Hoogste militair opent Nederlands paviljoen Venetië

Commandant der Strijdkrachten generaal Tom Middendorp opent vandaag het Nederlandse paviljoen op de Architectuurbiënnale Venetië. Een vreemde combinatie? Niet als je weet dat het paviljoen over ‘VN-architectuur’ gaat aan de hand van het Nederlandse VN-kamp in de Malinese stad Gao.

Een genist bouwt aan een accomodatie op Kamp Castor (september 2014).

Een genist bouwt aan een accomodatie op Kamp Castor (september 2014).

Daar komt bij dat generaal Middendorp als genist een (militaire) bouwer in hart en nieren is. Hij is zodoende extra geïnteresseerd in het werk van de Nederlandse curator en architect Malkit Shoshan. Zij verdiepte zich in de ‘fysieke voetafdruk’ van VN-vredesmissies. Shoshan dacht na over initiatieven die de relatie tussen de VN en de lokale gemeenschap kunnen verbeteren en de situatie voor die laatste groep verbeteren.

Shoshan zag bijvoorbeeld het innovatieve drainagesysteem van Kamp Castor, terwijl Gao in het regenseizoen kampt met overstromingen. Ook deed zij de suggestie om scholen te bouwen in de directe nabijheid van VN-bases. Om zo meerdere vliegen in een klap te slaan: betaalbare opleiding voor kinderen en jihadistische ronselaars blijven uit de buurt.

Antwoorden vinden

Middendorp: “Belangrijke zaken, waar we antwoorden op moeten vinden. Maar als ingenieur heb ik wereldwijd militaire kampen gebouwd. Ik weet dus hoe ontzettend veel er komt kijken bij het bouwen van een complete militaire infrastructuur in een situatie van toenemend geweld en conflict. Van basisvoorzieningen als elektriciteit en wasgelegenheid tot veilige plekken voor communicatie, commandovoering en het verwerken en inlichtingen. En denk niet dat je er dan bent. Want stel je voor, zoals ik heb meegemaakt, dat je tegenstander 107mm-raketten heeft en die op je kamp probeert af te vuren.”

Dat betekent dus dat er beschermde onderkomens moeten komen. Genisten zitten dan ook nooit zonder werk. Het betekent ook dat juist de omgeving van een VN-kamp niet altijd de veiligste plek is.

Defensief ecosysteem

Daarom deed Middendorp de volgende suggestie voor een blijvende bijdrage van de VN aan een betere leefomgeving. “De VN moet de situatie goed analyseren op basis van gedegen sociale wetenschap. Vervolgens moeten dat onderzoek en architectonische ontwerpen worden verbonden. Maar het belangrijkste is dat de meest uiteenlopende partijen hun kennis en inzet bundelen. Ik denk aan genisten, diplomaten, antropologen, economen, architecten, beleidsmakers, activisten en lokale gemeenschappen. Al die spelers moeten, in samenstelling wisselend per zaak, samen een defensief ecosysteem vormen.”