Actueel

Relevante kamerstukken staan onderaan de pagina 'Vervanging F-16' (op rijksoverheid.nl).

16 augustus 2010 - Het berekenen van de kostprijs van een F-35 is een zeer complex proces (evenals dat van andere nieuwe jachtvliegtuigen) daarom duurt het vaak erg lang voordat een definitieve prijs bekend is. Er moet bijvoorbeeld rekening worden gehouden met het 'pakket' (zoals reserveonderdelen, simulatoren e.d.) dat onder die bepaalde prijs valt, veranderende wisselkoersen, productiesnelheid e.d.. Een aantal van deze factoren worden hieronder kort toegelicht.

Ten eerste zijn testtoestellen duurder dan latere productietoestellen, dit omdat de productiesnelheid lager ligt en daarmee de gemiddelde kosten per toestel hoger worden. Dit geldt ook voor de toestellen die worden geproduceerd in de LRIP (Low Rate Initial Production) fase. Wanneer de productie omhoog gaat dalen de gemiddelde kosten per toestel. De eerste toestellen zijn dus altijd duurder dan de toestellen die later worden geproduceerd . Men verwacht dat vanaf 2016 de full rate production van start gaat, er zal dan iedere werkdag één toestel van de band rollen. Er zijn drie typen JSF's, de CTOL, de STOVL en de CV versie; hiervan is de CTOL, die Nederland als kandidaat voor de opvolging van de F-16 beschouwt, de goedkoopste.

Ten tweede zijn er veel verschillende manieren om de prijs van een toestel te berekenen; al met al onderscheidt het JSF Program Office (JPO) zeven verschillende kostendefinities. Het eerste niveau zijn de recurring fly away kosten, dit kan gezien worden als de kale stuksprijs. Bij de total flyaway kosten (het tweede niveau) wordt ook ondersteunende uitrusting meegerekend, op het derde niveau - de weapon system kosten - wordt ook rekening gehouden met bijvoorbeeld simulatoren, boekwerken en training. Dit bouwt op tot het zevende en laatste niveau waarbij sprake is van de total ownership kosten. Hieronder vallen alle kosten die verder gemaakt worden met betrekking tot aanschaf, onderhoud, verbeteringen en gebruik over een periode van dertig jaar. Het Project Vervanging F-16 houdt rekening met deze definities en de verschillende kostenelementen; deze zijn onder andere terug te vinden in het projectbudget en in de jaarrapportages aan het parlement.

Ten derde is er vaak onbegrip over het prijspeil (basisjaar waarop de prijs is gebaseerd, bijvoorbeeld 2002 of 2010), 'Base Year' of 'Then Year' prijzen (kortweg met of zonder inflatiecomponent) en de euro - dollar koers die aan genoemde prijzen is verbonden.

Gelet op het voorgaande is het derhalve moeilijk om de prijzen van verschillende toestellen in openbare bronnen met elkaar te vergelijken.

19 juli 2010 - Fokker Landing Gear heeft op Farnborough een overeenkomst getekend met Goodrich. Fokker gaat de drag brace maken voor het landingsgestel van de F-35.

16 juli 2010 - Canada heeft aangekondigd 65 JSF/ F-35 toestellen te zullen gaan aanschaffen. In Canada zal de F-35 de CF-18 Hornet gaan vervangen.

6 juni 2010 - op 6 juni jl. heeft de Carrier Variant van de F-35 zijn eerste testvlucht gemaakt. Van alle drie types zijn nu testvliegtuigen actief. 

14 april 2010  - Gisteren is het jaarrapport Vervanging F-16 over 2009 aan de Kamer aangeboden. De Kamerbrief en het assurance rapport  zijn op deze website geplaatst onder de 'relevante kamerstukken'.

13 april 2010 - Vandaag is er gestemd over de vorige week ingediende moties aangaande de Business Case. De drie ingediende moties zijn allen verworpen. Deze moties zijn:

• 26 488, nr. 227 -de motie-Van Velzen/Van Gent over het bindend vonnis van het Scheidsgerecht om 4,49% van de omzet af te dragen
• 26 488, nr. 228 -de motie-Van Velzen/Van Gent over het instellen van een parlementaire onderzoekscommissie inzake vervanging F-16
• 26 488, nr. 229 (gewijzigd) -de gewijzigde motie-Van Gent over afbestellen van de JSF-testtoestellen     

6 april 2010 - Vandaag is een Kamerbrief verschenen waarin de vaste commissie voor Defensie geinformeerd wordt over verdere behandeling van lopende JSF-zaken. Deze brief staat bij de 'relevante kamerstukken' op deze website.

