Europa moet ook digitaal van zich kunnen afbijten

“Informatie als wapen, dát is het nieuwe slagveld. Wie snel informatie kan filteren, verwerken, analyseren en doorgeven aan de mensen in het veld, die wint de strijd.” Minister Ank Bijleveld Schouten sprak vandaag virtueel op de cyber operations conferentie in München.

De minister pleitte naast meer informatiegestuurd optreden voor meer digitale soevereiniteit van Europa. Ze wees daarbij nadrukkelijk op de risico’s die de digitalisering met zich meebrengt. “Onze Defensieorganisaties verwerken cruciale informatie over zaken van leven en dood, die gemakkelijk kan worden gemanipuleerd door nieuwe technologieën. Het is informatie die we moeten beschermen om de beschikbaarheid en integriteit te behouden.”

In toenemende mate zien Nederland en de andere EU-lidstaten zich geconfronteerd met aanvallen in het cyber- en informatiedomein. Dat gaat van ‘pesterijtjes’ als (pogingen tot) het platleggen van overheidssites tot beïnvloeding van verkiezingen en andere vitale processen om landen te destabiliseren.

In de recent gepubliceerde visienota ‘Vechten voor een veiligere toekomst’ staat dat Defensie onvoldoende is toegerust voor hybride dreigingen of operaties in de informatieomgeving. Dat moet anders zijn in 2035. Dan is Defensie een slimme, technologisch geavanceerde organisatie met een groot aanpassingsvermogen.

Digitale soevereiniteit

Dat wil en kan de Nederlandse krijgsmacht echter niet alleen bereiken, maar vooral in Europees verband. Bijleveld: “Wij, als Europa, moeten op eigen benen kunnen staan. Zo houden we onze landen en allianties sterk en geloofwaardig.” Dat vraagt volgens de minister om geld, maar meer nog om goede relaties en vertrouwen. “De weg naar digitale soevereiniteit bewandelen we samen.” Maar dat vraagt ook om concrete, digitale integratie.

Vrijheid, democratie en mensenrechten

Die gezamenlijke weg illustreren Nederland en Duitsland al met TEN (tactical edge networking). Dit is een gemeenschappelijk militair netwerk. Bijleveld: “Samenwerken vereist vertrouwen en elkaar leren kennen. Maar dit onderwerp vraagt een bredere aanpak dan alleen van krijgsmachten. Het moet vanuit de hele overheid komen en zelfs de hele samenleving. Als we als EU het digitale domein willen besturen, moeten we dat doen op basis van onze Europese waarden voor vrijheid, democratie en mensenrechten. Alleen dan kunnen we een ‘whole of society’ approach bereiken.”

Europees ecosysteem

De conferentie is een initiatief van het onderzoeksinstituut CODE van de Duitse strijdkrachten. Dit werkt aan technische innovaties en concepten voor de bescherming van gegevens, software en systemen. Het Concordia-project, gefinancierd door de Europese Commissie, is een mooi voorbeeld van de aanpak die de minister voorstaat. Dit is een internationaal samenwerkingsverband van meer dan 28 universiteiten en onderzoeksinstellingen en 27 bedrijven. Zij werken aan een compleet Europees ecosysteem met vooraanstaande partners uit onderzoek, technologieontwikkeling, industrie en de publieke sector.