]> Tweede Wereldoorlog | Ministerie van Defensie

Ministerie van Defensie. Ga naar hoofdmenu / submenu / content / zoekveld.

  1. ...
  2. Cultureel
  3. Geschiedenis van de marine
  4. De kroon op het anker (1813-1949)

Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zetten eenheden van de Koninklijke Marine de strijd tegen Duitsland en Japan vanaf vreemd grondgebied voort.

De Nederlandse eenheden die in geallieerd verband strijd leverden, werden gecoördineerd vanuit het (opnieuw verzelfstandigde) Ministerie van Marine in Londen en de hoofdkwartieren op Ceylon (Sri Lanka) en in Australië. Wereldwijd werden Nederlandse marineeenheden ingezet voor troepentransport, konvooiering en aanvalsacties op vijandelijke doelen.

Zware verliezen

Kruiser Harer Majesteits De Ruyter vaart in een konvooi op zee

Er werden zeer zware verliezen geleden, vooral bij de verdediging van Nederlands-Indië. Dramatisch dieptepunt was de Slag in de Javazee op 27 en 28 februari 1942, toen de Combined Striking Force onder bevel van schout-bij-nacht Doorman verpletterend werd verslagen. Aan Nederlandse zijde gingen 2 kruisers, waaronder het vlaggenschip Hr. Ms. De Ruyter, en een torpedobootjager verloren. Duizend opvarenden kwamen om het leven.

Na de oorlog bleken de verhoudingen tussen Nederland en Nederlands-Indië drastisch veranderd. Het uitroepen van de Republik Indonesia, 2 dagen na de Japanse capitulatie, haalde een streep door de Nederlandse plannen het koloniale gezag te herstellen. 

Strijd in Nederlands-Indië

Na 4 jaar strijd droeg Nederland eind 1949 de soevereiniteit over aan de Republiek der Verenigde Staten van Indonesië. In verhouding tot de landmacht leverde de Koninklijke Marine een bescheiden bijdrage aan de dekolonisatieoorlog: bestrijding van infiltraties in gebieden onder Nederlands gezag, veilige zeevaart garanderen, bestrijding van zeeroof, controle op de in- en uitvoer van wapens en (militaire) goederen en steunverlening aan het leger.

Assistentie bij grootscheepse landingen vormde een onderbreking van de routinematige kustbewaking en smokkelbestrijding. Na de soevereiniteitsoverdracht verloor de Koninklijke Marine haar voornaamste werkterrein in de Oost. Tot 1962 was zij nog aanwezig in Nieuw-Guinea, maar de bescherming van dit gebied was van ondergeschikte betekenis.


Sociale Media