24 maart 2010 - Vandaag heeft minister Van der Hoeven van Economische Zaken een brief aangeboden aan de Kamer inzake de afronding van de JSF Business Case. Daarin wordt het volgende gezegd:

"Gelet op het verwachte verloop van de cashflow bij de bedrijven is de Staat bereid in de periode 1 juli 2008 tot 1 januari 2018 een percentage van 2 te hanteren waarna het percentage trapsgewijs zal stijgen tot 4,1 om gemiddeld over de gehele looptijd van de MFO tot 2052 uit te komen op 3. Het voorstel behelst verder in 2020 een boekhoudkundig meetmoment waarbij alleen de stand wordt opgemaakt van de gerealiseerde afdrachten door de industrie en verkregen royalty’s over de verkoop van de F-35 aan exportlanden. Mochten de inkomsten van de Staat uit afdrachten en royalty’s groter zijn geweest dan geraamd, dan leidt dit tot een naar rato lager afdrachtpercentage dat vanaf 1 januari 2021 zal gelden. Hierbij geldt dat het afdrachtpercentage niet hoger zal zijn dan 4,1. In 2030 zal eenzelfde boekhoudkundig meetmoment plaatsvinden. Er zal geen herijking meer plaatsvinden van de business case."

De gehele Kamerbrief is, evenals het eindvonnis van de arbiters, terug te vinden op de website van de Rijksoverheid.

18 maart 2010 - De eerste verticale landing. Binnen het JSF-programma wordt de F-35 ontwikkeld in 3 varianten: de Carrier Version (CV), de Short Take Off Vertical Landing (STOVL) en de Conventional Take Off and Landing (CTOL) waarvoor Nederland belangstelling heeft.

3 STOVL testtoestellen voeren op dit moment testvluchten uit op vliegbasis Patuxent River waar BF-1 op 18 maart jongstleden de eerste verticale landing heeft gemaakt. De BF-1 maakte op 11 juni 2008 zijn eerste testvlucht en heeft nu gezorgd voor het bereiken van een grote mijlpaal binnen het JSF programma. 

Tijdens de verticale landing wordt meer dan 41.000 pond aan verticale stuwkracht geproduceerd. Door deze capaciteit kan de F-35B opereren vanaf gebieden ter zee of op land waar weinig ruimte beschikbaar is.

4 februari 2010 - Vandaag is het vijfde monitorrapport van de ARK over het project vervanging F-16 verschenen. Het rapport gaat met name in op de besluitvorming verwerving JSF, kostenontwikkelingen en ICT-aspecten. Meer informatie over de bevindingen van de ARK, het rapport en de conclusies en aanbevelingen zijn te vinden op www.rekenkamer.nl/jsf.

3 februari 2010 - Op 1 februari jl. heeft de staatssecretaris van Defensie gereageerd op een artikel dat op 13 januari 2010 is verschenen in het NRC. Dit artikel, gebasseerd op een artikel dat op 12 januari 2010 is verschenen in de Britse krant The Guardian, suggereert dat het Verenigd Koninkrijk het aantal JSF toestellen zou willen halveren. De Britse ambtgenoot van staatssecretaris De Vries, de heer Davies, ontkent dit stellig en doet het af als 'onzin'. De kamerbrief met daarin de volledige reactie van de staatssecretaris is te vinden op deze pagina bij de 'relevante kamerstukken'.

3 februari 2010 - Op 28 januari 2010 heeft de staatssecretaris de vaste kamer commissie voor Defensie geïnformeerd over de voortgang van het project VF-16. De informatie is terug te vinden in de kamerbrief van 28 januari 2010 die op deze pagina is terug te vinden onder de 'relevante kamerstukken'.

