Als kind van ouders die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt, hoorde ik van jongs af aan verhalen over de laatste oorlog op ons grondgebied. Met eigen ogen zagen zij de bombardementen op Rotterdam. Het maakte indruk. Ik vroeg me altijd af: wat had ik gedaan? En ik denk dat dit voor meer militairen geldt, dat je je afvraagt: als de oorlog zo dicht bij zou komen, heb ik dan de lef die nodig is?
Generaal Eichelsheim bij de kranslegging op Nationaal Ereveld Loenen, mei 2025.
Johnnie Meijers
Dat we deze oorlog herdenken vind ik belangrijker dan ooit. Juist nu de vrijheid van Europa weer op het spel staat. Op 4 mei bezoek ik, voordat ik op de Dam sta, het Nationaal Ereveld Loenen. Elke keer grijpen de verhalen me aan; vorig jaar leerde ik over het zesjarige jongetje Johnnie Meijers dat door SS’ers werd vermoord omdat hij joods was. Zinlozer geweld is nauwelijks voor te stellen.
De geschiedenis begrijpen
De geschiedenis gedurende deze jaren proberen we nog steeds te begrijpen. De haat en het geweld die door ons land trokken; joodse Nederlanders die niet beschermd werden; mensen die handelden of zwegen, wegkeken of streden. Onze eigen krijgsmacht was niet in staat om het Duitse leger, dat ons land binnenviel, tegen te houden.
Bevrijd
Pas na 5 jaar bezetting werden we bevrijd omdat militairen uit Amerika, België, Canada, Engeland, Frankrijk, Noorwegen, Polen en (toen nog) Tsjechoslowakije zij aan zij stonden om een landje te bevrijden waar zij niemand kenden en de taal niet spraken. Dankzij hen genieten we al 81 jaar van het meest waardevolle wat een mens kan hebben: vrijheid.
Grenzeloze solidariteit
We mogen nooit vergeten dat wij nu vrij zijn omdat anderen voor ons vochten en offers brachten. Hun grenzeloze solidariteit is wat ons bevrijdde. Nu oorlog weer dichter bij ons komt, moeten we klaarstaan. Voor onze eigen vrijheid en die van onze bondgenoten. Want het is onze grenzeloze solidariteit die ons kan beschermen. Duitse militairen die bereid zijn om te vechten voor mensen in Polen. Nederlanders voor Finnen. Kroaten voor Denen.
Nee zeggen
Er zijn nog steeds lessen uit de Tweede Wereldoorlog te trekken. Juist nu Europa in zijn vrijheid wordt bedreigd. Als CDS zie ik dat toen, maar ook vandaag, een sterke krijgsmacht noodzakelijk is zodat je nee kunt zeggen. Tegen een vijand, tegen een dreiging van geweld, tegen wat niet onze waarden dient.
Voor anderen vechten
Onze vrijheid is kwetsbaar. Maar we staan er niet alleen voor. In 1940 was er geen Europese Unie en geen NAVO. Deze bondgenootschappen houden ons al heel lang veilig. Maar ze vragen wel meer verantwoordelijkheid van ons. Onze vrijheid is afhankelijk van de bereidheid van anderen om voor ons op te komen en van onze wil om voor anderen te vechten. De vraag die we ons moeten stellen is dus niet alleen ‘heb ik dan lef?’ Maar: hebben wij dan lef?