Toespraak voor de ceremonie op de Canadese begraafplaats in Holten door de minister van Defensie, drs. Ank Bijleveld-Schouten op zondag 5 mei 2019 te Holten

Dames en heren, beste deelnemers van de Freedom Ride,

Vrijheid heeft vaak twee gezichten. Vanochtend zijn jullie uit Nijverdal vertrokken. Een vrolijke en kleurrijke optocht. Zoiets moet het ook geweest zijn, toen op 9 april 1945 de Canadese troepen Nijverdal binnentrokken. Maar zij kwamen aan in een plaats, waar de puinhopen nog rookten van een verwoestend bombardement enkele weken daarvoor.

73 inwoners van Nijverdal lieten daarbij het leven. En ook de geallieerden hadden bij de bevrijding van ons land vele doden te betreuren.

Toen zij in 1944 en 1945 de bevrijding brachten was er euforische blijdschap. Tegelijkertijd was er ook het verdriet om de gesneuvelden. Mannen die het grootste offer brachten dat een mens kan geven.  Mannen in de bloei van hun leven.
Bijvoorbeeld soldaat Thomas Lleywellyn Thomas. Geboren op 26 augustus 1919. Hij groeide op in Penticton in British Columbia en in april 1940 kwam hij in dienst bij het 1e bataljon van het Canadian Scottish Regiment.

Hij viel op door zijn atletische kwaliteiten. Won medailles bij het hardlopen, boksen en kogelstoten. Toch was soldaat Thomas geen gemakkelijke jongen. Hij kneep er weleens tussenuit zonder toestemming. Weigerde een keer een opdracht. Raakte spullen kwijt. Het leverde hem reprimandes, berispingen en boetes op.
Maar op 6 juni, op D-Day, dit jaar 75 jaar geleden, stond hij er. Toen bestormde hij samen met zijn maten de kust van het Europese vasteland. En hij was er ook bij toen Zwolle werd bevrijd.
Op 14 april 1945. Terwijl in de binnenstad het feestgedruis op gang kwam, nam het Canadian Scottisch Regiment posities ten noorden van Zwolle in.
Die avond werden ze bestookt door een serie Duitse mortiergranaten. Soldaat Thomas werd hierbij dodelijk getroffen. Zijn helm doorboord door een granaatscherf. Hij was pas 25 jaar oud. En ligt hier begraven.
De herinnering aan soldaat Thomas leeft gelukkig voort. Net als de herinnering aan al die anderen die hun leven gaven voor onze vrijheid.  

Zodat wij vandaag kunnen leven in een vrij en democratisch land. Zodat wij in vrijheid kunnen kiezen.  
Dit jaar zelfs drie keer. In maart voor de Provinciale Staten en de waterschappen. En op 23 mei aanstaande voor het Europese parlement.

Ik zie dat als een voorrecht! Dat besefte ik onlangs weer eens toen ik met een Syrische vluchteling sprak. Samen met zijn gezin is hij voor het oorlogsgeweld gevlucht uit de provincie Idlib. Het verbaast hem dat er in Nederland best veel mensen niet naar de stembus gaan.  “Wij willen graag in vrijheid stemmen, maar kunnen dat niet. Jullie kunnen wel in vrijheid stemmen, maar doen dat niet”, zo vertelde hij mij. 

Onze democratie, onze vrijheid, komt wat mij betreft met een verantwoordelijkheid. De verantwoordelijkheid om mee te doen. Door te stemmen. Maar ook door meningen uit te wisselen.
Naar elkaar te luisteren. Door de stem van de minderheid, hoe afwijkend ook, te erkennen.

Onze vrijheid komt met het besef dat hier hard voor gevochten is. Dat er grote offers zijn gebracht.
Ook daar staan we vandaag bij stil. En de uitdaging is om voor die vrijheid te blijven vechten.  

Dank u wel.