Januari 2022: een Oekraïense soldaat in camouflagetenue werd geïnterviewd door RTL Nieuws, en zei: “Ik vind niet dat ik een echte soldaat ben, sorry. Ik ben een vrouw.” Deze vrouw droeg een uniform en wilde de skills leren om zichzelf en haar kind te kunnen verdedigen. Toch zag ze zichzelf niet als echte militair; omdat anderen haar niet zo zagen.
We zijn nu meer dan 4 jaar later. Tienduizenden vrouwen dienen in de Oekraïense krijgsmacht, in allerlei functies van sniper tot dronepiloot, tankcommandant tot vrachtwagenchauffeur. Van alle officieren is nu 21% vrouw – vergeleken met 4% in 2023. Waarschijnlijk had Oekraïne zonder deze vrouwen allang het onderspit gedolven – of in ieder geval meer terrein verloren.
Luitenant Oksana Rubaniak (callsign Xena) is pelotonscommandant en stond op de voorkant van de Oekraïense Vogue. Victoria Hontsjaroek verliet haar baan als bankier op Wall Street in Manhattan om medic te worden. Iryna Klochko werkte jarenlang als leidinggevende bij de televisie, en dient nu bij de inlichtingendienst van de luchtmacht. Korporaal Yaryna Chornohuz werkte bij een uitgeverij voordat zij marinier werd en als medic wordt ingezet in de frontlijn. Ze zegt daarover: ‘in elke vrouw zit een soldaat’.
Daar ben ik het mee eens. Maar we hebben nog wel wat stappen te zetten. Vrouwen mogen pas sinds 1944 dienen bij de Nederlandse krijgsmacht. We zijn nu 80 jaar verder en nog altijd is slechts 19,8% van al het Defensiepersoneel (beroepsmilitairen, reservisten en burgermedewerkers) vrouw. Terwijl heel veel vrouwen juist zo geschikt zijn voor het militaire werk. Dit geldt voor alle functies: gevechtsfuncties, techniek, logistiek, medisch enzovoort. En in alle rangen.
Waarom komen er dan niet meer vrouwen bij Defensie werken? Die vraag krijg ik vaak. Hier zijn verschillende redenen voor. We weten dat vrouwen gemiddeld gezien iets minder geïnteresseerd zijn voor het militaire vak dan mannen. Dit komt denk ik onder meer doordat veel vrouwen weinig vrouwelijke militairen kennen, denken dat militair zijn fysiek te zwaar is, en/of Defensie te masculien vinden.
Dat laatste kan ik ze niet kwalijk nemen. Defensie bestaat voor meer dan 80% uit mannen, en onze organisatie is te lang ingericht geweest op mannen. Zo was uitrusting vaak niet gemaakt voor vrouwen, maar voor het mannelijk lichaam. Zoals een scherfvest dat pijnlijk is om te dragen omdat het gemaakt is voor een platte borstkas. Ik wil generaal buiten dienst Elanor Boekholt O’Sullivan bedanken voor het bewustzijn dat ze bij veel collega’s heeft gecreëerd over dit soort thema’s. Ook bij mij. Ik zal door haar nooit uit het oog verliezen dat vrouwelijke collega’s een passend uniform moeten hebben – niet alleen voor hun veiligheid, maar ook voor de bevestiging dat zij er écht bij horen. Ik raad in dit verband iedereen aan om de tentoonstelling Arm Women Now te bekijken bij het Maczek Memorial in Breda. Die gaat over heldhaftige Oekraïense militairen, maar ook over de uitrusting die zij nodig hebben: van passende winterlaarzen tot zwangerschapskleding. Ook hier kunnen we veel van Oekraïners leren.
Er lopen overigens allerlei initiatieven om de instroom van vrouwen te verbeteren. Ook bij fysiek zware functies bij het Korps Mariniers, Korps Commandotroepen en de Luchtmobiele Brigade. Veel vrouwen kunnen de fysieke eisen aan, maar het opwerktraject is te veel gebaseerd op het mannelijk lichaam. Daarom zijn we nu ‘Athena Force’ gestart. Door een op vrouwen toegespitst fysiek opwerktraject voor de start van Special Forces opleidingen, verhogen we de slagingskans van vrouwen en komen er straks meer full spectrum vrouwelijke operators binnen de Special Forces. Meer info over dit project volgt in de komende weken. Met al deze initiatieven vullen we onze gevechtseenheden niet alleen beter, we maken ze ook diverser en daarmee krachtiger.
Daarom zeg ik: geef vrouwen wapens, maar ook de juiste uitrusting en training. Laten we dit jaar grote stappen zetten bij het werven en behouden van vrouwen voor de krijgsmacht, en zorgen dat iedereen zich thuis voelt bij Defensie. Want ook in Nederland is veiligheid niet alleen een taak voor mannen.
Commandant der Strijdkrachten
Generaal Onno Eichelsheim