Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD)

De Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) is verantwoordelijk voor de opsporing, identificatie en ruiming van conventionele en geïmproviseerde explosieven, zowel op het land als op het water. Ook de bescherming van uitgezonden Nederlandse eenheden valt onder het takenpakket van de EOD.

Een van de taken van de EOD is het ruimen van explosieven uit de Tweede Wereldoorlog. De toegenomen terrorismedreiging na de aanslagen van 11 september 2001 heeft de vraag naar de diensten van de EOD sterk vergroot. Een verdacht pakketje in een trein, op een vliegveld of in een winkelstraat; het zijn situaties die tegenwoordig regelmatig door de opruimingsdienst onderzocht moeten worden. De dienst wordt ook ingeschakeld bij specifieke taken, zoals het bergen van een gecrasht militair vliegtuig of wanneer een vissersschip een vliegtuigbom in z’n netten heeft.

Improvised Explosive Devices

Het beschermen van Nederlandse militairen in uitzendgebieden is een andere hoofdtaak van de opruimingsdienst. Het grootste gevaar voor de Nederlandse militairen op uitzending in Afghanistan schuilt in de geïmproviseerde explosieven, vrijwel onzichtbaar begraven langs patrouilleroutes. De dreiging die in de provincie Uruzgan uitgaat van deze Improvised Explosive Devices (IED’s), of bermbommen, benadrukt het belang van dit deel van het werk van de EOD.

Het opsporen van deze explosieven komt voor een groot deel voor rekening van (pantser)genisten. Zij ‘searchen’ een route bijvoorbeeld met behulp van een metaaldetector, explosieven speurhonden en hun getrainde zintuigen. Gevonden bommen worden onschadelijk gemaakt door teams van de EOD. EOD’ers zijn ook betrokken bij de Joint Taskforce Counter-IED. Deze taakgroep brengt structuur in de strijd tegen de IED’s. Het doel is de plaatsing van bermbommen te voorkomen en de toch geplaatste IED’s makkelijker en vaker te vinden en veiliger te ruimen.

Opsporing explosieven door bedrijven en politie

Sinds 1998 is in Nederland het opsporen van explosieven geen taak meer die exclusief door de EOD wordt uitgevoerd. Vanwege de hoeveelheid werk die intensieve zoekacties naar explosieven op grote bouwprojecten met zich meebrengen, zoals de Hogesnelheidslijn en Vinexwijken, mogen ook civiele bedrijven deze taak uitvoeren. Bomverkenners van de politie zijn opgeleid om naar geïmproviseerde explosieven te zoeken. Het daadwerkelijk laten ‘springen’ van de onontplofte springstof blijft wel voorbehouden aan de explosieven opruimingsdienst van Defensie.

Paraat

Dagelijks zijn diverse EOD-ploegen in de weer in Nederland en in de uitzendgebieden. Een ploeg bestaat uit meerdere explosieven opruimers wanneer het gaat om het ruimen van conventionele en geïmproviseerde explosieven op het land. Bij het ruimen van explosieven op zee wordt een EOD-ploeg aangevuld met een of meer duikers. In totaal heeft de EOD de beschikking over voldoende ploegen om permanent in Afghanistan aanwezig te zijn. In Nederland staan teams 24 uur per dag paraat om direct uit te kunnen rukken, zoals met het Koninginnedagdrama van 2009 in Apeldoorn. Een EOD-team was toen snel ter plekke om de auto van de dader te doorzoeken op explosieven.