- ...
- Cultureel
- Geschiedenis van de marine
- 's Lands macht, 's lands vloot (1500-1795)
Schepen en zeevarenden
In het begin van de zeventiende eeuw werd de Nederlandse vloot versterkt met voor de oorlog uitgeruste koopvaardijschepen. Koopvaardij en particuliere scheepsbouw waren nauw met de marine verbonden als leveranciers van schepen en manschappen.
De invoering van de nieuwe tactieken maakte wendbaarheid, zeilcapaciteit, snelheid en uniformiteit van de schepen steeds belangrijker. In 1653 besloten de Staten-Generaal daarom tot de bouw van 60 schepen. Zo'n 10 jaar later werd opdracht gegeven voor een tweede serie van 60 schepen.
Zo werd in de tweede helft van de zeventiende eeuw een omvangrijke oorlogsvloot geformeerd van 100 linieschepen, fregatten, en lichtere vaartuigen. De grootste schepen, zoals de Zeven Provinciën, het vlaggenschip van De Ruyter, waren voorzien van 80 tot 96 stukken geschut.
Met 3- à 4.000 zeelieden was de oorlogsmarine een kleine werkgever in de maritieme sector, behalve bij oorlogsdreiging als er duizenden schepelingen werden aangenomen. Vlagofficieren en kapiteins waren zelf verantwoordelijk voor de werving van opvarenden voor hun schepen.
Anders dan bij de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) werden scheepsvolk en scheepssoldaten voor slechts één oorlogscampagne in dienst genomen. Officieren van de vloot vormden hierop een uitzondering. Al aan het begin van de zeventiende eeuw traden een paar ervaren kapiteins in vaste dienst tegen een jaarsalaris, de zogenoemde ordinaris-kapiteins.
Als kleine ondernemers zorgden de commandanten zelf voor de proviandering. Elke kapitein kocht van de zogenoemde kostpenningen (7 stuivers per man per dag) proviand in. Door goedkoop in te kopen, kon de winst oplopen tot duizenden guldens. Zo vormden de kostpenningen de belangrijkste inkomsten van de commandant.
Het scheepsvolk kwam voornamelijk uit het proletariaat en de vlottende, multinationale bevolking van de havensteden. In 1665 kwam een regiment scheepssoldaten aan boord, dat later tot het Korps Mariniers zou uitgroeien.
Sociale Media