OvV-rapport: Apachevlieger zag hoogspanningslijn over het hoofd

De botsing van een Apache gevechtshelikopter tegen een hoogspanningslijn bij Zoelmond (Gelderland) op 13 november 2017, is veroorzaakt doordat de vlieger deze over het hoofd zag. Dat blijkt uit het onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV), dat vandaag is gepubliceerd.

Een Nederlandse Apache scheert over de boomtoppen tijdens de NAVO-oefening Swift Response in het Duitse Hohenfels, oktober 2017.

Een Nederlandse Apache scheert over de boomtoppen tijdens de NAVO-oefening Swift Response in het Duitse Hohenfels, oktober 2017.

De bemanning voldeed volgens de OvV aan alle gestelde eisen en bevoegdheden en ook de vluchtvoorbereiding was op orde.

Staatssecretaris Barbara Visser: ,,Het gaat hier om mensenwerk. De fouten die bij een eerdere botsing in 2007 waren gemaakt, zijn geëvalueerd en daar is zichtbaar van geleerd. Bij dit ongeval ging het om een ongelukkige samenloop van omstandigheden. Ik betreur het dat hierdoor ongeveer 25.000 huishoudens in de omgeving een paar uur zonder stroom hebben gezeten. ’’

De helikopter was tijdens een oefening in het donker in een geplande gevechtssituatie beland. Toen het toestel vanaf de grond werd aangevallen, voerde de vlieger in een reflex een uitwijkmanoeuvre uit. Daarbij zag hij de hoogspanningslijn over het hoofd.

De vlieger was zich een moment niet bewust waar het toestel zich bevond ten opzichte van de hoogspanningslijn, omdat zijn aandacht te veel bij de gesimuleerde gevechtssituatie lag. Het verrassingselement van de aanval heeft volgens de OvV eraan bijgedragen dat het voorval gebeurde. Defensie onderschrijft dit.

Gevolgen

De botsing leidde tot kortsluiting in de elektriciteitsvoorziening en zorgde voor de stroomuitval. De helikopter is door de vliegers in een nabij gelegen weiland geland. Niemand raakte gewond.

Maatregelen

Ondanks dat het ongeval zelf geen structurele veiligheidsproblemen aan het licht heeft gebracht, plaatst de OvV wel een aantal kanttekeningen bij de context waarin het ongeluk gebeurde. Zo signaleert de OvV dat, net als bij eerdere onderzoeken het geval was, het kaartmaterieel niet up-to-date was. Ook wijst de Raad op het terugbrengen van het aantal vlieguren in de jaren voorafgaand aan het incident en het uitblijven van de aanschaf van een hoogwaardige simulator, die deze afname in training had kunnen compenseren. Hoewel de OvV geen directe relatie ziet tussen deze waarnemingen en het ongeval in Zoelmond, neemt Defensie deze punten wel ter harte.

,,Wij gaan aan de slag met hun aanbevelingen. Eén aanbeveling licht ik er alvast uit. De OvV constateert terecht dat de aanschaf van geavanceerde simulatiecapaciteit al langer uitblijft”, reageert staatssecretaris Visser. ,,Het OvV-rapport sterkt ons in de keuze om zo snel als mogelijk te investeren in de simulatiecapaciteit die bedoeld wordt. In de Defensienota is het geld hiervoor gereserveerd. We moeten ons wel realiseren dat het om hoogwaardige technologie gaat, die bovendien nog grotendeels ontwikkeld moet worden. Het gaat dus nog meerdere jaren duren eer we daar de vruchten van kunnen plukken.”

Eerder incident

Dit incident is niet te vergelijken met een eerdere botsing van een Apache met een hoogspanningslijn in 2007, stelt de Raad. Toen werd geconcludeerd dat er bij de voorbereiding van de vlucht verschillende tekortkomingen waren. Defensie heeft van dit eerdere incident geleerd en procedures en werkwijzen aangepast. De voorbereiding op deze vlucht in 2017 was dan ook goed, aldus de OvV.