Geschiedenis Museum

Na de opening van tehuis Bronbeek op 19 februari 1863 schonken particulieren, ministeries en leden van het koninklijk huis voorwerpen uit Nederlands-Indië om het gebouw aan te kleden.

Zo kregen de gangen, wanden en trapportalen van het tehuis een museale functie. Bronbeek was als het ware de etalage van de vaderlandse koloniale politiek. In Bronbeek zagen bezoekers hoe ‘grootsch’ hetgeen was dat Nederland overzee verrichtte. Vooral de op de vijand buitgemaakte stukken onderstreepten de superioriteit van het Nederlands gezag in de Oost.

Een collectie vol trofeeën

De waarde als trofee was voor een object lange tijd hét criterium voor opname in de collectie. Deze triomfalistische kijk op de inhoud van de collectie heeft meer dan een eeuw de inrichting van het museum bepaald. Het toppunt hiervan was wel het tentoonstellen van de schedels van verslagen tegenstanders, keurig met naam, plaats en jaartal erbij.

Schenkingen particulieren

De oorsprong van de collectie van Museum Bronbeek ligt voornamelijk bij particulieren. Deze particulieren begonnen al snel na de opening van het tehuis voorwerpen aan het museum te schenken. Het eerste voorwerp, een kris, werd al in 1862 - dus zelfs nog voor de officiële opening - ingebracht.

Schenkingen ministerie van Koloniën

Een van de belangrijkste contribuanten was het ministerie van Koloniën. Dit ministerie schonk veel stukken, veelal door het Oost-Indisch Leger veroverd materieel (het leger in Indië viel namelijk niet onder het ministerie van Oorlog, maar onder het ministerie van Koloniën). Het bekendste voorbeeld hiervan is de collectie Atjese monsterkanonnen. Deze collectie is zowel qua omvang als kwaliteit uniek in de wereld. Ook het Koninklijk Huis droeg substantieel bij aan de collectie.

Schenkingen inwoners van tehuis Bronbeek

De inwoners van Bronbeek hielpen ook bij het opbouwen van de collectie: veel Bronbekers schonken bijvoorbeeld hun onderscheidingen aan het museum. Hoewel de collectie natuurhistorische en volkenkundige verzamelingen bevat, is het grootste deel toch militair-historisch van aard: wapens, uniformen, uitrustingsstukken, vaandels en dergelijke.

Een collectie op chronologische volgorde

Bronbeek presenteert de collectie op chronologische volgorde. Daarbij kiest Bronbeek voor een aanloop- (de voor-Europese en de VOC tijd) en een uitloopperiode (de dekolonisatie van Nederlands Nieuw-Guinea en de repatriëring). Vrij veel nadruk ligt op de periode van de Tweede Wereldoorlog.

Ook aandacht voor de tegenstanders in Nederlands-Indië

In tegenstelling tot het verleden streeft museum Bronbeek nu naar een meer evenwichtige kijk op het militaire koloniale verleden. Dit houdt in dat in elke zaal ook aandacht wordt besteed aan de tegenstanders van het koloniale gezag. Voor Atjeeërs en Japanners is ook een plaatsje ingeruimd.