Patriot-luchtverdedigingssysteem

De Patriot is een grond-lucht-geleidewapensysteem voor de middellange afstand. Het systeem is ontworpen voor de luchtverdediging tot een hoogte van ongeveer 20 kilometer en een afstand van 60 kilometer. De Patriot kan vliegtuigen en helikopters uitschakelen, maar ook zeer snelle ballistische en kruisraketten.

Een Patriot-systeem (Phased Array Tracking Radar to Intercept On Target) kan een doel volgen en onderscheppen met behulp van een elektronisch gestuurde radarbundel. Het systeem bestaat uit een radar, stroomvoorziening en een vuurleidingscentrale die een of meerdere lanceerinrichtingen kan aansturen. Een lanceerder kan tot 4 PAC-2 en 16 PAC-3-raketten bevatten.

Nederland heeft een Patriot-squadron met een commando-logistieke eenheid en 3 vuureenheden. Er is materiaal voor een 4e vuureenheid. Deze reserve houdt de 3 vuureenheden inzetbaar bij (groot) onderhoud en klachten. Een vuureenheid bestaat uit een radar, een vuurleidingscentrale, 6 raketlanceersystemen en een commandopost. Ook zit er communicatie- en onderhoudspersoneel (eerstelijns) bij.

Luchtbeeld

Onder het systeem vallen verder vervoerscapaciteit, communicatiecapaciteit en logistieke ondersteuning.  De AN-MPQ53-radar kan in een hoek van 120 graden tientallen kilometers ver kijken. De radar detecteert en volgt doelwitten en begeleidt raketten er naartoe. Het luchtbeeld kan ook worden gedeeld met andere eenheden.

Gemoderniseerd

Nederland heeft de Patriot sinds 1987. Vanaf maart 2007 is het systeem in 2 fasen gemoderniseerd. In de eerste fase zijn de radar en de systeemsoftware verbeterd. De tweede fase betrof de aanschaf van Patriot Advanced Capability Phase-III (PAC-3) raketten met een aantal lanceerinrichtingen en een aanpassing van de vuurleidingcentrales.

PAC-2 en PAC-3

Nederland beschikt naast de PAC-3 ook nog over de PAC-2. De eerstgenoemde is vooral bedoeld tegen ballistische raketten, terwijl de PAC-2 is vooral effectief tegen vliegtuigen en helikopters.

De PAC-2-raket is 5,18 meter lang, weegt 900 kilo en bereikt dankzij de raketmotor een snelheid van Mach 5. Ze bevatten een springkop van 91 kilo en hebben een nabijheidsontsteker. De raket ontploft in de buurt van het doelwit, dat wordt vernietigd door de wolk van scherven.

De PAC-3-raket is 5,3 meter lang, weegt 900 kilo en bereikt dankzij de raketmotor een snelheid van Mach 5. De PAC-3 heeft geen explosieve springkop. De raket schakelt het doel uit door er tegenaan te vliegen, hit-to-kill. De PAC-3 is dankzij zijn ingebouwde zoekkop bijzonder doeltreffend tegen zeer snelle ballistische raketten en kruisvluchtwapens.

Specificaties PAC-2

  • fabrikant: Raytheon
  • lengte: 5,3 meter
  • diameter: 41 centimeter
  • gewicht: 900 kilo
  • snelheid: ruim 5.000 kilometer per uur
  • in gebruik bij: Koninklijke Landmacht

Specificaties PAC-3

  • fabrikant: Lockheed Martin
  • lengte: 5,12 meter
  • diameter: 25 centimeter
  • gewicht: 312 kilo
  • snelheid: ruim 5.000 kilometer per uur
  • in gebruik bij: Koninklijke Landmacht

Kenmerken verbeterde systeem

  • Groter bereik
  • korte reactietijd;
  • meer vuurkracht en het vermogen om meerdere doelen tegelijk onschadelijk te maken;
  • grote mobiliteit;
  • bescherming tegen elektronische (ver)storing (door vijanden).

Project 'Verlenging levensduur Patriot'

In 2016 is het project 'Verlenging levensduur Patriot' aangekondigd. Hiervoor worden Modern Man Stations aangeschaft. Deze vervangen de verouderde bedieningspanelen in de vuurleidingscentrale en vuurverdelingscentrale. Ook vindt groot onderhoud plaats. Het 3e deel van het project bestaat uit het vervangen van energievoorzieningen en de onderhoudscontainers met reserveonderdelen, gereedschap en (test)apparatuur en de containers met communicatieapparatuur.

Het levensduurverlengend onderhoud begint naar verwachting in maart 2018 en is in 2022 voltooid. Het gebeurt in stappen om altijd Patriot-batterijen beschikbaar te hebben voor opleidingen en inzet.

Automatisch

Het Patriot-systeem kan volledig automatisch tegen ballistische raketten opereren, dus zonder dat een mens iets hoeft te doen. Bij een onderschepping van zo’n raket berekent het systeem zelf het beste moment om te vuren. De bemanning fungeert als operator en supervisor.

Golfoorlogen

De Patriot werd vooral bekend tijdens de Golfoorlog in 1991; toen werden Nederlandse Patriots ingezet in Turkije en Israël. Tijdens de Golfoorlog van 2003 werden opnieuw systemen ingezet in Turkije. 3 systemen beschermden toen de steden Dyarbakir en Batman tegen aanvallen vanuit Irak. In 2012 werd de zogenoemde nichecapaciteit opnieuw naar Turkije verplaatst. 2 jaar lang beschermden 2 systemen de bewoners van de Zuid-Turkse miljoenenstad Adana tegen (raket)aanvallen vanuit Syrië.