Samenwerking bij bescherming Nederlandse oorlogswrakken

Onderzoek door Nederlandse en Indonesische experts toonde aan dat de oorlogswrakken van Hr. Ms. De Ruyter en Hr. Ms. Java volledig zijn verdwenen en dat van Hr. Ms. Kortenaer grotendeels. Het is helaas niet mogelijk vast te stellen wie de schepen heeft geborgen. Indonesië en Nederland hebben afgesproken om nauw samen te werken om Nederlands maritiem erfgoed te behouden en te beschermen.

oude Hr. Ms. De Ruyter

Hr. Ms. de Ruyter

Deze afspraken tot verdere samenwerking zijn in februari vorig jaar vastgelegd in een Memorandum of Understanding tussen Nederland en Indonesië. Dit schrijven minister van Defensie Ank Bijleveld-Schouten en minister van Onderwijs Ingrid van Engelshoven aan de Tweede Kamer. De brief is mede namens minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra gestuurd.

oude opname Hr. Ms. Java

Hr. Ms. Java

Niets verdachts, geen schroot

In november 2016 bleek tijdens een duikexpeditie van het Karel Doorman Fonds dat de scheepswrakken (gedeeltelijk) weg zijn. Indonesië en Nederland hebben vastgesteld dat ze zonder vergunning van de Indonesische autoriteiten op industriële wijze zijn geborgen. Indonesische autoriteiten verklaarden dat ze niets verdachts zagen in de dichtstbijzijnde havens in de periode dat de wrakken waarschijnlijk zijn geborgen. Volgens die autoriteiten is er, voor zover na te gaan, lokaal geen schroot van de wrakken aangeboden. In Zuidoost-Azië is vaker sprake van (grootschalige) illegale berging.

De ministers vinden het jammer dat er geen duidelijke antwoorden zijn te geven op de vraag hoe deze scheepswrakken zijn verdwenen. "De nauwe samenwerking met Indonesië is echter  gewaardeerd en heeft het wederzijds begrip vergroot over de waarde van oorlogsgraven en de uitdagingen die er zijn bij het beschermen hiervan", schrijft Bijleveld. Het gezamenlijke onderzoek legde een stevige basis voor een nauwere samenwerking.

Oude Hr. Ms. Kortenaer

Hr. Ms. Kortenaer

Historische scheepswrakken

Op verzoek van Nederland staan de locaties waar de De Ruyter, de Java en de Kortenaer lagen sinds 7 juli 2017 als 'historic shipwreck' op nautische kaarten van Indonesië. Dat betekent dat er niet meer mag worden gedoken, geankerd of gevist op of rondom de locaties. Beide landen bekijken nog of ze zijn aan te merken als Cultural Heritage en plek van herinnering.

Indonesische en Nederlandse deskundigen deden de suggestie de locaties van de wrakken verder te onderzoeken. Verder opperden ze informatie over de locaties van scheepswrakken uit te wisselen en de rechten en plichten van de kuststaat en vlagstaat bij de bescherming van scheepswrakken gezamenlijk verder uit te werken.

Maleisië

In de zeeën rondom Maleisië ligt een aantal Nederlandse onderzeeboten. Ook dit zijn oorlogsgraven. Eén van deze wrakken is zwaar beschadigd door een illegale bergingsoperatie. Om de wrakken te behoeden voor verdere beschadiging overlegt Nederland met Maleisië over bescherming ervan.