Evert Brouwer
Sergeant-majoor Jan Dijkstra
Helikoptertraining in Denemarken biedt nieuwe inzichten
De inwoners van het Deense Herning en ommeland kijken niet op van een helikopter meer of minder boven hun hoofden. Het militaire vliegveld van Karup, met z’n Merlins en Caracals, ligt op korte afstand. Maar het specifieke geluid van de Nederlandse Apaches en vooral de Chinooks zorgt ervoor dat het winkelend publiek toch even bewonderend stil staat. Twee weken lang vlogen de helikopters van het Nederlandse 298 en 301 Squadron over Denemarken. “Dit is een ideale omgeving, waar we ongeveer alles kunnen oefenen. Deze oefening komt het dichtst bij echt”, zegt Apache-vlieger majoor Dylan.
De training van het Defensie Helikopter Commando (DHC) in Denemarken was tweeledig. Hoofdmoot van de oefening vormde de Helicopter Weapons Instructor Course (HWIC). Dat is een heel zware Europese opleiding in het militaire helikoptervliegen. De cursus wordt om de achttien maanden georganiseerd door TACTES (Tactische Training, Evaluatie en Standaardisatie) van het Helicopter Warfare Centre, 299 Squadron op Vliegbasis Gilze-Rijen.
De HWIC levert de tactische leiders en instructeurs voor Apache- en Chinookbemanningen, wanneer ze worden ingezet voor de helikopteroperaties van het DHC. Het is een belangrijke kwalificatie in hun vak. "Wapeninstructeurs zijn essentieel voor onze squadrons", zegt de commandant.
Een tweede deel van de oefening in Denemarken was de continuïteitstraining van helikopterbemanningen. Voor beide operaties waren zo’n 265 militairen naar Denemarken gereisd. Om de vier Apaches en twee Chinooks in de lucht te houden is veel meer nodig dan de bemanningen van de toestellen: brandweer, onderhoudspersoneel, oefenleiding en staf, om maar wat te noemen.
Ook vanuit de Chinook richten de boordschutters zich met diverse wapens op C-UAS, de bestrijding van drones.
‘Hoe doen we ons werk en zijn we nog effectief?’
Tactisch optreden
De HWIC kent behalve een belangrijk theoretisch deel drie operationele disciplines: tactisch vliegen, optreden met special forces (zoals onlangs in Rotterdam) en live firing. Die training had de afgelopen weken in Denemarken plaats onder de noemer HWIC STRIKE. Wie de opleiding afrondt, is een gekwalificeerd weapon instructor: hij of zij voert evaluaties uit tijdens tactische trainingen en oefeningen, is expert op dat gebied en adviseert commandanten op tactisch niveau.
“En die hebben we hard nodig”, vindt ook commandant 301 Squadron luitenant-kolonel Boudewijn. Hij volgde de HWIC ongeveer vijftien jaar geleden en was daarna bij iedere editie betrokken. Zijn opleiding speelde tussen de inzet in Afghanistan en Mali . Heel anders dan de dreigingen van vandaag. “Het karakter van de HWIC is hetzelfde, maar je moet je elke keer weer afvragen: 'hoe doen we ons werk en zijn we nog effectief?' We dienen ons dus te blijven aanpassen om te kunnen overleven in het conflict van morgen. Dat is veel meer dan vliegen en schieten.”
Een Apache krijgt raketten aan boord. In Denemarken mogen zowel de Hydra 70 als de AGM-114 Hellfire worden afgeschoten.
‘Het gaat om meer dan vliegen en de trekker overhalen’
Aanvalswapen
Daarbij telt ook mee dat 301 Squadron met de Echo’s (de naam van de vernieuwde Apache) in feite een geheel nieuw wapenplatform heeft gekregen. “De combinatie van een modernere radar en de bewapening biedt nieuwe kansen, zoals de bestrijding van luchtdoelen”, stelt de commandant. “Een daarvan die we onderzoeken, is de inzet tegen drones. Is dat een reële optie? Zo ja, wanneer en in welk scenario?”
Dat de vliegers van de Apache regelmatig onder uitdagende omstandigheden met alle wapens moeten kunnen schieten en vliegen, is wel duidelijk. Maar ook de bemanningen van de Chinooks, de vlieger en loadmasters/boordschutters kregen realistische scenario’s voor een grootschalig conflict voor de kiezen.
“Het standaard operatieplan (SOP) is een handvat, maar niet meer dan dat” verduidelijkt de commandant van het squadron. “De Apache is een aanvalswapen, maar het gaat om meer dan vliegen en de trekker overhalen. Je moet veilig opereren, het juiste wapen inzetten op het juiste moment, maar ook samen vliegen met meerdere toestellen en dat bij dag en nacht. Nu komen daar nieuwe dreigingen bij en dat is best zorgelijk. Kunnen we al die informatie nog wel verwerken? Je kunt niet alles een beetje doen. De kracht zit dus ook in het tactisch plannen en in goed leiderschap.”
De Apaches hebben tijdens de HWIC het vliegveld van Karup als basis. Schieten gebeurde, onder meer op drones, op drie verschillende locaties.
Verkennen
Tijdens HWIC STRIKE zijn de gevechtshelikopters Apache en de transporthelikopters Chinook voor het eerst ingezet tijdens scenario’s waarbij drones (UAS) moesten worden uitgeschakeld. Deze aanvallen op onbemenste vliegtuigen (uncrewed aerial systems, UAS) zijn uitgevoerd op Shahed-achtige drones. “We verkennen de mogelijkheden van onze huidige wapensystemen in counter-UAS scenario’s”, legt overste Boudewijn uit.
Deze inzet is eerder wel in gesimuleerde vorm getest, maar op de Deense oefenterreinen voor het eerst in een realistische omgeving uitgevoerd. “De oefenterreinen in Denemarken zijn bij uitstek geschikt voor deze operaties”, schetst vlieginstructeur majoor Dylan. “Op de Vliehors in Nederland en de Duitse schietterreinen waar we oefenen, is het afschieten van onze raketten niet mogelijk of beperkt. Hier in Denemarken kunnen we wel onze rockets en missiles vuren op doelen.”
De bemanningen van zowel de Chinook als de Apache worden tijdens de oefening in Denemarken tot het uiterste getest.
Internationaal
Dus vlogen de helikopters naar de schietbanen van Oxbøl, Gniben en Rønø. Het uiteindelijke doel voor Defensie is een flexibele mix van middelen waarmee de krijgsmacht zich kan aanpassen aan uiteenlopende dreigingen en omstandigheden. Niet alleen de radar en sommige wapens van de Apaches zijn hiervoor ingezet, ook de boordschutters van de Chinooks kwamen in actie met hun FN MAG-mitrailleur (7.62mm) en de veel zwaardere Browning .50.
Luitenant-kolonel Boudewijn: “De HWIC wordt daarmee ook steeds dynamischer: we werken als helikoptersquadrons steeds meer samen met fixed wing (vliegtuigen met vaste vleugels, red.) , drones en grondtroepen. Dat kan ook niet anders en zal steeds meer worden. Ook internationaal, in samenwerking met andere landen dus.”