Nederland roept op tot actie bij politieke top over AI in Spanje
Militair gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) moet op een verantwoorde manier gebeuren. Daarom is het noodzakelijk om internationale afspraken te maken en standaarden te ontwikkelen die voor duidelijkheid zorgen. Dat benadrukte minister Ruben Brekelmans donderdag tijdens de derde Responsible AI in the Military Domain (REAIM)‑Summit in A Coruña, Spanje.
Op REAIM, waar meer dan 83 landen samenkwamen, werd het uitkomstdocument Pathways for Action door Spanje gepresenteerd. Het document bevat aanbevelingen voor de ontwikkeling, inzet en monitoring van AI in het militaire domein. Ook onderstreept het document het streven van Nederland naar de concretisering en institutionalisering van REAIM.
Afwegen van mogelijkheden en risico’s
AI biedt enorme mogelijkheden: van het plannen van operationele missies tot simulaties die onderhoud van militair materieel voorspellen. Brekelmans stelde dat AI, mits goed ingezet, bijdraagt aan vrede en veiligheid wereldwijd. “Ook kan AI commandanten ondersteunen bij het beschermen van onze militairen in het gevechtsveld.”
Maar de keerzijde is zorgwekkend. Onjuist gebruik van AI brengt grote risico’s met zich mee. Bijvoorbeeld wanneer menselijk oordeelsvermogen over autonome systemen, zoals drones, ontbreekt. “Algoritmen hebben geen geweten. Ze voelen geen twijfel, verantwoordelijkheid of mededogen. En momenteel gebruiken kwaadwillende partijen AI volop om mensen, digitale infrastructuur en de westerse waarden te bedreigen”, aldus Brekelmans.
3 pijlers voor een verantwoorde toekomst
De minister pleitte daarom voor actie in zijn speech aan buitenlandse ministers en overige deelnemers. Hij noemde daarbij 3 pijlers.
Als eerste moet het gebruik van AI betrouwbaar zijn. Alleen dan kan AI menselijke controle en naleving van het internationaal recht mogelijk maken.
Ten tweede is het noodzakelijk om te blijven investeren in kennis over militair gebruik van AI. Nederland investeert in een breed expertisenetwerk, bestaande uit krijgsmachten, ministeries, industrie, maatschappelijke organisaties, de academische wereld en internationale instellingen.
Ten derde moeten de regels praktisch en proportioneel zijn. Het dual-use karakter en geopolitieke spanningen maken het reguleren van AI complex, daarom moet vooral worden gekeken naar welke mogelijkheden realistisch zijn.
Eerste resoluties
Nederland organiseerde in 2023 de eerste editie in Den Haag. Sindsdien bracht de top steeds meer regeringen, industrie, burgermaatschappij en experts samen. In 2024 nam Nederland, samen met Zuid-Korea, het initiatief om een resolutie in te dienen bij de Verenigde Naties. De titel was Artificial Intelligence in the Military Domain and its implications for international peace and security (AIMD)Hierin staat dat het internationaal recht, waaronder het humanitair oorlogsrecht, van toepassing is op de volledige levenscyclus van AI-toepassingen in het militaire domein.