De informatiehuishouding rond militaire missies is nog onvoldoende op orde. Defensie zet wel stappen om de archivering van missie-informatie te verbeteren. Dat zijn de belangrijkste conclusies van de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed. De Inspectie onderzocht of de instructies over het bewaren en beheren van inzetgerelateerde informatie voor, tijdens en na missies, voldoen aan de Archiefwet. Minister Dilan Yeşilgöz-Zegerius laat in een Kamerbrief weten de conclusies te omarmen en hiermee aan de slag te gaan.
Aanleiding voor het onderzoek was de wapeninzet tegen een ISIS-autobommenfabriek in het Iraakse Hawija. Dit gebeurde in de nacht van 2 op 3 juni 2015. In maart vorig jaar is de Kamer geïnformeerd dat er videobeelden vanuit een Nederlandse F-16 van deze luchtaanval zijn teruggevonden. Naar aanleiding hiervan werden meerdere onderzoeken aangekondigd, waaronder naar de zogenoemde missiearchivering.
Met urgentie
De Inspectie nam eerst de interne regelgeving onder de loep. Deze voldoet momenteel onvoldoende aan de Archiefwet. Deze schrijft voor dat de overheid informatie duurzaam, geordend en toegankelijk moet beheren.
Verder ontbreekt het aan een eenduidige definitie van een missie-archief en van wat inzetgerelateerde informatie is. Ook zijn de verantwoordelijkheden hoe om te gaan met die informatie onvoldoende duidelijk belegd.
De minister van Defensie erkent de conclusies van de Inspectie. “Defensie is zich ervan doordrongen dat de informatiehuishouding in zijn algemeenheid, en specifiek de missie-archivering daarbinnen kwalitatief moet verbeteren”, aldus Yeşilgöz. “Ik zal de aanbevelingen dan ook gebruiken om de vereiste verbeteringen met urgentie uit te voeren.”
Aan de slag
Momenteel is Defensie al volop bezig om de informatiehuishouding van de krijgsmacht te verbeteren, onder meer met het programma Defensie Open op Orde (DOO). Met kennis, capaciteit en technologie worden de defensieonderdelen hierin ondersteund.
Op dit moment herziet Defensie onder meer het beleid en de instructies rondom inzetinformatie. Dit om aan de Archiefwet te voldoen. Daarnaast werkt de krijgsmacht aan een herziening van de Selectielijst.
“In de nieuwe Selectielijst wordt duidelijker omschreven wat inzetinformatie behelst en wordt ook een verbeterde koppeling gemaakt met de verschillende fases van inzet”, aldus de minister. Hierin komt ook een duidelijkere beschrijving van de bewaarverplichting voor bi- en multilaterale inzetinformatie. Dit is data van met andere landen uitgevoerde opdrachten. Deze selectielijst wordt nog dit jaar afgerond.
Verder zegt de minister onder meer toe interne regelgeving en beleid overzichtelijker te maken. Bovendien beveelt de Inspectie aan de interne regelgeving bekend te maken bij betrokkenen en medewerkers. De defensieonderdelen zullen dan ook actief betrokken woorden bij de implementatie van de nieuwe kaders en regelgeving.
Volgende fase
Met dit rapport rondt de Inspectie de eerste fase van het onderzoek af. In de tweede fase kijken de onderzoekers naar de borging van inzetinformatie bij missies/inzet. Daarbij kijkt de Inspectie naar de staat van de afgeronde missie-archieven en het gebruik van informatiesystemen. Naar verwachting wordt dit rapport in de eerste helft van 2027 aangeboden.
“Defensie blijft zich onvermoeid inzetten voor een verbetering van de informatiehuishouding in zijn algemeenheid, en specifiek op het gebied van missie-archivering. Dit rapport vormt hiervoor een belangrijke bouwsteen”, aldus Yeşilgöz.