Nieuw fregat wordt schrik onderzeeboten

Defensie gaat de huidige M-fregatten vervangen. De belangrijkste taak van de nog te bouwen fregatten wordt het bestrijden van onderzeeboten op afstand. Dat gebeurt met een nieuwe torpedo,  in te zetten vanaf het schip of door de NH90-boordhelikopter. Dit staat in de brief over de onderzoeksfase die de Tweede Kamer vandaag kreeg van staatssecretaris Barbara Visser. De huidige 4 M-fregatten van de Belgische en Nederlandse marine zijn aan het einde van hun levensduur.

Concept artist impression vervanger huidige M-fregat.

Concept artist impression vervanger huidige M-fregat.

Naast onderzeebootbestrijding moet het nieuwe fregat zichzelf en andere eenheden kunnen beschermen. Het moet wereldwijd inzetbaar zijn voor maritieme gevechts- en veiligheidsoperaties en assistentie. Dit vraagt om verdedigingsmiddelen tegen dreigingen uit de lucht en van vijandelijke schepen.

Daarvoor krijgt het fregat ESSM Block 2-luchtdoelraketten en de vervanger van het Goalkeeper-snelvuurkanon. Deze nieuwe wapensystemen worden aangevuld met zware op afstand bedienbare mitrailleurs en lichte mitrailleurs tegen kleine oppervlaktedreigingen. Voor het bestrijden van grotere oppervlaktedoelen schaft Defensie de opvolger van de Harpoon-antischipraket aan.

Verdediging tegen torpedo’s

Het belangrijkste wapensysteem tegen onderzeeboten is de nieuwe torpedo die wordt aangeschaft met het project ‘Vervanging Mk46 Lightweight torpedo’. Voor de verdediging tegen vijandelijke torpedo’s krijgen de fregatten een systeem om vijandelijke torpedo’s te misleiden. In de toekomst volgt een nog te ontwikkelen zogenoemd hardkill-systeem, een anti-torpedo-torpedo.

Het fregat heeft plek voor een 110-koppige bemanning. Voor missiespecifiek personeel en hun uitrusting zijn 40 extra bedden en verschillende ruimten beschikbaar.

Onderzoeksfase voltooid

De onderzoeksfase is nu voltooid met een ontwerp dat voldoet aan de eisen van Defensie en de NAVO. De partners België en Nederland doorliepen hierbij het ontwerpproces met scheepsbouwer Damen en Thales. Die laatste is de leverancier van het geïntegreerde radar- en vuurleidingssysteem.

Het maken van een zorgvuldige afweging tussen eisen, budget en planning bleek complex en kostte meer tijd dan verwacht. En daar kwam de aanschafvoorbereiding van het Combat Support Ship bij. De beschikbare ontwerpcapaciteit moest worden verdeeld over beide projecten waarbij voor Defensie de prioriteit lag bij het Combat Support Ship.

M-fregat Zr.Ms. Van Speijk op de Noordzee (mei 2017).

Het huidige M-fregat Zr.Ms. Van Speijk op de Noordzee (mei 2017).

Kleiner en goedkoper

Ook is onderzocht of een ontwerp ‘van de plank’ sneller een bruikbaar en betaalbaar alternatief zou opleveren. Dit ontwerp voldeed echter niet aan de eisen van Defensie en zou weinig tijdwinst opleveren. Wel hielp het onderzoek bij het kritisch formuleren van de eisen, bijvoorbeeld qua missiemodulariteit. Dit laatste betekent dat het fregat uiteenlopende taken moet kunnen doen. Die taken worden alleen niet allemaal tijdens 1 en dezelfde missie gedaan. Door hier vanuit te gaan, bleek het schip kleiner en goedkoper te kunnen. Maar nog steeds wordt het nieuwe fregat groter dan het huidige M-fregat (5500 ton tegen 3300 ton). 

Planning

Eerder is gemeld dat het 1e nieuwe fregat vanaf ongeveer 2025 operationeel inzetbaar zou zijn. Inmiddels is duidelijk dat na de contractsluiting een gedetailleerde ontwerpfase van ongeveer 2 jaar nodig is voordat de bouw kan starten. Dit is langer dan aanvankelijk voorzien. De verwachting is zodoende dat het 1e schip in 2027 wordt opgeleverd. Daarna worden de operationele effectiviteit en veiligheid getest. De marine krijgt het 1e fregat naar verwachting in 2028 en het 2e een jaar later. De Belgische fregatten worden uiterlijk 2030 geleverd.

Het project gaat nu de fase in van de zogenoemde verwervingsvoorbereiding. Het resultaat daarvan wordt eind 2021 verwacht.