7 januari 2010 - In reactie op een brief van Gedeputeerde Staten van Friesland van 11 december 2009 heeft de staatssecretaris van Defensie op 23 december 2009 toegezegd te willen meewerken aan een onafhankelijke validatie van het NLR-rapport inzake de F-35 geluidscontouren. De validatie zal in maart 2010 afgerond zijn. De kamerbrief van 7 januari 2010 en de brieven van Gedeputeerde Staten van Friesland van 11 december 2009 en die van de Staatssecretaris van 23 december 2009 zijn opgenomen op deze pagina onder 'relevante kamerstukken'.

18 december 2009 - Momenteel vliegen 4 F-35 testtoestellen en worden met 3 andere grondtesten gedaan ter voorbereiding op hun eerste vlucht. De planning is dat in december 2009/ januari 2010 2 van deze toestellen hun eerste vlucht zullen gaan maken. In totaal zijn 13 toestellen van de band gerold en zijn er 131 testvluchten gemaakt, wat neerkomt op 173,4 uur (d.d. 6 december 2009). 

Tevens voert de CatBird ook veel testvluchten uit. De CatBird is een gemodificeerde Boeing 737, waar alle JSF-apparatuur is ingebouwd. CatBird heeft tot 6 december 2009 100 testvluchten uitgevoerd, in totaal 239.7 uur. 

2 december 2009 -  Vandaag is er een Kamerbrief uitgegaan van het Ministerie van Economische Zaken omtrent de Business Case. Op vrijdag 27 november 2009 heeft het Scheidsgerecht het afdrachtpercentage vastgesteld op 4,49. Nadere informatie over dit onderwerp is te vinden in de Kamerbrief van 2 december 2009, opgenomen onder de link 'relevante kamerstukken' op deze pagina.  

19 november 2009 - Het eerste F-35 (JSF)-testtoestel valt 13,5 miljoen euro goedkoper uit. Dit komt omdat de huidige dollarkoers lager is dan de plandollarkoers waarmee in de begroting rekening is gehouden. Dit meldt staatssecretaris De Vries vandaag in een brief aan de Tweede Kamer.

Over de gehele productieperiode gerekend, tot 2034, bedraagt de gemiddelde stuksprijs van de F-35 naar verwachting 49,5 miljoen dollar. Het gaat daarbij om de voor Nederland belangrijke F-35A, de versie die de Amerikaanse luchtmacht ook gaat bestellen. Naast de F-35A ontwikkelt Lockheed Martin ook de F-35B, de versie die verticaal kan opstijgen en landen, en de F-35C die bedoeld is voor vliegdekschepen. Deze versies zijn duurder. Elk partnerland betaalt dezelfde prijs voor hetzelfde type toestel.

De eerste JSF-testtoestellen van de zogeheten 'low-rate-initial production' zijn een stuk duurder dan de latere toestellen. Dit komt door de zogenoemde 'leercurve', die zorgt dat met de opgebouwde kennis en ervaring de toestellen steeds goedkoper worden geproduceerd.

Om stabiliteit in langlopende materieelprojecten, zoals ook die van de F-35, te bevorderen, worden de kosten door Defensie begroot aan de hand van een 'plandollarkoers' van 0,83 euro. De dollarkoers van het afgesloten contract is echter 0,71 euro. Op basis van de plandollarkoers bedroeg de prijs van het eerste testtoestel 113,2 miljoen euro, maar de bijgestelde prijs bedraagt 99,7 miljoen euro.

7 oktober 2009 – Vandaag tekende Lockheed Martin een contract ter waarde van € 12,6 miljoen (USD 18,8 miljoen) met Dutch Space en NLR voor de ontwikkeling van een multi-ship embedded training systeem voor de F-35 Lightning II, ook wel de Joint Strike Fighter (JSF) genoemd. Het embedded training systeem hanteert lokale en gedistribueerde simulatie van virtuele tegenstanders, synchroniseert de scenario’s voor multi-ship interactie, verzamelt data en maakt een de-briefing na de vlucht mogelijk. Verwacht wordt dat het systeem in de toekomst standaard in de F-35 wordt opgenomen.

7 oktober 2009 -  Deze week bezoeken topman Tom Burbage van Lockheed Martin en generaal-majoor C.D. Moore, de opvolgend directeur van het F-35 Lightning-II programma in Arlington, Nederland. Zij hebben in diverse gesprekken en bijeenkomsten bevestigt dat het JSF-programma volledig op schema ligt en Nederland niet wakker hoeft te liggen over de prijs. 

