1. Nederlands Instituut voor Militaire Historie
2. Actueel
3. Vraag van de dag

Aan wie wordt de uitspraak ‘dan liever de lucht in’ toegeschreven?

J.C.J. van Speijk liet op 5 februari 1831 in de haven van Antwerpen ter hoogte van het fort Sint Laurentius zijn kanonneerboot No. 2 de lucht in vliegen. Nadat zijn schip aan lager wal was geraakt, gooide hij zijn sigaar in het kruit om te voorkomen dat de Nederlandse vlag in handen zou vallen van de Belgische opstandelingen. Door de kracht van de explosie werd de kanonneerboot volledig uit elkaar gerukt. Aan Nederlandse zijde vielen 26 doden. Slechts vijf opvarenden wisten het vege lijf te redden. De zelfopoffering van de 29-jarige luitenant-ter-zee der tweede klasse bracht een ongeëvenaarde golf van nationalistische gevoelens teweeg. Hoewel Van Speijk een buitenissige heldenverering ten deel viel, sorteerde zijn daad geen enkel politiek of militair effect. De afscheiding van België werd uiteindelijk in 1839 bekrachtigd. Resten van het stoffelijk overschot werden begraven in de Nieuwe Kerk te Amsterdam. Volgens overlevering zou de mast van de kanonneerboot No. 2 als vlaggenmast geplaatst zijn voor het Koninklijk Instituut voor de Marine te Den Helder. Bij Koninklijk Besluit van 11 februari 1831, slechts zes dagen na het incident, werd bepaald dat steeds een schip van de Koninklijke Marine de naam ‘Van Speijk’ moet dragen.

Sociale Media