Oorlogsheld Eddy Jonker overleden

Engelandvaarder Eddy Jonker is gisteren op 99-jarige leeftijd overleden. Voor zijn inzet voor bezet Nederland was hij onderscheiden met het Bronzen Kruis. 

Oud Engelandvaarder Eddy Jonker.

Oud Engelandvaarder Eddy Jonker.

De destijds 23-jarige Jonker vertrok in juli 1943 naar Engeland om zich als piloot in te zetten bij de Royal Air Force. Na een gevaarlijke 5 dagen durende reis over de Noordzee kwam hij in het Verenigd Koninkrijk aan. Van de vele Nederlanders die dat ook probeerden slaagden er slechts weinigen in.

Opofferingsbereidheid

De oorlogsjaren waren weliswaar zwaar voor Jonker, maar kende voor hem ook positieve kanten. Zo vertelde hij enkele jaren geleden nog dat hij door de opgedane ervaringen had geleerd te observeren en scherp te zien. Dat hij goed heeft leren luisteren naar ervaringen van anderen en analyserend kon nadenken. Ook de behoorlijke hoeveelheid zelfkritiek en durf om te handelen kwamen hem volgens zijn eigen zeggen in zijn latere leven goed te pas. “Het klinkt vreemd, zelfs lichtelijk afstotend, maar oorlogsomstandigheden dragen ook positieve elementen in zich”, zei hij destijds. “Zij creëren de mogelijkheid tot een heel duidelijk afgebakend gemeenschappelijk doel, tot grote saamhorigheid, vriendschap en opofferingsbereidheid.”

Daar gaat het uiteindelijk om

Teleurstellingen kende Jonker ook, zoals over de opstelling van velen gedurende de oorlog. “En in nog grotere mate over wat er allemaal na de oorlog is gebeurd en nog steeds gebeurt." zei Jonker een tijdje terug. "Ik ben ook niet optimistisch over de huidige koers van onze samenleving, temeer niet omdat ik er absoluut niet in geloof dat de samenleving iets heeft geleerd van de oorlog.”

Jonker laat een boodschap na. “Je geweten en je eigen verantwoordelijkheid zijn van groot belang voor je persoonlijke ontwikkeling en heeft alles te maken met de vraag naar de zin van het leven. En als je alle franje en waan van de dag buiten beschouwing laat, gaat het daar uiteindelijk toch om”, zei hij destijds.

Oorlogsheld Eddy  Jonker tijdens de oorlogsjaren.

Oorlogsheld Eddy Jonker tijdens de oorlogsjaren.

Verzuchting

De oorlogsheld zei toen te hopen dat de jongere generatie zal leren van de fouten van hun voorgangers, maar betwijfelt dat. “Dat klinkt behoorlijk pessimistisch, maar volgens mij ben ik een realist en zolang wij bij de aansturing van onze samenleving blijven uitgaan en ons baseren op een foutief mensbeeld en iedere generatie weer opnieuw het wiel wil uitvinden en onvoldoende leert van het verleden, zullen wij blijven aanmodderen. Helaas moet ik eindigen met de verzuchting dat mijn generatie wel de oorlog won, maar de vrede verloor.” 

Wat Jonker betreft verdient de naoorlogse slogan 'nooit meer oorlog' dan ook een dikke onvoldoende.

Twijfel

De twijfel die de oud Engelandvaarder geruime tijd bezighield betrof het begrip vrijheid. “Vrijheid, hoe belangrijk die ook is,  is ook één van de belangrijkste oorzaken van de vele problemen in onze huidige samenleving. Is de steeds groter geworden individuele vrijheid, in tegenstelling tot het begrip waar vrijheid voor staat,  voor velen niet juist een bron van grote onzekerheid en daardoor onvrijheid geworden? En de vraag die gesteld mag worden is of die grote vrijheid ons al dan niet werkelijk bevalt en of men wel bereid is de prijs daarvoor te betalen.”