,7 miljard aan militaire steun aan Oekraïne (stand 2 februari 2026). De steun bestaat uit:
- Directe levering: vanuit de eigen militaire voorraden leverde Defensie materieel aan Oekraïne. Omdat het ook geld kost om de geleverde goederen weer aan te vullen of te vervangen, komen de totale kosten voor Nederland op € 2,5 miljard.
- Commerciële levering: Nederland heeft ook militaire goederen gekocht voor Oekraïne. De industrie levert die rechtstreeks. Dit gebeurde onder meer vanuit het International Fund for Ukraine waar Nederland geld in stortte. Bij elkaar gaat het om € 8,9 miljard.
- NAVO-fondsen: Nederland draagt € 180 miljoen bij aan fondsen van de NAVO. Bijvoorbeeld om goederen en voorzieningen te betalen zoals brandstof, medische voorzieningen, winteruitrusting en jammers om drones te verstoren.
Gevolgen voor Nederlandse krijgsmacht
Elke keer wordt goed gekeken wat Oekraïne nodig heeft, en wat Nederland kan bieden. Nederland houdt bijvoorbeeld goed in de gaten dat er genoeg militair materieel in Nederland overblijft. En dat er genoeg instructeurs blijven voor Nederlandse militairen.
De militaire leveringen aan Oekraïne hebben invloed op de operationele gereedheid van Defensie, maar de gevolgen zijn tot nu toe als acceptabel beoordeeld.
Waar leveringen invloed hebben op de eigen gereedheid, probeert Defensie die zo snel als mogelijk weer te versterken. Het geld hiervoor komt niet uit de Defensiebegroting. Het wordt betaald vanuit de algemene middelen van de Rijksbegroting en vanuit een Europees fonds, de zogenoemde European Peace Facility.
Niet-militaire steun
Naast militaire steun helpt Nederland ook op andere manieren, zoals humanitaire steun. Het helpt de slachtoffers van de oorlog, zowel in Oekraïne als in buurlanden. Nederland helpt ook met geld voor landbouw en herstelwerkzaamheden. Ook steunt Nederland onderzoek naar schendingen van mensenrechten en humanitair oorlogsrecht.