Generaals niet nodig
Vorig jaar bezocht ik een Oekraïense eenheid die zeer vooruitstrevend is in Intelligence, Surveillance, and Reconnaissance (ISR). Die eenheid bestond uit allerlei mensen met veel IT-ervaring in het bedrijfsleven. Leeftijd, rang en ervaring maakten niet uit – het ging om hun initiatief en creativiteit en ze werden allemaal even informeel aangesproken door hun kapitein. En ik ook, toen ik hem sprak. Hij zei zelfs tegen mij: we hebben geen generaals nodig, maar jonge mensen die innovatief zijn.
Als ik in Oekraïne ben, kijk ik niet alleen naar datgene waarbij ze onze steun kunnen gebruiken. Ik kijk ook wat de Nederlandse krijgsmacht kan leren van hun innovatieve concepten. Ik zie vaak eenheden die bestaan uit beroepsmilitairen en reservisten, ondersteund door burgers; van alternatieve studenten met roze haar tot ervaren mannen en vrouwen in gevechtspak. Allemaal brengen zij iets dat nodig is om hun land te verdedigen tegen de brute agressie van Rusland.
Zo zag het team van die mondige kapitein er ook uit. Ik ging gelukkig niet onzeker naar huis – hij vond mij uiteindelijk toch wel geschikt – maar het zette me wel aan het denken. Onder militairen gaat het vaak over leiderschap, niet alleen tijdens opleidingen, trainingen en inzet maar ook in boeken en podcasts, gesprekken in de kazerne tot en met de collegezalen. En dat is ook goed. Maar we moeten beseffen dat in Oekraïne het militaire leiderschap elke dag wordt getest in een grootschalige oorlog. Je bent daar vooral succesvol als je diverse teams kunt leiden en innovaties snel kunt verwerken. Want de prijs van stilstand is hoog. Zoals Andrii Kostin, de Oekraïense ambassadeur in Nederland, deze week zei tijdens het European Defence Innovation Forum: ‘How quickly can we implement innovation? For Ukraine, this is measured in lives.’
Tijdens de presentatie van de Defensienota deze zomer, kwam er een korporaal van de mariniers naar mij toe met een dringende vraag: leuk al die hightech innovaties, maar moet ik nog kunnen knokken? Het antwoord is: ja, je moet nog steeds kunnen vechten, maar wel ondersteund door – of eerder onderdeel van – hightech systemen. Die moet je begrijpen, want je moet er zelf mee kunnen werken of collega’s kunnen aansturen die het onder de knie hebben. Dus zorg dat je niet alleen fysiek fit bent maar ook digitaal fit.
Want kijk naar hoe moderne oorlogsvoering zich ontwikkelt: een steeds kortere sensor-to-shooter-loop, autonome systemen, het transparante gevechtsveld, het belang van deep strike-capaciteiten – om enkele voorbeelden te geven. Modern leiderschap draait niet alleen om het leiden van mensen, maar ook om hoe snel je moderne techniek kunt integreren in je dagelijkse werk, je eenheid en operationele concepten. Leaders are learners, dus zorg dat je blijft leren: dat geldt voor elke rang, van korporaal tot kapitein en zelfs generaal.
Als Commandant der Strijdkrachten is generaal Onno Eichelsheim de hoogste militair binnen Defensie. Hij schrijft regelmatig weblogs over wat er speelt binnen de krijgsmacht. Vanaf juni 2026 ook op DefensieDichtbij.nl.