De F-35 Lightning II is een multimissie gevechtsvliegtuig. Dit betekent dat het toestel gelijktijdig verschillende taken kan uitvoeren. Het is geschikt voor alle soorten missies. De F-35 heeft het F-16-jachtvliegtuig vervangen dat eind september 2024 afscheid nam. De F-35 is een ‘vijfdegeneratiegevechtsvliegtuig’ met een uitgebreider sensorenpakket dan vorige generaties en stealth-eigenschappen. Dit maakt het minder zichtbaar voor de (vijandelijke) radar.
Het kan dat actuele informatie nog niet is toegevoegd op deze pagina.
F-35’s van 322 Squadron bij de Enhanched Air Policing-missie voor het versterken van de oostflank van het NAVO-gebied (Malbork, Polen, maart 2023).
Sinds het najaar van 2019 is de F-35 Lightning II in gebruik als gevechtsvliegtuig van Defensie. De F-35 biedt de krijgsmacht luchtoverwicht door zijn waarnemingscapaciteiten, de mogelijkheid om informatie te delen en door een grotere precisie bij wapeninzet. De F-35 is gestationeerd op Vliegbasis Leeuwarden, Vliegbasis Volkel en Luke Air Force Base in de Amerikaanse staat Arizona.
Foto's: internationale oefening Ramstein Flag, Vliegbasis Leeuwarden (april 2025)
Foto’s: internationale oefening Red Flag, Las Vegas (maart 2024)
Hoofdtaken
De 6 hoofdtaken die de F-35 moet kunnen uitvoeren zijn:
- Offensive counter air/sweep: het bevechten van luchtoverwicht door het aanvallen van vijandelijke vliegbases en vliegtuigen (boven vijandelijk grondgebied);
- Defensive counter air/cruise missile defence: het behouden van luchtoverwicht door inkomende aanvallende vliegtuigen en kruisraketten aan te vallen (luchtverdediging). Hier valt ook bewaking van het eigen luchtruim onder (de zogeheten QRA-taak);
- Suppression/destruction of enemy air defences (SEAD/DEAD): het onderdrukken/vernietigen van vijandelijke luchtafweersystemen en bijbehorende commando- en vuurleidingssystemen op de grond;
- Air interdiction: het aanvallen van logistieke en communicatielijnen diep in vijandelijk gebied. Dit zijn lange-afstandsmissies die om een groot bereik en zelfbescherming vragen;
- Close air support: het verlenen van directe steun aan grondtroepen die in contact zijn met vijandelijke troepen. Grote precisie en snelheid is cruciaal, bijvoorbeeld om slachtoffers onder eigen troepen te voorkomen;
- Non-traditional intelligence, surveillance, reconnaissance: het verzamelen van inlichtingen, het bewaken van een gebied en het uitvoeren van verkenningsmissies (met behulp van de eigen sensoren). Het delen van deze informatie en inlichtingen met eigen troepen op de grond maakt hier deel van uit.
Foto’s: missie boven de Noordzee (februari 2024)
Foto's: 322 Squadron oefent met de Quick Reaction Alert (december 2023)
Specificaties
- Fabrikant: Lockheed Martin.
- Aantal: 52 (gepland).
- Lengte: 15.67 meter.
- Spanwijdte: 10.67 meter.
- Aantal ophangpunten: 11 (4 intern, 7 extern).
- Leeg gewicht: 13.198 kilo.
- Maximaal startgewicht: 30.886 kilo.
- Motorvermogen: 18 ton (40.000 pond).
- Snelheid: 1.960 kilometer per uur (1,6 mach).
- Bereik: 2.200 kilometer (zonder bijtanken)
Nederland heeft F-35A-toestellen gekocht. Het gaat om de CTOL. (conventional take off and landing) Dit type toestel start en landt op normale banen. De F-35B/STOVL (short take off and landing) die verticaal kan starten en landen en de F-35C/CV (carrier version) voor vliegdekschepen zijn niet door Nederland gekocht.
Een wapentechnicus laadt het GAU-22/A-snelvuurkanon met 181 25mm-patronen.
Bewapening
Bekijk de pagina vliegtuigbewapening voor meer informatie over de bewapening van het F-35-gevechtsvliegtuig.
Sensoren
De F-35 heeft verschillende sensoren om bijvoorbeeld wapens te geleiden en informatie te verzamelen :
- De AN/APG-81-radar, een geavanceerde radar die over verschillende frequenties uitzendt en daardoor moeilijker te detecteren is.
- Een infrarood doelzoeker onder de neus.
- Het AN/AAS-37 waarschuwingssysteem; verschillende sensoren verspreid over het toestel waarschuwen voor naderende radar- én infraroodgeleide raketten. Laatstgenoemde raketten richten zich op de hitte van de uitlaat van de F-35. Het andere type zoekt zijn doel met een eigen radar.
Aankomst van de 9e F-35 op Vliegbasis Leeuwarden (maart 2021).
Stealth
De stealth-eigenschappen (stealth betekent letterlijk 'stiekem') van de F-35 zijn het best als de bewapening onder de huid van het toestel zit. Afhankelijk van een missie en de dreiging is het mogelijk wapens extern te monteren. Door de stealth-eigenschappen is de F-35 moeilijker te detecteren door een vijandelijke radar. Zo kan het toestel gemakkelijker ongezien vijandelijke doelen naderen. Dit geeft de F-35 een groot voordeel tijdens luchtgevechten. Daarnaast kan het toestel makkelijker vijandelijke stellingen en radarsystemen ontwijken.
Air System
Met de F-35 kocht Nederland het zogenoemde Air System. Hierbij horen simulatoren, reservedelen en infrastructuur, meet- en testapparatuur en opleidingen.
Keuze voor F-35
Nederland heeft voor de F-35 gekozen omdat de F-16’s na ruim 30 jaar verouderd waren. Defensie wil het beste materiaal voor de mannen en vrouwen die Nederland op missie stuurt. Daarnaast is de betrokkenheid van het Nederlandse bedrijfsleven een belangrijke reden voor de keuze voor de F-35.
De F-35 is ontstaan uit het Joint Strike Fighter-programma (JSF) van het Amerikaanse ministerie van Defensie. Dit was bedoeld om de F-16 en andere tactische gevechtstoestellen te vervangen door 1 nieuw ‘vijfdegeneratiegevechtstoestel’. De X-35 kwam als winnaar uit de strijd met de Boeing X-32. Het JSF-programma werd het F-35 Lightning II-programma.