Tijdens een briefing in Den Haag stelden zij dat het in principe niet veel uitmaakt hoeveel toestellen de Koninklijke Luchtmacht zal afnemen. “Nederland is een belangrijke partner, ook waar het de industrie betreft, en dat zal neem ik aan zo blijven”, zei Burbage. De prijs ligt volgens generaal Moore “hoog in de 40 miljoen.”

De eerste testtoestellen vliegen al enkele jaren en die hebben volgens Moore geprofiteerd van het F-22 programma. Als voormalig vlieger op de F-16 en testpiloot van de Raptor is Moore toch verrast door de snelheid waarmee de F-35 wordt ontwikkeld. “Er zijn nauwelijks problemen en zeker geen grote. Dat heeft te maken met al het voorwerk dat al is gedaan”, stelt hij.

6 oktober 2009 - Vandaag werd bekend dat Stork Fokker weer een grote order heeft binnengehaald voor de productie van onderdelen voor de JSF. Het bedrijf gaat vleugelonderdelen leveren voor de besturing van de F-35. De eerste 5 jaar levert dat zeker 100 man werk en zo’n 140 miljoen euro omzet. Als Nederland partner in het programma blijft kan dat oplopen tot een miljard dollar. Ook tientallen toeleveringsbedrijven profiteren mee, wat nog eens 200 banen kan opleveren. 

23 september - Thales Nederland, Lockheed Martin en Northrop Grumman hebben een Letter of Intent (LoI) getekend in Washington. Deze LoI voorziet in een 'roadmap' voor Thales Nederland om de industriele participatie van Thales Nederland in de door Northrop Grumman geproduceerde radar voor de F-35 te vergroten.

7 september 2009 - Vandaag is er naar aanleiding van de uitzending van KRO Reporter over het project Vervanging F-16 d.d. 6 september 2009, een Kamerbrief verstuurd met betrekking tot het budget van het project Vervanging F-16.

10 juli 2009 - De geluidsbelasting van de Joint Strike Fighter (JSF) past goed binnen de huidige geluidszones. Dat blijkt uit een aanvullend onderzoek van het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR) naar de geluidseffecten van de JSF op de omgeving van de vliegbases Leeuwarden en Volkel. Staatssecretaris Jack de Vries heeft het rapport op 10 juli 2009 aan de Tweede Kamer aangeboden.

Eerder dit jaar bleek uit het rapport "Beoordeling geluidsgegevens kandidaat-toestellen VF-16" dat het verschil in maximaal geluidsniveau van de JSF en de huidige F-16 gering is. Het aanvullende onderzoek laat nu zien dat op basis van voorzichtige uitgangspunten 80% of meer van de benodigde vliegbewegingen past binnen de huidige geluidszones van beide vliegbases. Dit is zonder meer toereikend. De overige vliegbewegingen zullen, zoals dat nu ook gebeurt met de F-16, in het buitenland worden uitgevoerd tijdens internationale oefeningen en avondvliegprogramma’s.

Bij het onderzoek zijn voorzichtige uitgangspunten gehanteerd. Daarnaast bestaan er nog reële mogelijkheden om bij verdere uitwerking van het vliegprogramma de geluidsbelasting van de JSF nog verder te verminderen. Tijdens deelname aan de testfase van de JSF, waarover in 2010 definitief wordt besloten, komt meer operationele informatie beschikbaar.

Voor de berekeningen is gebruik gemaakt van de gegevens van de JSF-geluidsmetingen die in oktober 2008 op Edwards Airforce Base (Verenigde Staten) zijn uitgevoerd.

23 april 2009 - De Vaste Commissie Defensie sprak gisteren in een algemeen overleg in de Tweede Kamer over de vervanger van de F-16 straaljager. De Tweede Kamer is verdeeld over de aanschaf van 2 testtoestellen van het type Joint Strike Fighter (JSF). Vandaag wordt het Algemeen Overleg voortgezet.

17 april 2009 - De prijs van het eerste F-35 testtoestel is door de Staatssecretaris in een brief d.d. 17 april 2009 aan de Kamer medegedeeld. De prijs bedraagt € 113,2 miljoen (prijspeil 2008, plandollarkoers € 0,83). 

