Nederland heeft met Zweden een intentieverklaring ondertekend voor de aanschaf van een Saab GlobalEye. Dit is een geavanceerd militair verkenningsvliegtuig. Het toestel is in staat om op grote hoogte over lange afstanden in de gaten te houden wat er gebeurt in de lucht, op zee en op land.
Beeld: Beeld: Saab
Impressie van het GlobalEye-systeem.
De Europese GlobalEye is uitgerust met geavanceerde radarsystemen, sensoren en communicatieapparatuur. Daarmee kan het toestel grote gebieden tegelijkertijd bewaken en moeilijk waarneembare dreigingen opsporen. Denk aan drones en kruisraketten of het identificeren van radarinstallaties. Tegelijk kan het specifieke soorten inlichtingen vergaren. De verzamelde informatie wordt direct verwerkt en gedeeld met bijvoorbeeld vliegtuigen, schepen en eenheden op de grond. Die gebruiken de informatie voor analyses en het opbouwen van een actueel omgevingsbeeld. Ook kan toestel als vliegend commandocentrum dienen.
NAVO-capaciteiten
Nederland beschikt momenteel niet over een eigen vliegtuig dat deze taken kan uitvoeren. Daarvoor maakt het onder meer gebruik van de verouderde NAVO AWACS vliegtuigen. Samen met 9 andere NAVO-bondgenoten investeert Nederland in de vervanging van de NAVO-vloot door de GlobalEYe. Daarnaast beschikt Nederland binnenkort dus ook over een eigen GlobalEye. Daarmee is het in staat zelfstandiger te bepalen waar en wanneer het toestel wordt ingezet. Ook kan het vliegtuig militaire operaties en internationale oefeningen ondersteunen.
Nederland gaat bij de inzet van de GlobalEye nauw samenwerken met Zweden. Het Nederlandse toestel wordt toegevoegd aan een gezamenlijke pool met 3 Zweedse GlobalEye-toestellen. Zo hebben Nederlandse en Zweedse bemanningen toegang tot de beschikbare vliegtuigen.
Ervaring opdoen
Het Nederlandse toestel wordt naar verwachting in 2031 geleverd. Vanaf 2028 krijgt Nederland al toegang tot de Zweedse toestellen. Nederlandse bemanningen kunnen daardoor eerder ervaring opdoen met het vliegtuig en de bijbehorende procedures. Ook kan Nederland het toestel dan al inzetten.
Beide landen trekken ook gezamenlijk op bij de verdere ontwikkeling van het systeem. Daarmee versterken Nederland en Zweden als NAVO-bondgenoten hun onderlinge banden en de Europese defensiesamenwerking. Ook nemen zij hiermee gezamenlijk meer verantwoordelijkheid voor de collectieve veiligheid van het Europese continent.