Verbeterde omgang met bulkdatasets

Vandaag is het aangescherpte beleid voor de omgang met bulkdatasets gepubliceerd in de Staatscourant. Hiermee zorgen de AIVD en MIVD voor een nog betere bescherming van de privacy van personen, die geen onderwerp van onderzoek zijn of ooit worden.

Zonder informatie en data kunnen inlichtingen- en veiligheidsdiensten hun werk niet doen. Het is voor de veiligheid in Nederland en die van militairen in missiegebieden nodig dat de diensten kunnen beschikken over grote hoeveelheden van relevante gegevensverzamelingen. Dit wordt aangeduid als bulkdatasets.

Gekende en verborgen dreigingen

Bulkdatasets hebben een belangrijke functie in de analyse van gekende dreigingen, bijvoorbeeld de locaties van Nederlandse uitreizigers in (voormalig) ISIS-gebied.

Ook zijn deze sets van grote operationele waarde bij het onderkennen van verborgen dreigingen. Denk aan nog onbekende werkwijzen van terroristische organisaties, activiteiten van buitenlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten of groepen die het hebben gemunt op Nederlandse militairen tijdens missies.

Datasets zijn voor de AIVD en MIVD onmisbaar om hun taken goed uit te voeren. Aan de andere kant realiseren de diensten zich terdege, dat het bij grote gegevensverzamelingen ook gaat om persoonsgegevens van mensen die geen onderwerp van onderzoek zijn of worden. Daarom hebben de diensten besloten tot het invoeren van de aangescherpte regels. Met dit beleid doen ze recht aan een regeling die zowel werkbaar is, als die zorgvuldige waarborgen voor privacy biedt.

Stevige waarborgen voor bulkdatasets

In het aangescherpte beleid staat de inbreuk op de privacy centraal, niet de manier waarop gegevens worden verworven. Het uitgangspunt daarbij is dat de waarborgen steviger zijn naarmate de inbreuk op privacy groter wordt. Zo worden er strengere voorwaarden verbonden aan wie er toegang krijgt tot de gegevens. Ook wordt er vaker getoetst of gegevens moeten worden verwijderd. Tot slot gelden deze waarborgen voortaan voor alle bulkdatasets en niet alleen voor bulkdatasets die zijn verworven door middel van zogeheten onderzoeksopdrachtgerichte interceptie (OOG).

De ministers bepalen vooraf hoe de diensten moeten omgaan met een bulkdataset en moeten toestemming geven voor het delen van gegevens.

Meldingsplicht

De rol van toezichthouder CTIVD wordt bij de omgang met bulkdatasets versterkt. De commissie wordt actiever betrokken bij dit proces door de introductie van een aantal meldingsplichten, zoals bij de verstrekking van gegevens aan andere diensten.

Tijdelijke regeling

Het aangescherpte beleid is een aanvullende tijdelijke regeling op de huidige Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv 2017). Deze wet wordt op dit moment geëvalueerd. De onafhankelijke evaluatiecommissie kijkt daarbij specifiek naar het onderwerp bulkdata.