15 april 2009 – Op verzoek van Hero Brinkman (PVV) vindt er vanmiddag om 16.00 uur een spoeddebat plaats over de Vervanging van de F-16. Het debat is live te volgen op www.tweedekamer.nl.

14 april 2009 - Op 14 april zal een debat plaatsvinden over de vervanging van de F-16. Generaal bd Dick Berlijn zal een van de sprekers zijn. Het debat is georganiseerd door Bastion Organisatie. Meer informatie is te vinden op www.nationaaljsfcongres.nl

14 april 2009 – De NIDV heeft een persbericht uitgedaan over de werkgelegenheid in Nederland die ontstaat door deelname aan het JSF project. (zie PDF persbericht)

6 april 2009 – Op maandag 6 april heeft een hoorzitting plaats gevonden over de JSF. De hoorzitting is georganiseerd door de Tweede Kamer. Diverse sprekers kwamen aan het woord, zoals sprekers van het NLR, TNO en uit het bedrijfsleven. 

3 april 2009- De jaarrapportage VF-16 is teruggestuurd door de Vaste Kamer Commissie voor Defensie (VCD). Als gevolg van het terugsturen van de jaarrapportage zal het Algemeen Overleg van 15 april aanstaande verplaatst worden naar woensdag 22 april vanaf ongeveer 15.00 uur. Debatten zijn live te volgen op www.tweedekamer.nl

31 maart 2009 - Een groot aantal antwoorden op Kamervragen en de antwoorden met betrekking tot de kandidatenevaluatie zijn afgeleverd bij de Tweede Kamer, evenals de geluidsdata. Het totaal aantal Kamervragen dat gesteld is gedurende de looptijd van het project bedraagt ongeveer 2600.

27 maart 2009- De jaarrapportage VF-16 is verzonden aan de Tweede Kamer. 

16 maart 2009- Geluidsrapporten Saab en F-35. Het NLR heeft het rapport "geluidsgegevens kandidaat-toestellen" afgerond en op 16 maart is dit rapport aangeboden aan de Tweede Kamer. De conclusie uit het rapport is dat er bij een gestandaardiseerde overvlucht op 300 meter hoogte minimale verschillen zijn tussen de F-35 en de Gripen NG. De geluidsniveaus, de zogenaamde LaMax waarden op 1000ft onder het vliegtuig zijn als volgt:

F-16 MLU, vol vermogen zonder nabrander, rond de 104-107 dB(A)
F-35 en de Gripen NG, vol vermogen zonder nabrander, respectievelijk rond de 110 en 109 dB(A)
F-16 MLU, met nabrander rond de 111-114 dB(A).
F-35 en de Gripen NG, met nabrander respectievelijk rond de 115 en 114 dB(A) 
(in Nederland is wettelijk vastgesteld dat de Lamax waarden gemeten moeten worden) 

25 februari 2009 - De 2e STOVL (BF-2) vliegt. In totaal vliegen nu 4 toestellen, AA-1(CTOL), BF-1, BF-2 (beide STOVL) en CatBird (gemodificeerde Boeing 737 met daarin alle F-35 apparatuur ingebouwd).

23 t/m 28 februari 2009 – Bezoek van de Vaste Kamer Commissie voor Defensie aan Washington (Nederlandse Ambassade) en Lockheed Martin, Fort Worth, USA. Zij zullen in Washington spreken met de GAO (Amerikaanse Rekenkamer), en met Pratt & Whitney en Rolls Royce (motor fabrikanten).

11 t/m 14 februari 2009 – Bezoek van de Vaste Kamer Commissie voor Defensie aan Saab, Zweden.

19 januari 2009 – Staatssecretaris van Defensie Jack de Vries heeft een bezoek gebracht aan Friesland. Dit vanwege de onrust die is ontstaan omtrent de vermeende geluidshinder van de F-35. Doel van het bezoek was het luisteren naar klachten van de gemeenschap. Alle drie kandidaten zullen moeten passen binnen de reeds bestaande geluidscontouren.

18 december 2008 - De F-35 (Joint Strike Fighter) scoort het beste in de kandidatenvergelijking.

