- Nederlands Instituut voor Militaire Historie
- Geschiedenis
Emblemen
Emblemen kennen een lange traditie. Al in de Oudheid werden schepen versierd met symbolen. Het doel was de zeegoden gunstig te stemmen. Angstaanjagende tekens dienden juist om vijanden af te schrikken.
Tijdens de Middeleeuwen voerden oorlogsschepen het wapen van hun heer of stad. Deze traditie was vergelijkbaar met de banieren en vaandels van landlegers. In de zeventiende eeuw werd op de achtersteven van het schip een decoratie aangebracht die de naam van het schip zelf symboliseerde. Deze scheepssier verdween met de introductie van stalen schepen in de negentiende eeuw.
In Groot-Brittannië voerden commandanten van de Royal Navy omstreeks 1900 opnieuw het scheepsembleem in. In 1918 besloot de Admiralty de folklore in goede banen te leiden. Elk marineschip moest voortaan een officieel embleem voeren. Ook bij de Royal Air Force ontstond een dergelijke traditie al in het begin van de 20e eeuw.
Naar Brits voorbeeld gingen tijdens de oorlog ook Nederlandse marineschepen en vliegtuigsquadrons een embleem voeren. De afbeeldingen werden naar eigen inzicht gekozen. De onderzeeboot Hr.Ms. O 21 was in 1940 één van de eerste die een embleem ging voeren. Bij de luchtstrijdkrachten was in 1943 het 322 Squadron de eerste eenheid met een embleem. Het embleem van dit squadron is geënt op de mascotte van de eenheid: de roodstaartpapegaai ‘Polly Grey’.
In 1950 werden door de minister van Marine richtlijnen opgesteld voor het toekennen van emblemen. Voor de luchtmacht keurde de minster van Oorlog het voeren van squadronemblemen goed in 1953. Richtlijnen werden in 1955 opgesteld door de Hoge Raad van Adel. Sindsdien hebben onder meer varende eenheden, marinierseenheden, vliegtuigsquadrons en ondersteunende onderdelen van beide krijgsmachtdelen een officieel embleem.
De omlijsting van marine-emblemen bestaat uit een vergulden tros van rechtgeslagen garenwantslag over twee schuingekruiste ankers. De emblemen worden gedekt door een oudhollandse maritieme kroon. Bij de luchtmacht worden de emblemen omlijst door een krans van oranjetakken, die worden samengehouden door twee gekruiste gouden linten. De krans wordt gedekt door de koninklijke kroon. Bij beide krijgsmachtdelen kan het embleem een spreuk voeren in het Latijn of Nederlands.
Emblemen kunnen worden overgeërfd. Nieuwe eenheden kunnen emblemen overnemen van opgeheven organisaties of uit dienst gestelde schepen en squadrons met de zelfde taak. Het NIMH coördineert de aanvragen en verzorgt de administratieve afhandeling. De Hoge Raad van Adel dient daarbij meestal van advies. Emblemen worden vastgesteld door respectievelijk de Commandant Zeestrijdkrachten en de Commandant Luchtstrijdkrachten.
Sociale Media