20 november 2008 -  Noorwegen heeft vandaag de keuze voor de F-35 bekend gemaakt. In Noorwegen waren de F-35 en de Saab Gripen NG in de race voor opvolging van de Noorse F-16's. De Noorse minister van Defensie heeft vandaag aanbevolen de F-35 te kiezen als opvolger van de F-16 en niet de Saab Gripen NG.

In Denemarken en Nederland moet de definitieve keuze voor opvolging van de F-16 nog gemaakt worden. In Denemarken is behalve de Saab Gripen NG en de F-35 ook de F-18 E/F Super Hornet in de race voor opvolging van de Deense F-16's. In Nederland zijn de Advanced F-16, de Saab Gripen NG en de F-35 mogelijke kandidaten voor opvolging van de F-16.

De Nederlandse kandidatenevaluatie wordt eind november afgerond en wordt voor het kerstreces aan de kamer aangeboden. Vandaag is door de fractievoorzitters van de regeringspartijen overleg gevoerd met de Staatssecretaris van Defensie, Jack de Vries. Er is overeenstemming bereikt over beperkt uitstel voor het nemen van het definitieve besluit over aanschaf van de F-35 testtoestellen. De kamer heeft tot april 2009 om de uitslag van de kandidatenevaluatie te bestuderen.

13 november 2008 - Vandaag heeft de F-35 voor het eerst supersonisch gevlogen.

30 oktober 2008 - Debat JSF/ VF-16 - PvdA en CU willen uitstel van 3 maanden voordat er een definitieve beslissing wordt genomen over aanschaf van de twee testtoestellen (nu eind februari 2009). Er zijn 7 moties ingediend, met name over uitstel en geluid. Over de moties zal dinsdag 4 november gestemd gaan worden. De staatssecretaris van Defensie ontraadt alle ingediende moties. 

30 oktober 2008 - Debat JSF/ VF-16 - Het eerder uitgestelde debat over de JSF (9 okt) zal plaats gaan vinden op donderdag 30 oktober, de geplande tijd is 19.30 uur. Debatten zijn live te volgen op www.tweedekamer.nl. 

29 september 2008 - SAAB - Vandaag heeft SAAB het ontbrekende deel van de antwoorden op de RFI ingeleverd. 

8 september 2008 - Van 8 tot en met 11 september 2008 zal op Vliegbasis Leeuwarden een site survey plaatsvinden in het kader van Vervanging F-16. Tijdens de site survey wordt bekeken welke aanpassingen er mogelijk plaats moeten vinden voordat eventueel de F-35 kan opereren vanaf de Nederlandse MOB’s. De F-35 site survey betekent niet dat de keuze voor de F-35 al gemaakt is, maar vindt plaats in het kader van de Nederlandse deelname aan de ontwikkeling van de F-35. Site surveys vinden in alle partnerlanden plaats. 

18 juli 2008 - Kandidaten - Staatssecretaris De Vries heeft de Kamer geïnformeerd over het terugtrekken van Dassault en Eurofighter uit de competitie voor vervanging van de F-16. Kandidaten voor opvolging van de F-16 zijn nog: de Saab Gripen Next Generation, de Advanced F-16 en de F-35.   

14 juli 2008 - Farnborough - Een delegatie van de Eerste en Tweede kamer heeft een bezoek gebracht aan de vliegshow op Farnborough. In verband met de vervanging van de F-16 zijn Eurofighter, Saab en Lockheed Martin bezocht. Dassault was niet aanwezig op Farnborough met de militaire tak van het bedrijf, vandaar dat er geen bezoek gebracht kon worden aan de fabrikant van de Rafale. Ook is een bezoek gebracht aan Boeing, in het kader van de C-17.  

11 juni 2008 - eerste vlucht BF-1 - Vandaag heeft de BF-1, de STOVL versie van de F-35, de eerste testvlucht gemaakt. De vlucht is probleemloos verlopen en de BF-1 is met een Code 1 geland. Dit houdt in dat het toestel na aftanken direct gereed is voor een volgende vlucht.  

27 mei 2008 - Op 27 mei is de Initial Operational Test and Evaluation (IOT&E) in een Algemeen Overleg (AO) in de Kamer besproken. Besloten is om deel te gaan nemen aan de IOT&E en tevens is er een voorlopig besluit genomen voor de aanschaf van twee F-35 testtoestellen, het definitieve besluit zal in april 2009 worden genomen.